Πρόπολη: τι είναι, πώς χρησιμοποιείται και ποιος πρέπει να προσέχει

Η πρόπολη είναι ένα από τα πιο γνωστά «προϊόντα της κυψέλης», μαζί με το μέλι, τη γύρη και τον βασιλικό πολτό. Τη βρίσκουμε σε βάμματα, σπρέι, παστίλιες, κάψουλες και σε συνδυασμούς με βιταμίνη C ή εχινάτσεια. Επειδή συχνά διαβάζουμε για την πρόπολη πολλά και διαφορετικά, εδώ θα δούμε με απλά λόγια τι είναι, τι επιτρέπεται να λέγεται και ποιος πρέπει να τη χρησιμοποιεί με προσοχή.

Τι είναι η πρόπολη

Οι μέλισσες μαζεύουν ρητίνες από τα μπουμπούκια και τους φλοιούς δέντρων (π.χ. λεύκα, πεύκο) και τις αναμειγνύουν με κερί και σάλιο. Το υλικό αυτό, η πρόπολη, χρησιμεύει για να σφραγίζει τις χαραμάδες της κυψέλης. Η σύστασή της διαφέρει πολύ ανάλογα με την περιοχή και τη βλάστηση. Περιέχει ρητίνες, κεριά, αιθέρια έλαια και φλαβονοειδή. Λόγω αυτής της μεταβλητότητας, δύο προϊόντα πρόπολης δεν είναι ποτέ ίδια.

Τι ισχύει για τους ισχυρισμούς υγείας

Για την πρόπολη δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ. Στο μητρώο ισχυρισμών υγείας της ΕΕ δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός για την πρόπολη. Συνεπώς ένα προϊόν δεν επιτρέπεται να αναφέρει ότι η πρόπολη «ενισχύει την άμυνα» ή «καταπραΰνει τον λαιμό» ως εγκεκριμένο όφελος. Σε συνδυαστικά προϊόντα, οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί αφορούν συστατικά όπως η βιταμίνη C, ο ψευδάργυρος ή η βιταμίνη D, όχι την πρόπολη. Μια πρακτική συμβουλή: όταν δείτε ετικέτα που αποδίδει ιδιότητες στην πρόπολη, ρωτήστε τον εαυτό σας ποιο συστατικό καλύπτει στην πραγματικότητα ο ισχυρισμός.

Μορφές πρόπολης

Αλλεργία στην πρόπολη

Αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο ασφάλειας. Η πρόπολη μπορεί να προκαλέσει αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής και, σε ευαίσθητα άτομα, αλλεργικές αντιδράσεις μετά από λήψη από το στόμα. Μεγαλύτερος κίνδυνος υπάρχει αν:

• έχετε γνωστή αλλεργία σε μέλι, γύρη, κεριά ή προϊόντα μέλισσας,
• είστε αλλεργικοί στη λεύκα, στο βαλσαμόδεντρο (Βαλσάμου του Περού) ή στα αρώματα,
• έχετε ιστορικό άσθματος ή έντονων αλλεργιών.

Αν είστε σε αυτές τις ομάδες, ρωτήστε πριν δοκιμάσετε. Αν εμφανιστεί φαγούρα, εξάνθημα, πρήξιμο στα χείλη ή στη γλώσσα ή δυσκολία στην αναπνοή, σταματήστε αμέσως· αν υπάρχει δύσπνοια ή πρήξιμο προσώπου, ζητήστε επείγουσα βοήθεια.

Εγκυμοσύνη, θηλασμός και παιδιά

• Εγκυμοσύνη και θηλασμός: δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας για συμπληρώματα πρόπολης· ζητήστε συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού.
• Παιδιά: μην δίνετε προϊόντα πρόπολης σε βρέφη. Για μεγαλύτερα παιδιά, διαλέξτε προϊόν που προορίζεται για παιδιά και ρωτήστε τον παιδίατρο.
• Φάρμακα: αν παίρνετε αγωγή, ιδίως για την πήξη ή για χρόνιο νόσημα, ρωτήστε πριν χρησιμοποιήσετε συμπληρώματα.

Πώς να διαλέξετε προϊόν πρόπολης

• Διαβάστε αν είναι εκχύλισμα ή ακατέργαστη πρόπολη και ποια είναι η περιεκτικότητα (π.χ. σε ολικά φλαβονοειδή).
• Προσέξτε τον διαλύτη (αλκοόλη, νερό, γλυκερίνη).
• Ελέγξτε για αριθμό ΕΟΦ και πλήρη στοιχεία παραγωγού ή εισαγωγέα.
• Αποφύγετε προϊόντα που υπόσχονται «θεραπεία» ή «ενίσχυση άμυνας» χωρίς τεκμηρίωση.
• Αν το προϊόν έχει συνδυασμό (βιταμίνη C, εχινάτσεια), κοιτάξτε τι ακριβώς καλύπτει ο κάθε ισχυρισμός.

Στο e-shop μας θα βρείτε προϊόντα με πρόπολη κυρίως σε συνδυαστικά σκευάσματα. Για παράδειγμα δείτε την κατηγορία εχινάτσεια, όπου συχνά συνδυάζεται με βιταμίνη C και πρόπολη, τον βασιλικό πολτό (άλλο προϊόν της κυψέλης) και τα προϊόντα για βήχα και λαιμό.

Χρήση και αποθήκευση

• Ακολουθήστε αυστηρά τη δοσολογία της ετικέτας.
• Ξεκινήστε με μικρή ποσότητα, αν δεν την έχετε ξαναχρησιμοποιήσει.
• Φυλάξτε το βάμμα σε σκούρο μπουκάλι, μακριά από φως και θερμότητα και καλά κλεισμένο.
• Μην ξεπερνάτε τη διάρκεια που αναγράφει η συσκευασία χωρίς να ρωτήσετε.
• Η πρόπολη δεν υποκαθιστά ισορροπημένη διατροφή, ύπνο και υγιεινές συνήθειες.

Λίστα ελέγχου πριν από την πρώτη χρήση

• Έχω αλλεργία σε μέλι, γύρη, κερί ή προϊόντα μέλισσας;
• Είμαι αλλεργικός/ή στη λεύκα ή σε αρώματα;
• Έχω άσθμα;
• Είμαι έγκυος ή θηλάζω;
• Το προϊόν είναι για παιδί;
• Περιέχει αλκοόλη και είναι κατάλληλο για μένα;
• Παίρνω φάρμακα;

Πότε να δείτε γιατρό

• Πόνος στον λαιμό που επιμένει πάνω από λίγες μέρες ή συνοδεύεται από υψηλό πυρετό ή δυσκολία στην κατάποση.
• Βήχας που διαρκεί πάνω από 3 εβδομάδες ή αίμα στα πτύελα.
• Έλκη στο στόμα που δεν επουλώνονται σε 2 εβδομάδες.
• Αλλεργική αντίδραση μετά από προϊόν πρόπολης.
• Συμπτώματα σε μωρό, έγκυο ή ηλικιωμένο.

Συχνές απορίες

Η πρόπολη έχει εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας;

Όχι. Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός της ΕΕ για την πρόπολη. Οι αναφορές στη χρήση της προέρχονται από την παράδοση.

Είναι ασφαλής για αλλεργικούς;

Όσοι είναι αλλεργικοί σε προϊόντα μέλισσας, στη λεύκα ή στο βαλσαμόδεντρο έχουν αυξημένο κίνδυνο αντίδρασης. Ρωτήστε πριν τη χρησιμοποιήσετε.

Μπορώ να τη δώσω σε παιδί;

Όχι σε βρέφη. Για μεγαλύτερα παιδιά, μόνο προϊόν που προορίζεται για παιδιά και μετά από συμβουλή.

Πηγές

• EFSA: διαδικασία αξιολόγησης ισχυρισμών υγείας (efsa.europa.eu)
• Μητρώο ισχυρισμών υγείας της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• PubMed: ανασκοπήσεις για αλλεργία εξ επαφής στην πρόπολη (propolis allergic contact dermatitis)

Για απορίες σχετικά με συμπληρώματα και προϊόντα κυψέλης, στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.