Τσίμπημα τσιμπουριού: πώς το αφαιρώ σωστά, τι παρακολουθώ και πώς προστατεύομαι

Την άνοιξη και το φθινόπωρο, αλλά και σε ήπιους χειμώνες, τα τσιμπούρια είναι συχνό θέμα στον πάγκο: βγαίνει ένα μικρό σκούρο στίγμα στο δέρμα, πολλές φορές μετά από εκδρομή, κυνήγι, κάμπινγκ ή βόλτα με τον σκύλο. Το πιο σημαντικό είναι να μην πανικοβληθείτε, να το αφαιρέσετε σωστά και γρήγορα, και να παρακολουθήσετε την περιοχή για μερικές εβδομάδες. Εδώ θα δείτε ακριβώς πώς, και τι δεν πρέπει να κάνετε.

Πώς αφαιρώ το τσιμπούρι

1. Χρησιμοποιήστε λεπτή λαβίδα με μυτερά άκρα (ή ειδικό εργαλείο αφαίρεσης τσιμπουριών). Αν χρησιμοποιήσετε γάντια, τόσο το καλύτερο.
2. Πιάστε το τσιμπούρι όσο πιο κοντά στο δέρμα γίνεται, από το κεφάλι και όχι από το σώμα, ώστε να μην το πιέσετε.
3. Τραβήξτε σταθερά και ευθεία προς τα πάνω, χωρίς απότομες κινήσεις και χωρίς στρίψιμο ή ανακίνηση.
4. Πλύντε την περιοχή και τα χέρια με σαπούνι και νερό και απολυμάνετε με αντισηπτικό.
5. Αν μείνει μικρό κομμάτι του στοματικού οργάνου, μην το σκαλίζετε επιθετικά· συνήθως αποβάλλεται μόνο του. Αν υπάρχει ερεθισμός, ρωτήστε.
6. Πετάξτε το τσιμπούρι τυλιγμένο σε χαρτί ή βάλτε το σε κλειστό δοχείο, χωρίς να το πατήσετε με τα δάχτυλα. Σημειώστε την ημερομηνία και το σημείο, και αν θέλετε, φωτογραφίστε το.

Τι ΔΕΝ κάνουμε

• Δεν βάζουμε λάδι, βαζελίνη, οινόπνευμα, ούτε καίμε το τσιμπούρι με σπίρτο ή τσιγάρο. Αυτό το ερεθίζει και μπορεί να το κάνει να «κάνει εμετό» τα περιεχόμενά του στο δέρμα.
• Δεν το στρίβουμε και δεν το πιέζουμε από το σώμα.
• Δεν το αφήνουμε «να φύγει μόνο του» για μέρες: όσο περισσότερο μένει, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μετάδοσης λοίμωξης.

Τι παρακολουθώ τις επόμενες εβδομάδες

Τα τσιμπούρια μπορεί να μεταδώσουν βακτήρια και άλλους μικροοργανισμούς. Οι πιο γνωστές λοιμώξεις είναι η νόσος του Lyme (Borrelia) και, στη Μεσόγειο, οι ρικετσιώσεις όπως ο μεσογειακός εξανθηματικός πυρετός. Τα περισσότερα τσιμπήματα δεν οδηγούν σε νόσο, αλλά πρέπει να παρακολουθείτε τον εαυτό σας για περίπου 30 ημέρες:

Δεν χρειάζεται να στείλετε το τσιμπούρι για ανάλυση ούτε να κάνετε αυτόματα εξετάσεις αίματος αμέσως μετά το τσίμπημα· οι εξετάσεις ερμηνεύονται όταν υπάρχουν συμπτώματα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει μέθοδος στο σπίτι που να δείχνει με βεβαιότητα αν το τσιμπούρι ήταν «μολυσμένο».

Πρόληψη

• Σε δάση, χορτάρια και θάμνους φοράτε μακριά παντελόνια, κλειστά παπούτσια και ρούχα ανοιχτού χρώματος, ώστε να φαίνονται τα τσιμπούρια. Βάλτε το παντελόνι μέσα στις κάλτσες.
• Χρησιμοποιήστε εντομοαπωθητικό κατάλληλο για την ηλικία σας. Διαβάστε την ετικέτα για ηλικίες, συχνότητα εφαρμογής και προσοχή σε εγκυμοσύνη ή βρέφη.
• Μετά την έξοδο ελέγξτε ολόκληρο το σώμα: μασχάλες, βουβώνες, πίσω από τα γόνατα, πίσω από τα αυτιά, κεφάλι και τρίχωμα. Στα παιδιά ελέγξτε τα μαλλιά και το τριχωτό.
• Κάντε ντους εντός δύο ωρών και βάλτε τα ρούχα στο πλυντήριο σε υψηλή θερμοκρασία ή στο στεγνωτήριο.
• Ελέγξτε τα κατοικίδια και τα ρούχα/εξοπλισμό.

Για προϊόντα πρόληψης, στο φαρμακείο μας θα βρείτε π.χ. το Jungle Formula Family spray, το Korres εντομοαπωθητικό γαλάκτωμα και το Frezyderm Crilen roll-on. Διαφέρουν στη μορφή και στην ηλικία χρήσης, οπότε κοιτάξτε την ετικέτα και ρωτήστε μας αν έχετε παιδιά, εγκυμοσύνη ή ευαίσθητο δέρμα. Κανένα απωθητικό δεν παρέχει 100% προστασία, γι' αυτό συνδυάζετε με ρούχα και έλεγχο του σώματος. Χρησιμοποιείτε τα βιοκτόνα με ασφάλεια. Πριν από τη χρήση διαβάζετε πάντα την ετικέτα και τις πληροφορίες για το προϊόν.

Κατοικίδια

Τα σκυλιά και οι γάτες μπορούν να φέρουν τσιμπούρια στο σπίτι. Ρωτήστε τον κτηνίατρο για κατάλληλη προστασία (δεν αντικαθίσταται με προϊόντα ανθρώπινης χρήσης) και ελέγχετε το τρίχωμα μετά από κάθε βόλτα. Αφαιρέστε τα τσιμπούρια του ζώου με τον ίδιο τρόπο, φορώντας γάντια.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Κρατήστε μια λαβίδα στο τσαντάκι πρώτων βοηθειών και στο αυτοκίνητο. Τραβήξτε το τσιμπούρι αμέσως, γιατί ο χρόνος μετράει. Φωτογραφίστε το σημείο μετά την αφαίρεση και ξανά μετά από μία εβδομάδα, ώστε να καταλάβετε αν η ερυθρότητα μεγαλώνει. Δεν χρειάζεται να πάρετε προληπτικά οτιδήποτε μόνοι σας· η απόφαση για αγωγή ανήκει στον γιατρό.

Πότε να δείτε γιατρό

• Εμφανίζεται ερυθρότητα που διευρύνεται ή εξάνθημα μέσα σε εβδομάδες.
• Πυρετός, ρίγος, έντονος πονοκέφαλος ή πόνοι μετά το τσίμπημα.
• Δεν μπορείτε να αφαιρέσετε ολόκληρο το τσιμπούρι ή το σημείο φλεγμαίνει.
• Το τσιμπούρι ήταν προσκολλημένο για πολλές ώρες ή ημέρες, ή πρόκειται για βρέφος, έγκυο ή άτομο με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Δεν είστε βέβαιοι πόσο καιρό έμεινε στο δέρμα.

Αν εμφανιστούν δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο προσώπου ή λαιμού, λιποθυμία, σύγχυση ή υψηλός πυρετός με εξάνθημα, καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς βγάζω σωστά ένα τσιμπούρι;

Με λεπτή λαβίδα, πιάνοντάς το κοντά στο δέρμα και τραβώντας σταθερά προς τα πάνω. Μετά πλένετε και απολυμαίνετε.

Μπορώ να βάλω λάδι ή οινόπνευμα;

Όχι. Δεν βοηθά και αυξάνει τον κίνδυνο να ρίξει το τσιμπούρι περιεχόμενο στο δέρμα.

Πόσο παρακολουθώ το σημείο;

Περίπου 30 ημέρες για ερύθημα, πυρετό ή άλλα συμπτώματα.

Θα κολλήσω σίγουρα νόσο του Lyme;

Όχι. Η πλειονότητα των τσιμπημάτων δεν οδηγεί σε νόσο, αλλά απαιτείται παρακολούθηση.

Τι κάνω αν μείνει το κεφάλι;

Μην το σκαλίζετε επιθετικά. Καθαρίστε την περιοχή· συνήθως αποβάλλεται. Αν επιμένει ερεθισμός, δείτε γιατρό.

Ποιο εντομοαπωθητικό είναι κατάλληλο για παιδιά;

Ανάλογα με την ηλικία. Διαβάστε προσεκτικά την ετικέτα ή ρωτήστε τον φαρμακοποιό.

Πηγές

• CDC – Preventing Tick Bites και Tick removal
• ECDC – Factsheet: Lyme borreliosis και ticks
• NHS – Tick bites
• ΕΟΔΥ – Νόσος Lyme και ρικετσιώσεις

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.