Νιασιναμίδη: τι κάνει στο δέρμα, πώς τη χρησιμοποιούμε και με τι συνδυάζεται

Εν συντομία: η νιασιναμίδη (βιταμίνη Β3) είναι καλλυντικό συστατικό που χρησιμοποιείται σε κρέμες και ορούς προσώπου. Στις μελέτες έχει συνδεθεί με καλύτερη εμφάνιση του φραγμού της επιδερμίδας, λιγότερη λιπαρότητα, πιο λεπτούς φαινομενικά πόρους και πιο ομοιόμορφο τόνο. Τα συνηθισμένα ποσοστά είναι 2–5%, ενώ υπάρχουν και προϊόντα με 10%. Είναι καλλυντικό, όχι φάρμακο.

Η νιασιναμίδη είναι σήμερα από τα πιο γνωστά συστατικά στον χώρο της περιποίησης. Ακούμε ότι «πάει με όλα», ότι «δεν πάει με βιταμίνη C», ότι «κοκκινίζει το πρόσωπο». Ως φαρμακοποιοί βλέπουμε τι ισχύει από αυτά και τι είναι μύθος. Εδώ θα τα δούμε με τάξη.

Τι είναι η νιασιναμίδη

Η νιασιναμίδη είναι μία από τις μορφές της βιταμίνης Β3 (η άλλη είναι το νικοτινικό οξύ). Η βιταμίνη Β3 παίζει ρόλο στο μεταβολισμό της ενέργειας των κυττάρων. Όταν τη βάζουμε στο δέρμα ως καλλυντικό συστατικό, δεν «τρέφει» τον οργανισμό· δρα στην επιφάνεια και στα ανώτερα στρώματα της επιδερμίδας. Είναι υδατοδιαλυτή, σταθερή και γενικά καλά ανεκτή, γι' αυτό μπαίνει εύκολα σε κρέμες, γαλακτώματα και ορούς.

Τι κάνει στην επιδερμίδα

Στη φροντίδα του δέρματος μιλάμε για καλλυντικό, όχι για φάρμακο. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 655/2013 για τους ισχυρισμούς στα καλλυντικά, κάθε διατύπωση πρέπει να είναι αληθής, τεκμηριωμένη και να μην παραπλανά. Άρα δεν λέμε ότι η νιασιναμίδη «θεραπεύει ακμή» ή «εξαφανίζει ρυτίδες». Λέμε τι δείχνουν οι μελέτες για την όψη του δέρματος:

• Φραγμός του δέρματος: σε μελέτες έχει συνδεθεί με καλύτερη ενυδάτωση και μικρότερη διαδερμική απώλεια νερού, δηλαδή με πιο «δυνατό» φραγμό.
• Λιπαρότητα: σε μελέτες με συγκεντρώσεις γύρω στο 2–5% παρατηρήθηκε μείωση της παραγωγής σμήγματος στην επιφάνεια του προσώπου.
• Όψη των πόρων: επειδή περιορίζεται η λιπαρότητα, οι πόροι μπορεί να φαίνονται λιγότερο εμφανείς. Δεν αλλάζουν μέγεθος, αλλάζει η εικόνα τους.
• Τόνος και κηλίδες: σε μελέτες με ποσοστό περίπου 5% και καθημερινή χρήση για αρκετές εβδομάδες βελτιώθηκε η όψη των σκούρων κηλίδων και ο ομοιόμορφος τόνος.
• Λεπτές γραμμές: σε ορισμένες μελέτες φάνηκε βελτίωση της υφής και της όψης του δέρματος. Το αποτέλεσμα είναι σταδιακό και διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
• Ερυθρότητα: σε δέρματα με τάση ερεθισμού μπορεί να φανεί πιο ήρεμη όψη, ειδικά όταν ενισχύεται ο φραγμός.

Οι μελέτες έγιναν υπό ελεγχόμενες συνθήκες· το δικό σας αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τύπο δέρματος, τη φόρμουλα και τη συνέπεια. Για να δείτε διαφορά, χρειάζονται συνήθως 4–8 εβδομάδες τακτικής χρήσης.

Ποσοστά: 2–5% ή 10%;

Το «περισσότερο» δεν είναι πάντα καλύτερο. Το ποσοστό δεν λέει όλη την ιστορία: μετράει και η υπόλοιπη φόρμουλα (ενυδατικά, καταπραϋντικά συστατικά, pH).

Πώς τη βάζω στη ρουτίνα

1. Καθαρό δέρμα. Πλύση με απαλό καθαριστικό.
2. Ορός νιασιναμίδης. Λίγες σταγόνες σε στεγνό ή ελαφρά νωπό πρόσωπο.
3. Ενυδατική κρέμα. Για να «κλειδώσει» την υγρασία.
4. Πρωί: αντηλιακό. Είναι απαραίτητο, ειδικά αν στόχος σας είναι ο πιο ομοιόμορφος τόνος ή οι κηλίδες.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί πρωί, βράδυ ή και τις δύο φορές. Αν ξεκινάτε, βάλτε την μία φορά την ημέρα για μία εβδομάδα και αυξήστε αν δεν υπάρχει ερεθισμός. Δοκιμάστε πρώτα σε μικρή περιοχή (πίσω από το αυτί ή στο εσωτερικό του βραχίονα) για 24–48 ώρες.

Δείτε τα προϊόντα με νιασιναμίδη και τους ορούς ομορφιάς για να συγκρίνετε ποσοστά, υφές και τιμές.

Με τι συνδυάζεται

Ερεθισμός και κοκκίνισμα

Η νιασιναμίδη γενικά ανέχεται καλά. Σε ορισμένα άτομα, ιδίως με ευαίσθητο δέρμα, σε υψηλά ποσοστά ή σε συνδυασμό με πολλά ενεργά συστατικά, μπορεί να εμφανιστεί ερυθρότητα, τσούξιμο ή αίσθημα καψίματος. Μερικές φορές το πρόβλημα οφείλεται στην ίχνη νικοτινικού οξέος (ακαθαρσία ή προϊόν διάσπασης) στο συστατικό, που προκαλεί παροδικό κοκκίνισμα. Τι κάνουμε:

• σταματάμε προσωρινά το προϊόν και καθαρίζουμε με νερό,
• ξεκινάμε ξανά με χαμηλότερο ποσοστό ή με μικρότερη συχνότητα,
• μειώνουμε τα υπόλοιπα ενεργά συστατικά στη ρουτίνα και δίνουμε έμφαση σε ενυδάτωση και αντηλιακό.

Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Η νιασιναμίδη σε καλλυντικά προϊόντα χρησιμοποιείται ευρέως και δεν συνδέεται με γνωστούς κινδύνους στις συνήθεις συγκεντρώσεις. Εντούτοις, σε εγκυμοσύνη και θηλασμό ρωτάμε πάντα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό. Προσοχή: αν το προϊόν περιέχει ταυτόχρονα ρετινόλη, δεν το χρησιμοποιούμε στην εγκυμοσύνη.

Πότε στον δερματολόγο

Η νιασιναμίδη είναι καλλυντικό και δεν αντικαθιστά ιατρική θεραπεία. Επισκεφθείτε δερματολόγο αν:

• έχετε έντονη, επώδυνη, φλεγμονώδη ακμή ή ακμή που αφήνει ουλές,
• ο ερεθισμός ή το κοκκίνισμα δεν υποχωρούν όταν σταματήσετε το προϊόν,
• έχετε εξάνθημα, πρήξιμο ή κνησμό που ξεκίνησε μετά τη χρήση ενός προϊόντος,
• παρατηρείτε κηλίδα ή ελιά που αλλάζει σχήμα, χρώμα ή μέγεθος (αυτό δεν «φεύγει» με καλλυντικό),
• υπάρχει επίμονη ερυθρότητα στο πρόσωπο που ίσως σχετίζεται με ροδόχρου ακμή ή άλλο δερματικό νόσημα.

Η γνώμη του φαρμακοποιού

Για ξεκίνημα, επιλέγω ορό με 2–5% σε μια φόρμουλα που περιέχει και ενυδατικά συστατικά. Δεν χρειάζεται να αγοράσετε το πιο πυκνό για να έχετε αποτέλεσμα. Δώστε χρόνο 4–8 εβδομάδων και μην αλλάζετε προϊόν κάθε εβδομάδα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.

Συχνές ερωτήσεις

Τι κάνει η νιασιναμίδη στο δέρμα;

Ως καλλυντικό συστατικό, μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βελτιώσει την εμφάνιση του φραγμού του δέρματος, να περιορίσει τη λιπαρότητα, να κάνει τους πόρους λιγότερο εμφανείς και να ομοιομορφίσει τον τόνο. Δεν είναι φάρμακο και δεν θεραπεύει δερματικές παθήσεις.

Πόσο ποσοστό νιασιναμίδης να διαλέξω;

Τα 2–5% είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης και εκεί έχουν γίνει οι περισσότερες μελέτες. Προϊόντα με 10% κυκλοφορούν στην αγορά· ελέγξτε το ποσοστό της ετικέτας και ξεκινήστε με μικρότερο ποσοστό αν έχετε ευαίσθητο δέρμα. Πάνω από 10% δεν προσφέρει πρόσθετο τεκμηριωμένο όφελος και αυξάνει τον κίνδυνο ερεθισμού.

Μπορώ να τη συνδυάσω με βιταμίνη C;

Ναι, στις περισσότερες σύγχρονες φόρμουλες δεν υπάρχει πρόβλημα. Ο μύθος της ασυμβατότητας προέρχεται από παλιά πειράματα. Αν το δέρμα σας ερεθίζεται, χρησιμοποιήστε τη βιταμίνη C το πρωί και τη νιασιναμίδη το βράδυ.

Πρωί ή βράδυ;

Και τα δύο είναι εντάξει. Αν τη βάζετε το πρωί, ακολουθεί ενυδατική και αντηλιακό. Αν τη βάζετε το βράδυ, ακολουθεί ενυδατική κρέμα. Σημασία έχει η σταθερή, καθημερινή χρήση.

Προκαλεί κοκκίνισμα;

Σε ορισμένα άτομα, ιδίως με ευαίσθητο δέρμα ή σε υψηλά ποσοστά, μπορεί να εμφανιστεί παροδικό κοκκίνισμα ή τσούξιμο. Ξεκινήστε με μικρότερη συχνότητα και χαμηλότερο ποσοστό. Αν επιμένει, σταματήστε και συμβουλευτείτε δερματολόγο.

Είναι ασφαλής στην εγκυμοσύνη;

Ως καλλυντικό συστατικό χρησιμοποιείται ευρέως και δεν συνδέεται με γνωστούς κινδύνους, όμως ρωτήστε πρώτα τον γιατρό σας. Αποφύγετε τους συνδυασμούς με ρετινόλη στην εγκυμοσύνη.

Πηγές

• Κανονισμός (ΕΕ) 655/2013, κοινά κριτήρια για την τεκμηρίωση ισχυρισμών στα καλλυντικά: eur-lex.europa.eu
• Κανονισμός (ΕΚ) 1223/2009 για τα καλλυντικά προϊόντα: eur-lex.europa.eu
• Επιστημονική Επιτροπή Καταναλωτικής Ασφάλειας (SCCS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: health.ec.europa.eu
• American Academy of Dermatology (AAD): aad.org
• NIH, Office of Dietary Supplements, Niacin Fact Sheet: ods.od.nih.gov
• Hakozaki T. et al., Br J Dermatol 2002 (νιασιναμίδη και υπερμελάγχρωση): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
• Draelos ZD et al., J Cosmet Laser Ther 2006 (νιασιναμίδη 2% και παραγωγή σμήγματος): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού, δερματολόγου ή φαρμακοποιού.