Φυλλικό οξύ (Filicine): εγκυμοσύνη και πότε συστήνεται

Το φυλλικό οξύ (βιταμίνη Β9) είναι ίσως η πιο γνωστή βιταμίνη της προετοιμασίας για εγκυμοσύνη. Στις αναζητήσεις θα βρείτε συχνά και το όνομα Filicine: είναι σκεύασμα φυλλικού οξέος που χορηγείται με οδηγία γιατρού. Εδώ εξηγούμε απλά τι είναι το φυλλικό, γιατί συστήνεται πριν και στην αρχή της εγκυμοσύνης και τι να ρωτήσετε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Τι είναι το φυλλικό οξύ

Το φυλλικό οξύ είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη. Το σώμα τη χρειάζεται για να φτιάχνει νέα κύτταρα και αίμα. Με τον όρο «φολικά» (folate) εννοούμε τη μορφή που υπάρχει φυσικά στις τροφές· με τον όρο «φυλλικό οξύ» τη συνθετική μορφή των συμπληρωμάτων και των φαρμάκων. Φυσικά φολικά έχουν τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα όσπρια, τα εσπεριδοειδή και τα δημητριακά ολικής άλεσης, αλλά καταστρέφονται εύκολα με το μαγείρεμα.

Φυλλικό οξύ και εγκυμοσύνη

Με βάση τους εγκεκριμένους ισχυρισμούς της ΕΕ (Καν. 432/2012 και Καν. 1135/2014):

• Τα φολικά συμβάλλουν στην ανάπτυξη των ιστών της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
• Η συμπληρωματική πρόσληψη φυλλικού οξέος αυξάνει τα επίπεδα φυλλικού στη μητέρα. Τα χαμηλά επίπεδα φυλλικού στη μητέρα αποτελούν παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα στο έμβρυο.
• Ο ισχυρισμός αυτός μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο για συμπληρώματα που περιέχουν τουλάχιστον 400 μg φυλλικού οξέος, και το όφελος επιτυγχάνεται με συμπληρωματική πρόσληψη 400 μg ημερησίως για τουλάχιστον έναν μήνα πριν και έως τρεις μήνες μετά τη σύλληψη.

Επειδή ο νευρικός σωλήνας κλείνει στις πρώτες εβδομάδες, συχνά πριν καταλάβει μια γυναίκα ότι είναι έγκυος, η συζήτηση με τον γιατρό γίνεται πριν την προσπάθεια σύλληψης. Δείτε και τη σελίδα μας με βιταμίνες για τη σύλληψη.

Και το Filicine;

Το Filicine είναι φάρμακο με φυλλικό οξύ. Τα σκευάσματα με υψηλότερη περιεκτικότητα φυλλικού συνήθως χορηγούνται με ιατρική συνταγή. Αν χρειάζεται συνταγή για το δικό σας σκεύασμα, ρωτήστε τον φαρμακοποιό. Ο γιατρός είναι αυτός που αποφασίζει αν χρειάζεστε φάρμακο αντί για συμπλήρωμα, σε ποια δόση και για πόσο. Οι συστάσεις οργανισμών όπως το NHS προβλέπουν υψηλότερη δόση για γυναίκες σε ειδικές καταστάσεις, για παράδειγμα με ιστορικό εγκυμοσύνης με ανωμαλία νευρικού σωλήνα, διαβήτη, παχυσαρκία ή αντιεπιληπτική αγωγή. Η δόση ορίζεται πάντα από τον γιατρό.

Άλλες χρήσεις του φυλλικού

Σύμφωνα με τον Καν. 432/2012, τα φολικά συμβάλλουν στη φυσιολογική αιμοποίηση, στον φυσιολογικό σχηματισμό αμινοξέων, στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού, στην ελάττωση της κούρασης και της κόπωσης και στη διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης.

Τι να προσέξετε

• Το φυλλικό οξύ μπορεί να «κρύψει» την έλλειψη βιταμίνης Β12. Γι' αυτό ο γιατρός ελέγχει συχνά και τη Β12, ιδίως αν υπάρχει αναιμία.
• Ορισμένα φάρμακα (π.χ. κάποια αντιεπιληπτικά ή φάρμακα για ρευματικά νοσήματα) αλληλεπιδρούν με το φυλλικό. Αναφέρετε στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό όλα όσα παίρνετε.
• Μην αυξάνετε μόνες σας τη δόση επειδή «είναι βιταμίνη».
• Αν ήδη παίρνετε πολυβιταμίνη ή βιταμίνες εγκυμοσύνης, ελέγξτε πόσο φυλλικό περιέχουν, για να μη διπλασιάζετε την πρόσληψη.

Πότε να δείτε γιατρό

• Αν σκέφτεστε εγκυμοσύνη και έχετε ιστορικό ανωμαλίας νευρικού σωλήνα, διαβήτη, επιληψία ή παίρνετε χρόνια φάρμακα.
• Αν έχετε αναιμία, έντονη κόπωση ή ωχρότητα.
• Αν είστε ήδη έγκυος και δεν έχετε ξεκινήσει φυλλικό: μιλήστε με τον γυναικολόγο σας το συντομότερο.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε ξεκινάω το φυλλικό οξύ πριν την εγκυμοσύνη;

Ο εγκεκριμένος ισχυρισμός αναφέρει πρόσληψη τουλάχιστον έναν μήνα πριν τη σύλληψη και έως τρεις μήνες μετά. Ο γυναικολόγος σας θα σας πει το δικό σας πλάνο.

Τι είναι το Filicine;

Είναι σκεύασμα φυλλικού οξέος (φάρμακο) που χορηγείται με οδηγία γιατρού. Η δοσολογία ορίζεται από τον γιατρό και το φύλλο οδηγιών.

Φυλλικό οξύ και φολικό οξύ είναι το ίδιο;

Στην καθημερινή γλώσσα ναι: πρόκειται για τη βιταμίνη Β9. Τεχνικά, «φολικά» είναι η φυσική μορφή των τροφών και «φυλλικό οξύ» η συνθετική των συμπληρωμάτων.

Αρκεί η διατροφή για να καλύψω τις ανάγκες μου;

Μια ποικιλία τροφών με φολικά βοηθά, αλλά η συμπληρωματική πρόσληψη είναι αυτή που αναφέρει ο εγκεκριμένος ισχυρισμός για την περίοδο πριν και μετά τη σύλληψη.

Μπορούν οι άνδρες να πάρουν φυλλικό οξύ;

Τα φολικά χρειάζονται σε όλους για τη φυσιολογική αιμοποίηση και την κυτταρική διαίρεση. Αν σκέφτεστε συμπλήρωμα, ρωτήστε τον φαρμακοποιό.

Έχει παρενέργειες;

Σε συνήθεις δόσεις είναι συνήθως καλά ανεκτό· ενδεχόμενες ενοχλήσεις (ναυτία, φούσκωμα) αναφέρονται στο φύλλο οδηγιών. Αν εμφανιστεί εξάνθημα ή δυσφορία, ενημερώστε τον γιατρό.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Πηγές

• Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012 για τους εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας και Κανονισμός (ΕΕ) 1135/2014, Ευρωπαϊκή Επιτροπή / EFSA
• Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA), γνωμοδοτήσεις για τα φολικά
• NHS: οδηγίες για φυλλικό οξύ πριν και κατά την εγκυμοσύνη
• NICE: οδηγίες προγεννητικής φροντίδας
• Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ)

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.