Προστάτης και συμπληρώματα διατροφής: τι λένε τα δεδομένα

Ο προστάτης είναι ένας αδένας του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή του σπέρματος. Παράλληλα, η καλή υγεία του προστάτη είναι κρίσιμη για την ποιότητα της ζωής του άνδρα, καθώς προβλήματα με αυτόν μπορεί να οδηγήσουν σε συμπτώματα όπως συχνή ή επώδυνη ούρηση, αίσθημα ατελούς κένωσης της ουροδόχου κύστης, και ενδεχομένως προβλήματα με τη σεξουαλική λειτουργία. Οι συνηθέστεροι όροι που σχετίζονται με προβλήματα του προστάτη περιλαμβάνουν την καλοήθη υπερπλασία του προστάτη (ΚΥΠ), τη φλεγμονή του προστάτη (προστατίτιδα) και, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, τον καρκίνο του προστάτη.

Η διάγνωση και η θεραπεία των παθήσεων του προστάτη γίνονται από τον ουρολόγο. Παράλληλα, πολλοί άνδρες ενδιαφέρονται για συμπληρώματα διατροφής. Κανένα συμπλήρωμα δεν θεραπεύει ή προλαμβάνει τις παθήσεις του προστάτη, και για τα περισσότερα τα δεδομένα είναι περιορισμένα. Στο παρόν άρθρο εξετάζουμε τα πιο γνωστά συστατικά και τι δείχνουν οι μελέτες.

1. Saw Palmetto (Σαου Πάλμετο)

Το Saw Palmetto είναι ένα από τα πιο δημοφιλή και μελετημένα φυτικά συμπληρώματα για την υποστήριξη του προστάτη, ιδιαίτερα για την καλοήθη υπερπλασία του προστάτη (ΚΥΠ). Το εκχύλισμα από το φυτό Serenoa repens έχει μελετηθεί για τα ενοχλητικά συμπτώματα ούρησης που συνοδεύουν την ΚΥΠ, όπως η συχνουρία τη νύχτα (νυκτουρία). Οι μεγάλες ανασκοπήσεις (π.χ. Cochrane) δεν έδειξαν σαφές όφελος σε σχέση με εικονικό σκεύασμα, και ο ισχυρισμός υγείας του φυτού βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση στην ΕΕ. Ορισμένα σκευάσματα Serenoa repens κυκλοφορούν ως φάρμακα· σε κάθε περίπτωση, η χρήση του πρέπει να συζητηθεί με τον ουρολόγο.

2. Πυρηνέλαιο Σταφυλιού

Το πυρηνέλαιο σταφυλιού είναι πλούσιο σε λινολεϊκό οξύ και βιταμίνη Ε, οι οποίες διαθέτουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Η βιταμίνη Ε συμβάλλει στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες (εγκεκριμένος ισχυρισμός, Καν. 432/2012). Δεν υπάρχουν όμως στοιχεία ότι το πυρηνέλαιο σταφυλιού προλαμβάνει τον καρκίνο ή άλλες παθήσεις του προστάτη. Αντίθετα, μια μεγάλη μελέτη (SELECT) έδειξε ότι υψηλές δόσεις βιταμίνης Ε σε συμπλήρωμα αύξησαν ελαφρά τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη.

3. Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος (εγκεκριμένος ισχυρισμός). Ορισμένες μελέτες παρατήρησης έχουν εξετάσει τη σχέση της ανεπάρκειας βιταμίνης D με τον προστάτη, χωρίς σταθερά αποτελέσματα, και δεν έχει αποδειχθεί ότι το συμπλήρωμα προλαμβάνει τον καρκίνο. Στις περιπτώσεις όπου παρατηρείται έλλειψη, ο ιατρός μπορεί να συστήσει τη λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D.

4. Λυκοπένιο

Το λυκοπένιο είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό που βρίσκεται κυρίως στις ντομάτες και άλλα κόκκινα φρούτα. Μελέτες παρατήρησης έχουν συσχετίσει τη διατροφή πλούσια σε ντομάτα με χαμηλότερη συχνότητα καρκίνου του προστάτη, αλλά αυτό δεν αποδεικνύει ότι το λυκοπένιο σε συμπλήρωμα προλαμβάνει τον καρκίνο. Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας για το λυκοπένιο στην ΕΕ.

5. Εκχύλισμα Πράσινου Τσαγιού

Το πράσινο τσάι είναι πλούσιο σε κατεχίνες, οι οποίες είναι ισχυρά αντιοξειδωτικά. Οι κατεχίνες του πράσινου τσαγιού έχουν μελετηθεί σε σχέση με τον προστάτη, κυρίως σε εργαστηριακές και μικρές κλινικές μελέτες, χωρίς οριστικά συμπεράσματα. Τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα σε υψηλές δόσεις έχουν συνδεθεί σπάνια με ηπατική βλάβη, γι' αυτό δεν ξεπερνάτε τη δόση της συσκευασίας.

6. Pygeum (Πυγιούμ)

Το Pygeum africanum είναι ένα φυτικό εκχύλισμα από το δέντρο της Αφρικής, που έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για τα συμπτώματα ούρησης που σχετίζονται με τον προστάτη, κυρίως για την καλοήθη υπερπλασία του προστάτη (ΚΥΠ). Παλαιότερες, μικρές μελέτες έδειξαν μέτρια βελτίωση σε συμπτώματα όπως η συχνουρία και η ροή των ούρων, όμως η ποιότητά τους είναι περιορισμένη και δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας.

7. Σπόροι κολοκύθας και άλλα φυτικά συστατικά

Το εκχύλισμα σπόρων κολοκύθας (Cucurbita pepo) χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την άνεση της ούρησης στους άνδρες· ο ισχυρισμός βρίσκεται υπό αξιολόγηση στην ΕΕ και τα κλινικά δεδομένα είναι περιορισμένα. Τα αιθέρια έλαια δεν πρέπει να λαμβάνονται από το στόμα χωρίς οδηγία επαγγελματία υγείας.

8. Κουρκουμίνη

Η κουρκουμίνη, το κύριο συστατικό του κουρκουμά, έχει αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες σε εργαστηριακές μελέτες. Δεν έχει όμως αποδειχθεί ότι προλαμβάνει ή θεραπεύει παθήσεις του προστάτη. Μπορεί να αλληλεπιδρά με αντιπηκτικά και σπάνια έχει συνδεθεί με ηπατική επιβάρυνση.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Συμπεράσματα

Η υγεία του προστάτη είναι ένα σημαντικό ζήτημα για τους άνδρες, και πολλοί αναρωτιούνται για τα συμπληρώματα διατροφής. Για συστατικά όπως το Saw Palmetto, το Pygeum, οι σπόροι κολοκύθας, το λυκοπένιο και το πράσινο τσάι τα δεδομένα είναι περιορισμένα ή αντικρουόμενα, και κανένα δεν προλαμβάνει ή θεραπεύει την υπερπλασία ή τον καρκίνο του προστάτη. Τα ενοχλητικά συμπτώματα ούρησης χρειάζονται πάντα εκτίμηση από ουρολόγο.

Πριν από τη χρήση οποιουδήποτε συμπληρώματος, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για να βεβαιωθείτε ότι είναι κατάλληλο για την προσωπική σας κατάσταση και τις ανάγκες σας.