Καστορέλαιο: μαλλιά, βλεφαρίδες, δέρμα και τι να προσέξετε

Το καστορέλαιο έχει γίνει viral στα social media, με υποσχέσεις για πυκνότερα μαλλιά και μακριές βλεφαρίδες. Ως φαρμακοποιός θέλω να σας δώσω την πραγματική εικόνα: τι είναι, πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απλό καλλυντικό λάδι και τι δεν έχει αποδειχθεί. Θα δείτε και πώς το δοκιμάζετε με ασφάλεια.

Τι είναι το καστορέλαιο

Το καστορέλαιο παράγεται από τους σπόρους του φυτού Ricinus communis. Είναι πυκνό, παχύρρευστο λάδι, πλούσιο σε ρικινελαϊκό οξύ (ricinoleic acid), ένα λιπαρό οξύ που του δίνει την ιδιαίτερη υφή και την ικανότητά του να παραμένει στην επιφάνεια του δέρματος. Στα καλλυντικά χρησιμοποιείται ως μαλακτικό (emollient) και ως συστατικό σε κραγιόν, κρέμες και προϊόντα περιποίησης μαλλιών.

Σημαντικό: οι ίδιοι οι σπόροι του φυτού είναι τοξικοί. Το λάδι που κυκλοφορεί στο εμπόριο έχει υποστεί επεξεργασία και προορίζεται για συγκεκριμένες χρήσεις, με βάση την ετικέτα του.

Καστορέλαιο στα μαλλιά

Τι μπορεί να κάνει

Λόγω της πυκνότητάς του, το λάδι αφήνει ένα προστατευτικό φιλμ στο στέλεχος της τρίχας. Αυτό μπορεί να κάνει τα μαλλιά να φαίνονται πιο λεία, γυαλιστερά και με λιγότερο φριζάρισμα, ειδικά σε ξηρά, χοντρά ή σγουρά μαλλιά. Επίσης, μπορεί να περιορίσει προσωρινά το σπάσιμο των άκρων κατά το χτένισμα, χωρίς να αλλάζει τη δομή της τρίχας.

Τι δεν έχει αποδειχθεί

Δεν υπάρχουν επαρκείς κλινικές μελέτες που να δείχνουν ότι το καστορέλαιο προκαλεί ανάπτυξη μαλλιών ή περιορίζει την τριχόπτωση. Η τριχόπτωση έχει πολλές αιτίες (ορμονικές, έλλειψη σιδήρου, στρες, θυρεοειδής, μετά από εγχείρηση ή εγκυμοσύνη), και αν διαρκεί, χρειάζεται εξέταση. Στα καλλυντικά, κάθε ισχυρισμός πρέπει να τεκμηριώνεται (Καν. ΕΕ 655/2013), και για το καστορέλαιο δεν υπάρχει τέτοια τεκμηρίωση για ανάπτυξη ή πύκνωση των μαλλιών.

Πώς το χρησιμοποιώ

• Ζεστάνετε λίγες σταγόνες στα χέρια. Είναι πολύ πηχτό και δύσκολα απλώνεται κρύο.
• Εφαρμόστε κυρίως στα μήκη και στις άκρες. Στο τριχωτό μόνο αν δεν έχετε λιπαρό δέρμα ή σμηγματόρροια.
• Αφήστε 30–60 λεπτά και ξεπλύνετε με σαμπουάν δύο φορές. Αν θέλετε να το αφήσετε όλη τη νύχτα, προστατέψτε το μαξιλάρι.
• Μην το εφαρμόζετε καθημερινά: μία έως δύο φορές την εβδομάδα αρκούν.
• Αναμείξτε το με ένα ελαφρύτερο λάδι (π.χ. από την κατηγορία λάδια μαλλιών) αν η υφή σας φαίνεται βαριά.

Σε πολύ σγουρά μαλλιά, η υπερβολική χρήση μπορεί να προκαλέσει μπλέξιμο, όπως έχουν αναφέρει κάποιοι χρήστες. Αν συμβεί, μειώστε την ποσότητα.

Καστορέλαιο στις βλεφαρίδες και στα φρύδια

Είναι από τις πιο διαδεδομένες χρήσεις στο διαδίκτυο, αλλά και από τις πιο ευαίσθητες. Το λάδι μπορεί να κάνει τις βλεφαρίδες να φαίνονται πιο γυαλιστερές. Δεν υπάρχουν αξιόπιστες μελέτες που να αποδεικνύουν ότι τις μακραίνουν ή τις πυκνώνουν.

• Τα μάτια είναι ευαίσθητα: χρησιμοποιείτε μόνο προϊόν που αναγράφει ότι είναι κατάλληλο για την περιοχή των ματιών.
• Εφαρμόστε με καθαρό, αποστειρωμένο βουρτσάκι, ποτέ με τα δάχτυλα, και μακριά από τον επιπεφυκότα.
• Αν κάνετε extensions, φοράτε φακούς επαφής ή έχετε βλεφαρίτιδα, ζητήστε πρώτα συμβουλή.
• Διακόψτε αμέσως σε περίπτωση ερυθρότητας, φαγούρας ή δακρύρροιας.

Για την περιποίηση της περιοχής γύρω από τα μάτια υπάρχουν και κατάλληλες φόρμουλες στην κατηγορία περιποίηση ματιών.

Καστορέλαιο στο δέρμα

Σε σώμα, χέρια και σκασμένες φτέρνες το καστορέλαιο λειτουργεί ως κλειστικό, δηλαδή περιορίζει την απώλεια νερού. Πάνω σε ήδη ενυδατωμένο δέρμα μπορεί να δώσει καλύτερη αίσθηση απαλότητας. Στο πρόσωπο είναι βαρύ και μπορεί να φράξει τους πόρους, κυρίως σε λιπαρό ή ακνεϊκό δέρμα. Μπορείτε να δείτε εναλλακτικές στην κατηγορία λάδια σώματος.

Πίνακας επιλογής

Δοκιμή ευαισθησίας (patch test)

Πριν από την πρώτη χρήση, ειδικά στο πρόσωπο, βάλτε μικρή ποσότητα στο εσωτερικό του αντιβραχίου και περιμένετε 24 ώρες. Αν εμφανιστεί ερυθρότητα, φαγούρα ή οίδημα, μην το χρησιμοποιήσετε. Αλλεργική δερματίτιδα από φυτικά έλαια υπάρχει και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το προϊόν είναι κακής ποιότητας.

Καστορέλαιο από το στόμα

Παλαιότερα το καστορέλαιο χρησιμοποιούνταν ως καθαρτικό. Δεν συστήνεται να το πάρετε χωρίς οδηγία γιατρού: μπορεί να προκαλέσει έντονη διάρροια, κράμπες, αφυδάτωση και διαταραχές των ηλεκτρολυτών, ενώ στην εγκυμοσύνη αποφεύγεται εντελώς. Αν έχετε δυσκοιλιότητα, συμβουλευτείτε φαρμακοποιό ή γιατρό.

Ποιοι το αποφεύγουν

• Έγκυες και θηλάζουσες, για χρήση από το στόμα. Για εξωτερική χρήση ρωτήστε πρώτα.
• Παιδιά, ιδίως στην περιοχή των ματιών.
• Άτομα με ιστορικό αλλεργίας σε φυτικά έλαια ή με ευαίσθητο τριχωτό.
• Σε ενεργή δερματίτιδα, σμηγματόρροια ή πληγές στο τριχωτό της κεφαλής.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Αν στόχος σας είναι πιο γερά μαλλιά, η σημαντικότερη βάση είναι η σωστή περιποίηση: ήπιο σαμπουάν, προστασία από θερμότητα, τακτικό κόψιμο των άκρων και ισορροπημένη διατροφή. Το λάδι είναι «βελτιωτικό εμφάνισης» και όχι θεραπεία. Αν η τριχόπτωση είναι έντονη, δείτε και τις επιλογές περιποίησης στην κατηγορία τριχόπτωση με ρεαλιστικές προσδοκίες.

Πότε να δείτε γιατρό

• Τριχόπτωση που διαρκεί πάνω από 2–3 μήνες, σε κηλίδες ή με ορατή αραίωση.
• Ερυθρότητα, κάψιμο, πόνος ή έκκριμα στα μάτια μετά τη χρήση.
• Εξάνθημα, πρήξιμο ή οίδημα μετά την εφαρμογή στο δέρμα.
• Δυσκοιλιότητα που επιμένει: μην καταφεύγετε σε καστορέλαιο χωρίς γιατρό.

Πηγές

• Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Καν. (ΕΕ) 655/2013 (κοινά κριτήρια για ισχυρισμούς στα καλλυντικά)
• Cosmetic Ingredient Review: Safety Assessment of Ricinus communis (Castor) Seed Oil
• American Academy of Dermatology: οδηγίες για τριχόπτωση

Έχετε απορίες για την περιποίηση των μαλλιών σας; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.