Χαμηλή φερριτίνη: τι σημαίνει, αιτίες, συμπτώματα και τι κάνω

Η φερριτίνη βγαίνει συχνά «χαμηλή» στις εξετάσεις αίματος, ιδιαίτερα σε γυναίκες, και πολλοί ανησυχούν γιατί ο γιατρός δεν είπε πολλά. Η φερριτίνη είναι η πρωτεΐνη που αποθηκεύει τον σίδηρο στον οργανισμό. Όταν είναι χαμηλή, σημαίνει συνήθως ότι τα αποθέματα σιδήρου έχουν αδειάσει, ακόμα κι αν η αιμοσφαιρίνη είναι ακόμα φυσιολογική. Εδώ θα δείτε τι δείχνει η εξέταση, ποιες είναι οι πιθανές αιτίες και πότε χρειάζεται συμπλήρωμα σιδήρου, αλλά πάντα μετά από γιατρό.

Τι μετράει η φερριτίνη

Μετράει έμμεσα τα αποθέματα σιδήρου. Είναι πιο ευαίσθητος δείκτης από τον «σίδηρο ορού», που αλλάζει από ώρα σε ώρα. Προσοχή: η φερριτίνη ανεβαίνει και σε φλεγμονή, λοίμωξη, ηπατική νόσο ή έντονη άσκηση, και τότε μια «φυσιολογική» τιμή μπορεί να κρύβει έλλειψη. Γι' αυτό η εξέταση ερμηνεύεται πάντα από γιατρό σε συνδυασμό με άλλες τιμές (αιμοσφαιρίνη, κορεσμός τρανσφερίνης, CRP).

Φυσιολογικές τιμές (ενδεικτικά)

Τα όρια διαφέρουν ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο. Κοιτάξτε πάντα το εύρος που γράφει το δικό σας αποτέλεσμα, και μην αποφασίζετε μόνοι σας βάσει ενός νούμερου.

Συχνές αιτίες χαμηλής φερριτίνης

• Έντονες ή παρατεταμένες περίοδοι.
• Εγκυμοσύνη και θηλασμός, όπου οι ανάγκες αυξάνονται.
• Διατροφή φτωχή σε σίδηρο, π.χ. χορτοφαγία ή vegan χωρίς προσεκτικό προγραμματισμό.
• Μειωμένη απορρόφηση (κοιλιοκάκη, φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, χειρουργεία στομάχου).
• Κρυφή απώλεια αίματος από το πεπτικό, ιδιαίτερα σε άνδρες και σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση: αυτό πρέπει πάντα να διερευνάται.
• Συχνή αιμοδοσία.
• Έντονη αθλητική δραστηριότητα, ειδικά αντοχής.
• Ανάπτυξη σε παιδιά και εφήβους.

Συμπτώματα

Η χαμηλή φερριτίνη μπορεί να μην δίνει καθόλου συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, είναι ασαφή:

• Κόπωση, αδυναμία, δυσκολία συγκέντρωσης.
• Χλωμάδα, ζάλη, δύσπνοια στην προσπάθεια.
• Ευθραυστότητα νυχιών, τριχόπτωση.
• Ανήσυχα πόδια, κρύα χέρια και πόδια.
• Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις.

Τα ίδια συμπτώματα έχουν πολλές άλλες αιτίες (θυρεοειδής, βιταμίνη Β12, ύπνος, στρες), γι' αυτό δεν «βγάζουμε συμπέρασμα» χωρίς εξετάσεις.

Διατροφή: τι βοηθά

• Αιμικός σίδηρος από κόκκινο κρέας, πουλερικά, ψάρι: απορροφάται καλύτερα.
• Μη αιμικός σίδηρος από όσπρια, σπανάκι, αποξηραμένα φρούτα, δημητριακά ολικής: συνδυάστε τον με πηγή βιταμίνης C (λεμόνι, πιπεριά, εσπεριδοειδή) για καλύτερη απορρόφηση.
• Αποφύγετε καφέ και τσάι μέσα σε μία ώρα πριν και μετά το γεύμα, γιατί μειώνουν την απορρόφηση.
• Το ασβέστιο και τα συμπληρώματα ασβεστίου ανταγωνίζονται τον σίδηρο στην απορρόφηση: κρατήστε απόσταση ωρών.

Συμπλήρωμα σιδήρου: μόνο μετά από γιατρό

Εγκεκριμένοι ισχυρισμοί της ΕΕ: ο σίδηρος συμβάλλει στη μείωση της κόπωσης και της εξάντλησης, στον φυσιολογικό σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων και αιμοσφαιρίνης, στη φυσιολογική μεταφορά οξυγόνου και στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται σίδηρο. Η περίσσεια σιδήρου βλάπτει, ενώ η έλλειψη μπορεί να κρύβει μια αιτία που πρέπει να βρεθεί. Ο σίδηρος προκαλεί συχνά δυσκοιλιότητα, ναυτία, πόνο στομάχου και σκουρόχρωμα κόπρανα. Κρατήστε τα συμπληρώματα σιδήρου μακριά από παιδιά: η υπερδοσολογία σε παιδιά είναι επικίνδυνη.

Όταν ο γιατρός σας το συστήσει, υπάρχουν διάφορες μορφές. Ενδεικτικά, θα βρείτε στο φαρμακείο μας το Winmedica Sideral Forte, το PharmaQ Ferrum Iasis και το Floradix (υγρή μορφή). Διαφέρουν στη μορφή σιδήρου, στη δοσολογία και στα συνοδά συστατικά, και ο φαρμακοποιός μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε τις διαφορές, αλλά τη δοσολογία και τη διάρκεια τις ορίζει ο γιατρός με βάση τις εξετάσεις σας.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Μην ξεκινάτε σίδηρο μόνοι σας επειδή νιώθετε κούραση. Κάντε πρώτα εξετάσεις και βρείτε την αιτία. Αν ο γιατρός σας δώσει συμπλήρωμα, επαναλάβετε την εξέταση όπως θα σας πει, γιατί η φερριτίνη ανεβαίνει αργά, μέσα σε μήνες. Πάρτε το με νερό και, αν ο γιατρός δεν ορίζει διαφορετικά, με πηγή βιταμίνης C.

Πότε να δείτε γιατρό

• Κάθε χαμηλή φερριτίνη, για να βρεθεί η αιτία.
• Έντονες περίοδοι ή αίμα στα κόπρανα, μαύρα κόπρανα, εμετός με αίμα.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους ή αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου.
• Εγκυμοσύνη ή προγραμματισμός εγκυμοσύνης.
• Παιδί με χλωμάδα, κόπωση ή καθυστέρηση ανάπτυξης.

Αν έχετε πόνο στο στήθος, έντονη δύσπνοια, λιποθυμία ή αιμορραγία που δεν σταματά, καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η φυσιολογική φερριτίνη;

Ενδεικτικά 15–150 ng/mL στις γυναίκες και 30–400 στους άνδρες, αλλά εξαρτάται από το εργαστήριο.

Μπορεί η φερριτίνη να είναι χαμηλή και η αιμοσφαιρίνη φυσιολογική;

Ναι. Είναι το πρώτο στάδιο της έλλειψης σιδήρου, πριν εμφανιστεί αναιμία.

Η χαμηλή φερριτίνη προκαλεί τριχόπτωση;

Μπορεί να συνδέεται, αλλά η τριχόπτωση έχει πολλές αιτίες. Χρειάζεται εκτίμηση από γιατρό.

Πόσο καιρό θέλει για να ανέβει;

Συνήθως αρκετοί μήνες. Ο γιατρός ορίζει πότε θα επαναληφθεί η εξέταση.

Μπορώ να πάρω σίδηρο χωρίς εξέταση;

Δεν συνιστάται. Ο περιττός σίδηρος έχει κινδύνους και μπορεί να καλύψει μια υποκείμενη αιτία.

Η φερριτίνη βγαίνει υψηλή. Τι σημαίνει;

Μπορεί να οφείλεται σε φλεγμονή, ήπαρ ή υπερφόρτωση σιδήρου. Τη διερευνά ο γιατρός.

Πηγές

• ΠΟΥ – Serum ferritin concentrations for the assessment of iron status
• NHS – Iron deficiency anaemia
• NIH Office of Dietary Supplements – Iron Fact Sheet
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Εγκεκριμένοι ισχυρισμοί υγείας για τον σίδηρο (Κανονισμός ΕΕ 432/2012)

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.