Κράνμπερι (cranberry): τι είναι και τι λένε τα δεδομένα

Το "Κράνμπερι" (Cranberry) είναι ένα μικρό, κόκκινο φρούτο που ανήκει ομάδα των μουροειδών. Η αγγλική ονομασία προέρχεται από το "craneberry": το άνθος του φυτού θυμίζει το κεφάλι και το ράμφος του γερανού (crane), ενώ "berry" σημαίνει μικρό, στρογγυλό φρούτο (μούρο).

Τα Κράνμπερι καλλιεργούνται κυρίως στη Βόρεια Αμερική, και χρησιμοποιούνται σε χυμούς, αποξηραμένα φρούτα και συμπληρώματα διατροφής.

Περιέχουν πολυφαινόλες, όπως οι προανθοκυανιδίνες (PACs), και μελετώνται κυρίως σε σχέση με το ουροποιητικό. Στην ΕΕ δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας για το κράνμπερι: η EFSA έχει απορρίψει ισχυρισμό για τις λοιμώξεις του ουροποιητικού και οι ισχυρισμοί για βότανα είναι ακόμη σε αναμονή αξιολόγησης.

Τι μελετάται

1. Ουροποιητικό: εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι οι προανθοκυανιδίνες μπορεί να δυσκολεύουν την προσκόλληση ορισμένων βακτηρίων (E. coli) στα τοιχώματα του ουροποιητικού. Οι κλινικές μελέτες δίνουν αντικρουόμενα αποτελέσματα. Το κράνμπερι δεν θεραπεύει την ουρολοίμωξη και δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση.

2. Αντιοξειδωτικές ιδιότητες: Τα κράνμπερι περιέχουν υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικές ενώσεις, όπως φλαβονοειδή και οι φυτοχημικές ενώσεις ανθοκυανίνες. Αυτές οι ενώσεις βοηθούν στην προστασία των κυττάρων από την οξειδωτική ζημιά που προκαλείται από τις ελεύθερες ρίζες, χωρίς όμως εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας.

3. Καρδιά και αγγεία: έχουν γίνει μικρές μελέτες για τα λιπίδια και την πίεση, χωρίς σαφή συμπεράσματα και χωρίς εγκεκριμένο ισχυρισμό.

4. Βιταμίνη C: το φρέσκο κράνμπερι περιέχει βιταμίνη C, που συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο ισχυρισμός αυτός αφορά τη βιταμίνη C και ισχύει μόνο για προϊόντα που την περιέχουν σε επαρκή ποσότητα (τουλάχιστον 15% της τιμής αναφοράς), όχι για το κράνμπερι γενικά.

5. Φυτικές ίνες: το ολόκληρο φρούτο περιέχει φυτικές ίνες· οι χυμοί και τα εκχυλίσματα ελάχιστες.

Το κράνμπερι περιέχει μια ποικιλία θρεπτικών συστατικών και φυτοχημικών ενώσεων που μπορούν να επηρεάσουν θετικά την υγεία. Οι βασικές θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στο κράνμπερι περιλαμβάνουν:

1. Βιταμίνες: Το κράνμπερι περιέχει βιταμίνη C, η οποία είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό και συμβάλλει στην υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επίσης, περιέχει μικρές ποσότητες βιταμίνης E και βιταμίνης K.

2. Φυτοχημικές ενώσεις: περιέχει ανθοκυανίνες, που είναι αντιοξειδωτικές ενώσεις που δίνουν το κόκκινο χρώμα στο φρούτο. Επίσης, περιέχει φλαβονοειδή που έχουν αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτικές ιδιότητες.

3. Φυτικές ίνες: Το κράνμπερι είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες, οι οποίες συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος 

4. Το κράνμπερι περιέχει επίσης μια ποικιλία μεταλλικών στοιχείων, όπως:

5. Μαγνήσιο: Το μαγνήσιο είναι σημαντικό για τη μυϊκή λειτουργία, τον μεταβολισμό των θρεπτικών ουσιών και την υγεία του νευρικού συστήματος.

6. Κάλιο: Το κάλιο είναι απαραίτητο για τη ρύθμιση της καρδιακής λειτουργίας και τη διατήρηση της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών στον οργανισμό.

7. Φώσφορος: Ο φώσφορος είναι σημαντικός για τη δομή των κυττάρων, και την υγεία των οστών και των δοντιών.

8. Σίδηρος: Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή των ερυθρών  αιμοσφαιρίων και τη μεταφορά οξυγόνου στον οργανισμό.

Υπάρχουν πολλά συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν εκχύλισμα ή σκόνη κράνμπερι. Συχνά αναγράφουν την περιεκτικότητα σε προανθοκυανιδίνες (PACs) και μπορεί να περιέχουν και άλλα συστατικά, όπως D-μαννόζη ή βιταμίνη C. Δείτε και το άρθρο μας Cranberry και D-mannose: τι είναι και πότε χρειάζεστε γιατρό. Όταν αγοράζετε συμπληρώματα κράνμπερι, είναι σημαντικό να ελέγξετε την ποιότητα και την αξιοπιστία του προϊόντος. Προτιμήστε πιστοποιημένα συμπληρώματα από αξιόπιστες εταιρείες που ακολουθούν καλές πρακτικές παραγωγής. Πριν ξεκινήσετε να παίρνετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα διατροφής, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον γιατρό,τον διαιτολόγο σας η τον φαρμακοποιό σας . Αυτοί οι επαγγελματίες μπορούν να αξιολογήσουν τις ατομικές σας ανάγκες και να σας δώσουν συμβουλές για τη χρήση συμπληρωμάτων κράνμπερι ή άλλων συμπληρωμάτων διατροφής.

Η δοσολογία του κράνμπερι μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον τύπο του συμπληρώματος που χρησιμοποιείτε και τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Για ενημέρωση, τα περισσότερα σκευάσματα περιέχουν περίπου 500–1.500 mg εκχυλίσματος ανά ημερήσια δόση· είναι στοιχείο για το τι περιέχουν τα προϊόντα, όχι σύσταση δόσης. Ωστόσο, αυτό μπορεί να ποικίλει ανάλογα με τον σκοπό της χρήσης, τη συγκεκριμένη παρουσίαση του προϊόντος και τις ατομικές σας ανάγκες. Ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να συνιστούν μία δόση την ημέρα, ενώ άλλα μπορεί να προτείνουν πολλαπλές δόσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Είναι σημαντικό να μην υπερβείτε τη συνιστώμενη δοσολογία και να ακολουθείτε τις οδηγίες που δίνονται από τον κατασκευαστή ή τον επαγγελματία υγείας.

Μιλήστε με τον γιατρό σας πριν από συμπλήρωμα κράνμπερι αν παίρνετε αντιπηκτικά (π.χ. βαρφαρίνη), αν έχετε ιστορικό λίθων στα νεφρά ή αν είστε έγκυος. Πηγαίνετε στον γιατρό αν έχετε κάψιμο ή πόνο στην ούρηση, συχνοουρία, αίμα στα ούρα, πυρετό, ρίγη ή πόνο στη μέση ή στο πλάι, καθώς και αν είστε έγκυος, άνδρας, παιδί ή έχετε ουρολοιμώξεις που επανέρχονται. Μια ουρολοίμωξη χρειάζεται διάγνωση και, συχνά, αντιβίωση με συνταγή.