Προβιοτικά: τι είναι και τι λένε τα δεδομένα

Τι είναι τα προβιοτικά;

Κατά τον επιστημονικό ορισμό (ΠΟΥ/FAO), προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που, όταν λαμβάνονται σε επαρκή ποσότητα, μπορεί να ωφελήσουν την υγεία. Συνήθως είναι βακτήρια ή ζύμες. Ζωντανές καλλιέργειες υπάρχουν σε τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το γιαούρτι, το κεφίρ, η κομπούχα και ορισμένα μη παστεριωμένα τουρσιά και ελιές. Στην ΕΕ δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας για τα προβιοτικά ως ομάδα· το μόνο εγκεκριμένο αφορά τις ζωντανές καλλιέργειες του γιαουρτιού, που βελτιώνουν την πέψη της λακτόζης του προϊόντος σε άτομα με δυσκολία στην πέψη της λακτόζης. Επίσης, είναι διαθέσιμα ως συμπληρώματα διατροφής σε μορφή κάψουλων, σκόνης ή υγρού.

Τα πιο μελετημένα γένη και στελέχη είναι:

- Λακτοβάκιλλοι: acidophilus, casei, reuteri, brevis, plantarum, rhamnosus,
- Τα μπιφιντοβακτήρια: bifidum, animalis, infantis, longum, thermophilum
- Οι ζύμες Saccharomyces boulardii και cerevisiae.

Τα αποτελέσματα εξαρτώνται από το συγκεκριμένο στέλεχος· ό,τι ισχύει για ένα δεν ισχύει για όλα. Τα κύρια πεδία έρευνας είναι:

Έντερο: ορισμένα στελέχη έχουν μελετηθεί σε σχέση με τη διάρροια που συνδέεται με αντιβιοτικά και με την ισορροπία της εντερικής μικροχλωρίδας. Δεν αποτελούν θεραπεία για εντερικές φλεγμονώδεις νόσους.

Ανοσοποιητικό και αλλεργίες: μελετώνται, με ανάμεικτα αποτελέσματα και χωρίς εγκεκριμένο ισχυρισμό.

Χοληστερόλη και πίεση: λίγες μικρές μελέτες, χωρίς σαφή συμπεράσματα.

Απορρόφηση θρεπτικών συστατικών: μελετάται, χωρίς τεκμηριωμένο όφελος.

Άξονας εντέρου–εγκεφάλου: η σύνδεση του εντέρου με τον εγκέφαλο είναι ενεργό πεδίο έρευνας· δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι τα προβιοτικά αντιμετωπίζουν το άγχος ή την κατάθλιψη.

Λακτόζη: οι ζωντανές καλλιέργειες του γιαουρτιού βελτιώνουν την πέψη της λακτόζης του προϊόντος σε άτομα με δυσκολία στην πέψη της λακτόζης (εγκεκριμένος ισχυρισμός).

Ουροποιητικό και ευερέθιστο έντερο: ορισμένα στελέχη μελετώνται, χωρίς εγκεκριμένο ισχυρισμό. Τα προβιοτικά δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση και τη θεραπεία από γιατρό.

Δόση και διάρκεια χρήσης

Η δόση και η διάρκεια χρήσης για τα προβιοτικά μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με το είδος του προβιοτικού, τον τύπο του προϊόντος και τις ατομικές ανάγκες κάθε ατόμου. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη δοσολογία και το χρόνο αγωγής μπορούν να διαφέρουν μεταξύ διαφορετικών προβιοτικών σκευασμάτων.

Γενικά, η δοσολογία των προβιοτικών συνήθως προβλέπει την κατανάλωση μιας ή περισσότερων δόσεων την ημέρα.

Όσον αφορά τη διάρκεια, η κατανάλωση προβιοτικών μπορεί να γίνει για μερικές εβδομάδες ή ακόμη και για περισσότερο χρονικό διάστημα, ανάλογα με τον σκοπό της χρήσης και την ανταπόκριση του σώματος. Ορισμένοι άνθρωποι επιλέγουν να καταναλώνουν προβιοτικά συνεχώς ως μέρος της διατροφής τους. Ακολουθήστε τις οδηγίες της συσκευασίας.

Στις πρώτες μέρες μπορεί να εμφανιστεί φούσκωμα ή αέρια. Μιλήστε πρώτα με τον γιατρό σας αν έχετε σοβαρή ανοσοκαταστολή (π.χ. χημειοθεραπεία, μεταμόσχευση), κεντρικό φλεβικό καθετήρα, σοβαρή ασθένεια ή αν πρόκειται για πρόωρο βρέφος. Πηγαίνετε στον γιατρό αν η διάρροια κρατά περισσότερο από 2–3 μέρες (σε βρέφη και ηλικιωμένους νωρίτερα), αν υπάρχει αίμα στα κόπρανα, υψηλός πυρετός, έντονος κοιλιακός πόνος ή σημάδια αφυδάτωσης, καθώς και για αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου που επιμένουν.