Αντιισταμινικά: τι είναι, πότε παίρνονται και τι να προσέξετε (υπνηλία, οδήγηση, παιδιά)

Τα αντιισταμινικά είναι μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες κατηγορίες φαρμάκων για την αλλεργία. Ο κόσμος τα ψάχνει με το όνομα της δραστικής ή του σκευάσματος, γι' αυτό εξηγούμε εδώ πώς δρουν, ποια διαφορά έχουν μεταξύ τους και ποια είναι τα σημεία προσοχής, ιδίως για την υπνηλία, την οδήγηση και τα παιδιά.

Τι είναι και πώς δρουν

Όταν το σώμα αντιδρά σε μια αλλεργιογόνο ουσία (γύρη, ακάρεα, τρίχωμα ζώων), απελευθερώνει ισταμίνη. Αυτή προκαλεί φαγούρα, φτερνίσματα, ρινική καταρροή, δακρύρροια και κνίδωση. Τα αντιισταμινικά μπλοκάρουν τους υποδοχείς της ισταμίνης και περιορίζουν αυτά τα συμπτώματα. Δεν θεραπεύουν την ίδια την αλλεργία.

Δύο γενιές

Πραγματολογικά: η σετιριζίνη κυκλοφορεί ως Zyrtec και άλλα σκευάσματα, η λοραταδίνη ως Claritin, η δεσλοραταδίνη ως Aerius και η φεξοφεναδίνη ως Telfast. Δεν είναι ίδια η μορφή, η ηλικία και η δοσολογία σε όλα. Κάποια κυκλοφορούν χωρίς συνταγή και κάποια με συνταγή· ρωτήστε τον φαρμακοποιό αν χρειάζεται συνταγή για το σκεύασμα που σας ενδιαφέρει.

Πότε χρησιμοποιούνται

• Αλλεργική ρινίτιδα (εποχική ή όλο τον χρόνο).
• Αλλεργική επιπεφυκίτιδα, με κόκκινα, φαγουρίζοντα μάτια.
• Κνίδωση και φαγούρα από αλλεργική αιτία.
• Ήπιες αντιδράσεις σε τσιμπήματα.

Για τα συμπτώματα δείτε τη σελίδα μας για την αλλεργία και, αν υπάρχει μπούκωμα, για το μπούκωμα της μύτης. Τα αντιισταμινικά δεν είναι για το κρυολόγημα: δεν το θεραπεύουν.

Υπνηλία και οδήγηση

Τα αντιισταμινικά 1ης γενιάς προκαλούν συχνά υπνηλία, ζάλη και μειωμένη προσοχή. Και τα νεότερα μπορούν σε ορισμένα άτομα να προκαλέσουν υπνηλία, ειδικά η σετιριζίνη σε μερικούς ανθρώπους. Γι' αυτό:

• Δοκιμάστε την πρώτη φορά σε στιγμή που δεν οδηγείτε και δεν χρειάζεται πλήρης εγρήγορση.
• Αποφύγετε το αλκοόλ.
• Προσοχή σε συνδυασμό με υπνωτικά, ηρεμιστικά ή άλλα φάρμακα που κοιμίζουν.
• Αν νυστάζετε, μην οδηγείτε ούτε χειρίζεστε μηχανήματα.

Παιδιά, εγκυμοσύνη, ηλικιωμένοι

• Παιδιά: κάθε σκεύασμα έχει ελάχιστη ηλικία και δοσολογία ανά βάρος ή ηλικία, που αναγράφεται στο φύλλο οδηγιών. Στα μικρά παιδιά ρωτήστε τον παιδίατρο ή τον φαρμακοποιό. Σε ορισμένα παιδιά τα παλαιότερα αντιισταμινικά προκαλούν αντίθετα υπερδιέγερση.
• Εγκυμοσύνη και θηλασμός: μόνο μετά από συμβουλή γιατρού.
• Ηλικιωμένοι: μεγαλύτερος κίνδυνος ζάλης και πτώσεων, ιδίως με τα παλαιότερα. Ρωτήστε.
• Προσοχή επίσης σε προβλήματα ήπατος, νεφρών, προστάτη, γλαύκωμα και σε όσους παίρνουν και άλλα φάρμακα.

Μη φαρμακευτικά μέτρα για την αλλεργία

• Φυσιολογικός ορός ή θαλασσινό νερό για πλύσεις της μύτης.
• Αποφυγή αλλεργιογόνου, κλειστά παράθυρα τις μέρες υψηλής γύρης.
• Πλύσιμο μαλλιών και αλλαγή ρούχων μετά από έξοδο.
• Καθαρισμός σπιτιού και ειδικά καλύμματα στρώματος για ακάρεα.

Πότε να δείτε γιατρό

• Δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο προσώπου, χειλιών ή γλώσσας, πτώση της πίεσης ή λιποθυμία: πρόκειται για πιθανή αναφυλαξία, καλέστε αμέσως το 112 ή το 166. Τα αντιισταμινικά δεν αρκούν σε αυτή την περίπτωση.
• Συμπτώματα που δεν υποχωρούν ή επιστρέφουν κάθε εβδομάδα.
• Άσθμα ή συριγμός μαζί με την αλλεργία.
• Κνίδωση που διαρκεί πάνω από 6 εβδομάδες.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο αντιισταμινικό δεν προκαλεί υπνηλία;

Κανένα δεν είναι εντελώς «χωρίς υπνηλία». Τα νεότερα την προκαλούν λιγότερο, αλλά η αντίδραση είναι ατομική.

Μπορώ να οδηγήσω;

Μόνο αν γνωρίζετε ότι δεν σας νυστάζει. Διαβάστε το φύλλο οδηγιών και αποφύγετε την οδήγηση αν νιώθετε υπνηλία.

Χρειάζονται συνταγή;

Εξαρτάται από τη δραστική και το σκεύασμα. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό αν χρειάζεται συνταγή.

Μπορώ να τα παίρνω καθημερινά;

Στην εποχική αλλεργία συχνά χρησιμοποιούνται για εβδομάδες, αλλά η διάρκεια ορίζεται από το φύλλο οδηγιών ή τον γιατρό.

Μπορούν να τα πάρουν τα παιδιά;

Υπάρχουν μορφές για παιδιά, με όρια ηλικίας ανά σκεύασμα. Ρωτήστε τον παιδίατρο ή τον φαρμακοποιό.

Μπορώ να τα πάρω με αλκοόλ;

Δεν συνιστάται, γιατί αυξάνει την υπνηλία και τη ζάλη.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Πηγές

• NHS: Antihistamines
• NICE Clinical Knowledge Summaries: Allergic rhinitis
• Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA): περιλήψεις χαρακτηριστικών προϊόντος
• Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ)

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.