Τσίμπημα από ακάρεα: συμπτώματα, διάκριση και αντιμετώπιση

Η αναζήτηση «τσίμπημα από ακάρεα» κρύβει συχνά μια παρεξήγηση. Τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, τα πιο γνωστά, δεν τσιμπούν ανθρώπους. Άλλα ακάρεα όμως, όπως της ψώρας, των πουλιών, των τρωκτικών ή των ζώων, μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό στο δέρμα. Ας δούμε πώς ξεχωρίζουν, τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας και πότε χρειάζεται γιατρός.

Τι είναι τα ακάρεα

Τα ακάρεα είναι μικροσκοπικά αραχνοειδή, συγγενή των αραχνών και των τσιμπουριών, που συνήθως δεν φαίνονται με γυμνό μάτι. Υπάρχουν χιλιάδες είδη. Λίγα σχετίζονται με το ανθρώπινο δέρμα και ακόμη λιγότερα το τσιμπούν ή το παρασιτούν.

Ακάρεα σκόνης: δεν τσιμπούν, αλλά μπορεί να προκαλέσουν αλλεργία

Τα ακάρεα σκόνης ζουν σε στρώματα, μαξιλάρια, χαλιά, καναπέδες και κουρτίνες και τρέφονται με νεκρά κύτταρα δέρματος. Δεν δαγκώνουν. Αυτό που προκαλεί συμπτώματα είναι οι πρωτεΐνες στα περιττώματα και στα σωματίδιά τους, σε άτομα με αλλεργική ευαισθησία. Τα συμπτώματα είναι:

• φτέρνισμα, ρινική συμφόρηση, φαγούρα στη μύτη και στα μάτια,
• βήχας ή συριγμός, ιδίως το βράδυ ή το πρωί,
• επιδείνωση του εκζέματος σε άτομα με ατοπικό δέρμα.

Άρα, όταν κάποιος ξυπνά με γέμισμα στη μύτη και κόκκινα μάτια, το πιθανότερο αίτιο είναι αλλεργική αντίδραση και όχι «δάγκωμα». Στις περιπτώσεις αυτές βοηθά η μείωση της έκθεσης και η συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Για γενικές επιλογές μπορείτε να δείτε την κατηγορία αντιμετώπιση αλλεργιών.

Ακάρεα που προκαλούν πραγματικά ερεθισμό στο δέρμα

Ψώρα (Sarcoptes scabiei)

Η ψώρα προκαλείται από ακάρεο που σκάβει στο δέρμα. Μεταδίδεται με παρατεταμένη επαφή από δέρμα σε δέρμα και, σπανιότερα, με κοινά ρούχα και κλινοσκεπάσματα. Χαρακτηριστικά:

• έντονη φαγούρα που χειροτερεύει το βράδυ,
• μικρά εξανθήματα και λεπτές γραμμές στις πτυχές των δακτύλων, στους καρπούς, στις μασχάλες, στη μέση και στα γεννητικά όργανα,
• συχνά προσβάλλονται περισσότερα μέλη της οικογένειας.

Η ψώρα χρειάζεται διάγνωση και θεραπεία από γιατρό. Δεν αντιμετωπίζεται με καλλυντικά ή συμπληρώματα.

Ακάρεα πουλιών και τρωκτικών

Όταν υπάρχουν φωλιές περιστεριών στο μπαλκόνι ή ποντίκια στο σπίτι, ακάρεα μπορεί να περάσουν στους ανθρώπους. Τα σημάδια είναι μικρά κόκκινα εξανθήματα με φαγούρα, συνήθως σε ακάλυπτες περιοχές, και σταματούν όταν απομακρυνθεί η πηγή.

Ακάρεα ζώων και αλευριού

Ακάρεα από σκύλους ή γάτες, όπως και ακάρεα σε αποθηκευμένα τρόφιμα ή άχυρο, μπορεί να προκαλέσουν παροδική φαγούρα. Συνήθως δεν «εγκαθίστανται» στον άνθρωπο.

Πίνακας: ακάρεα, ποιο προκαλεί τι

Πώς μειώνω τα ακάρεα σκόνης στο σπίτι

Δεν μπορείτε να τα εξαλείψετε εντελώς, αλλά μπορείτε να μειώσετε σημαντικά την έκθεση.

• Σεντόνια και μαξιλαροθήκες: πλύσιμο κάθε εβδομάδα στους 60 °C, εφόσον το επιτρέπει το ύφασμα.
• Θήκες αντι-ακάρεων: σε στρώμα και μαξιλάρια, όταν υπάρχει γνωστή αλλεργία.
• Υγρασία κάτω από 50%: αερισμός και, αν χρειάζεται, αφυγραντήρας.
• Λιγότερα υφάσματα που μαζεύουν σκόνη: χαλιά, βαριές κουρτίνες, αρκουδάκια. Τα βελούδινα παιχνίδια μπαίνουν περιοδικά στην κατάψυξη ή στο πλυντήριο.
• Ηλεκτρική σκούπα με φίλτρο HEPA και υγρό σκούπισμα αντί για ξεσκόνισμα με στεγνό πανί.
• Το υπνοδωμάτιο χωρίς κατοικίδια αν το άτομο έχει αλλεργία.

Φροντίδα του δέρματος όταν υπάρχει ερεθισμός

Όποια κι αν είναι η αιτία, το ερεθισμένο δέρμα ωφελείται από απλά μέτρα: χλιαρό (όχι ζεστό) μπάνιο, ήπιο καθαριστικό χωρίς άρωμα, και καθημερινή ενυδάτωση με κρέμα που δεν περιέχει ερεθιστικές ουσίες. Οι κρέμες χωρίς άρωμα είναι πιο ήπιες για το ατοπικό και ευαίσθητο δέρμα. Αν το σημάδι προκαλείται από κάποιο τσίμπημα εντόμου, δείτε και την κατηγορία τσιμπήματα και πρήξιμο για καταπραϋντικά προϊόντα. Η φαρμακευτική αγωγή αποφασίζεται πάντα από τον γιατρό.

Συχνά λάθη

• Να θεωρούμε ότι η ψώρα «φεύγει» με καθαριότητα ή με κρέμες ενυδάτωσης. Χρειάζεται διάγνωση και θεραπεία από γιατρό για όλους τους στενούς επαφούς.
• Να καθαρίζουμε υπερβολικά με σκληρά απολυμαντικά, που ξεραίνουν το δέρμα.
• Να αγοράζουμε «αντι-ακάρεα» σπρέι χωρίς να ελέγξουμε αν ταιριάζουν σε παιδιά ή σε ασθματικούς.
• Να αγνοούμε τη νυχτερινή φαγούρα που εμφανίζεται σε περισσότερα μέλη του σπιτιού.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Αν η φαγούρα είναι κυρίως βραδινή και υπάρχουν σημάδια σε πτυχές δακτύλων ή καρπούς, μην περιμένετε. Κλείστε ραντεβού με δερματολόγο ή παθολόγο και αποφύγετε αυτοθεραπεία. Αν τα συμπτώματα είναι αναπνευστικά και εποχικά, ο γιατρός θα αξιολογήσει αν πρόκειται για αλλεργία στα ακάρεα και θα προτείνει τις κατάλληλες εξετάσεις.

Πότε να δείτε γιατρό

• Έντονη φαγούρα, ειδικά τη νύχτα, με γραμμές ή εξάνθημα στις πτυχές του δέρματος, ή όταν προσβάλλονται πολλά μέλη της οικογένειας.
• Σημάδια μόλυνσης: πύο, αυξανόμενη ερυθρότητα, πόνος, πυρετός.
• Συριγμός, δύσπνοια, σφίξιμο στο στήθος ή πρήξιμο στο πρόσωπο.
• Εξάνθημα σε βρέφη και μικρά παιδιά.
• Συμπτώματα που διαρκούν περισσότερο από δύο εβδομάδες ή επανέρχονται.

Συχνές ερωτήσεις

Τα ακάρεα σκόνης τσιμπούν;

Όχι. Τα ακάρεα σκόνης δεν δαγκώνουν. Προκαλούν συμπτώματα σε ευαίσθητα άτομα μέσω των αλλεργιογόνων που αφήνουν, όπως ρινική συμφόρηση, φτέρνισμα ή επιδείνωση εκζέματος.

Πώς καταλαβαίνω ότι έχω ψώρα;

Το κύριο σημάδι είναι η έντονη φαγούρα που χειροτερεύει το βράδυ, με μικρά εξανθήματα στις πτυχές των δακτύλων και στους καρπούς. Η διάγνωση γίνεται από γιατρό.

Πρέπει να πετάξω το στρώμα;

Συνήθως όχι. Αρκεί η σωστή καθαριότητα, η θήκη αντι-ακάρεων και το πλύσιμο των κλινοσκεπασμάτων. Η αντικατάσταση σκέφτεται μόνο αν το στρώμα είναι πολύ παλιό.

Πηγές

• CDC: Scabies
• NHS: Scabies, House dust mite allergy
• ΕΟΔΥ: οδηγίες για την ψώρα

Θέλετε να ρωτήσετε κάτι για το δέρμα σας ή των παιδιών σας; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.