Σπιρουλίνα: τι είναι, θρεπτικά συστατικά, ποιοι προσέχουν και πώς τη διαλέγω

Η σπιρουλίνα είναι ένα από τα πιο γνωστά «superfoods», με έντονο πράσινο-μπλε χρώμα και χαρακτηριστική γεύση. Πωλείται σε ταμπλέτες, κάψουλες και σκόνη, και συχνά ακούτε ότι είναι «γεμάτη πρωτεΐνη και σίδηρο». Εδώ θα δείτε τι ισχύει πραγματικά, ποιοι πρέπει να προσέχουν και τι να κοιτάτε στην ετικέτα, ώστε να μη διαλέξετε προϊόν χωρίς να ξέρετε τι παίρνετε.

Τι είναι η σπιρουλίνα

Δεν είναι φύκι με την αυστηρή έννοια, αλλά κυανοβακτήριο (μπλε-πράσινο φύκος) του γένους Arthrospira. Καλλιεργείται σε ειδικές λίμνες ή δεξαμενές με ζεστό, αλκαλικό νερό και ξηραίνεται σε σκόνη ή ταμπλέτες.

Τι περιέχει

Σε ξηρό βάρος, η σπιρουλίνα περιέχει περίπου 55–70% πρωτεΐνη, καθώς και σίδηρο, γ-λινολενικό οξύ, χρωστικές όπως η φυκοκυανίνη, και κάποιες βιταμίνες Β. Όμως έχει σημασία η ποσότητα που καταναλώνετε: μια συνηθισμένη μερίδα συμπληρώματος είναι 1–3 γραμμάρια, άρα η πρωτεΐνη και ο σίδηρος που παίρνετε είναι μικρά σε σχέση με ένα κανονικό γεύμα.

Προσοχή σε δύο πράγματα: η βιταμίνη «Β12» στη σπιρουλίνα βρίσκεται κυρίως ως ανάλογα που δεν είναι ενεργά για τον άνθρωπο, άρα δεν αποτελεί αξιόπιστη πηγή Β12 για vegan. Και ο σίδηρος των φυτικών πηγών απορροφάται λιγότερο.

Τι έχει μελετηθεί και τι όχι

Έχουν γίνει μελέτες για λιπίδια αίματος, αλλεργική ρινίτιδα, αθλητική αντοχή και αντιοξειδωτική δράση. Τα αποτελέσματα είναι ανάμικτα, με μικρά δείγματα και διαφορετικά προϊόντα. Δεν υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί υγείας της ΕΕ για τη σπιρουλίνα, επομένως δεν μπορούμε να υποσχεθούμε αποτέλεσμα. Αντιμετωπίστε τη ως τροφικό συμπλήρωμα, όχι ως υποκατάστατο ισορροπημένης διατροφής.

Ποιοι προσέχουν ή την αποφεύγουν

• Φαινυλκετονουρία (PKU): η σπιρουλίνα είναι πρωτεϊνικό προϊόν και περιέχει φαινυλαλανίνη. Αυτά τα άτομα την αποφεύγουν, εκτός αν το εγκρίνει ο ειδικός τους.
• Αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. σκλήρυνση κατά πλάκας, ρευματοειδής αρθρίτιδα, λύκος): υπάρχει θεωρητική ανησυχία ότι μπορεί να διεγείρει το ανοσοποιητικό. Ρωτήστε πρώτα τον γιατρό σας.
• Άτομα με ανοσοκατασταλτική ή αντιπηκτική αγωγή: ενημερώστε τον γιατρό σας, γιατί δεν αποκλείεται αλληλεπίδραση.
• Αλλεργικοί σε φύκη, θαλασσινά ή φυτά: δυνατές αλλεργικές αντιδράσεις.
• Εγκυμοσύνη και θηλασμός: τα δεδομένα είναι περιορισμένα, γι' αυτό συστήνεται συζήτηση με τον γιατρό.
• Παιδιά: μόνο με οδηγία παιδιάτρου.
• Νεφρικά προβλήματα και ουρική αρθρίτιδα: η υψηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες απαιτεί προσοχή.

Ζήτημα ποιότητας και ρύπανσης

Επειδή είναι κυανοβακτήριο, αν καλλιεργηθεί σε ακατάλληλες συνθήκες μπορεί να μολυνθεί με άλλα κυανοβακτήρια που παράγουν τοξίνες (π.χ. μικροκυστίνες) ή να περιέχει βαρέα μέταλλα. Γι' αυτό ένα προϊόν από γνωστό κατασκευαστή, με ελεγχόμενη καλλιέργεια και ανάλυση παρτίδας, έχει σημασία. Το «φυσικό» δεν σημαίνει αυτόματα «ασφαλές». Αποφύγετε άγνωστα προϊόντα χωρίς στοιχεία παραγωγού.

Πώς διαλέγω σπιρουλίνα

Στο φαρμακείο μας θα βρείτε τη Marcus Rohrer Spirulina (180 ταμπλέτες), τη Solgar Spirulina 750mg και την Eubias Σπιρουλίνα Gold. Συγκρίνετε μορφή, ποσότητα ανά μερίδα και υπόλοιπα συστατικά στην ετικέτα του καθενός.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Ξεκινήστε με μικρή ποσότητα για να δείτε πώς το ανέχεται το στομάχι σας. Αν θέλετε περισσότερο σίδηρο ή πρωτεΐνη, η διατροφή (όσπρια, αυγά, ψάρι, κρέας, ξηροί καρποί) είναι πιο αποτελεσματική και φθηνότερη. Και αν έχετε χαμηλό σίδηρο ή φερριτίνη σε εξέταση, μη βασίζεστε στη σπιρουλίνα. Δείτε γιατρό.

Πότε να δείτε γιατρό

• Εξάνθημα, κνησμός, πρήξιμο προσώπου ή χειλιών μετά τη λήψη.
• Επίμονη ναυτία, έμετος ή διάρροια.
• Κιτρίνισμα δέρματος ή ματιών, σκούρα ούρα.
• Ανεξήγητη κόπωση, χλωμάδα ή ζάλη (πιθανή αναιμία).

Αν εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο γλώσσας ή λιποθυμία, καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Η σπιρουλίνα είναι καλή πηγή πρωτεΐνης;

Έχει πολλή πρωτεΐνη ανά γραμμάριο, αλλά η μερίδα του συμπληρώματος είναι μικρή. Δεν αντικαθιστά τις κύριες πηγές πρωτεΐνης στη διατροφή.

Έχει βιταμίνη Β12;

Περιέχει ανάλογα που δεν είναι ενεργά για τον άνθρωπο, γι' αυτό δεν θεωρείται αξιόπιστη πηγή Β12 για όσους ακολουθούν vegan διατροφή.

Ποιοι δεν πρέπει να την παίρνουν;

Όσοι έχουν φαινυλκετονουρία. Προσοχή και ρωτήστε γιατρό αν έχετε αυτοάνοσο νόσημα, αλλεργίες ή παίρνετε ανοσοκατασταλτική ή αντιπηκτική αγωγή.

Επιτρέπεται στην εγκυμοσύνη;

Τα δεδομένα είναι περιορισμένα. Συζητήστε το με τον γιατρό σας πριν από τη χρήση.

Γιατί έχει τόσο έντονη γεύση;

Λόγω της φυσικής της σύστασης και των χρωστικών. Οι ταμπλέτες και οι κάψουλες την καλύπτουν.

Πώς ξέρω ότι είναι καθαρή;

Δεν το ξέρετε με το μάτι. Επιλέξτε προϊόν γνωστού κατασκευαστή με πληροφορίες ελέγχου ποιότητας.

Πηγές

• NIH Office of Dietary Supplements / NCCIH – Spirulina
• Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και EFSA – γνώμες για κυανοτοξίνες σε τρόφιμα
• ΕΦΕΤ – Συμπληρώματα διατροφής
• Memorial Sloan Kettering Cancer Center – About Herbs, Botanicals & Other Products (Spirulina)

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.