Υπεροξείδιο του υδρογόνου, οινόπνευμα, βάμμα ιωδίου και DettolSept: τι είναι το καθένα

Στο ράφι του φαρμακείου κάθε αντισηπτικό μοιάζει με το άλλο: ένα μπουκάλι με υγρό για «πληγές». Στην πράξη όμως το υπεροξείδιο του υδρογόνου 3%, το φαρμακευτικό οινόπνευμα, το βάμμα ιωδίου και το DettolSept έχουν διαφορετική σύσταση και διαφορετικές ενδείξεις και προορίζονται για διαφορετικές χρήσεις. Εδώ τα εξηγούμε πραγματολογικά, ώστε να μη χρησιμοποιείτε κάτι για κάτι που δεν προορίζεται. Δεν αντικαθιστά τη συμβουλή του γιατρού ή του φαρμακοποιού σας.

Με μια ματιά

Τα ονόματα αναφέρονται πραγματολογικά, ως σκευάσματα που αναζητούνται, και δεν αποτελούν σύσταση.

Υπεροξείδιο του υδρογόνου 3%

Σύμφωνα με το ΠΧΠ, είναι ένα ήπιο αντισηπτικό για μικρές κοψιές και πληγές. Όταν έρθει σε επαφή με ιστούς, απελευθερώνει οξυγόνο: αυτός είναι ο αφρός που βλέπετε και λειτουργεί μηχανικά, παρασύροντας ακαθαρσίες. Δεν αντικαθιστά τον καλό καθαρισμό με τρεχούμενο νερό. Προσοχή σε τρία σημεία: δεν συνδυάζεται με σκευάσματα ιωδιούχου ποβιδόνης, γιατί το ΠΧΠ του Betadine αναφέρει ότι υπεροξείδιο του υδρογόνου και ιωδιούχος ποβιδόνη μπορεί να αλληλεπιδράσουν· δεν προορίζεται για πόσιμη χρήση ή κατάποση· και δεν «ξεπλένει» βαθιές πληγές ή κλειστές κοιλότητες. Για το τι χρειάζεται μια οικιακή φαρμακοθήκη δείτε τον οδηγό τι να έχει το φαρμακείο του σπιτιού.

Φαρμακευτικό οινόπνευμα

Η αιθανόλη χρησιμοποιείται για την απολύμανση του άθικτου δέρματος, για παράδειγμα πριν από μια ένεση. Το ΠΧΠ του σκευάσματος 95% που ελέγξαμε αναφέρει ότι είναι εύφλεκτο (φύλαξη μακριά από φωτιά, κάτω από 25 °C), ότι αποφεύγεται η επαφή με βλεννογόνους και ότι αντενδείκνυται σε ανοιχτές πληγές, επειδή καταστρέφει τους επιφανειακούς μικροοργανισμούς αλλά ευνοεί τη βλάστηση σπόρων. Δεν το χρησιμοποιούμε επίσης κοντά σε φλόγα, σε κάπνισμα ή σε μαγειρική εστία. Η περιεκτικότητα (70% ή 95%) δεν είναι θέμα «ισχύος»: ισχύουν οι ενδείξεις της συσκευασίας που έχετε στα χέρια σας.

Βάμμα ιωδίου 2%

Στο ΠΧΠ του βάμματος 2% (Mediplants) αναφέρεται ως ένδειξη η αντισηψία τραυμάτων, εκδορών και ελκών. Αντενδείκνυται σε υπερευαισθησία στο ιώδιο και στις ενώσεις του, σε παιδιά κάτω των 30 μηνών (κίνδυνος υποθυρεοειδισμού) και σε άτομα με παθήσεις του θυρεοειδούς. Η παρατεταμένη χρήση πρέπει να αποφεύγεται, η μακρά εφαρμογή σε εγκαύματα που ξεπερνούν το 20% της επιφάνειας του σώματος εγκυμονεί κίνδυνο μεταβολικής οξέωσης, και απαιτείται παρακολούθηση του θυρεοειδούς σε μακρά χρήση. Δεν έρχεται σε επαφή με εργαλεία από σίδηρο, άργυρο ή υδράργυρο. Οι έγκυες και οι θηλάζουσες ρωτούν πρώτα τον γιατρό, γιατί το ιώδιο περνά στο έμβρυο και στο γάλα. Περισσότερα για το ιώδιο και τον θυρεοειδή θα βρείτε στο άρθρο μας για το Betadine και την ιωδιούχο ποβιδόνη.

DettolSept: ίδιο όνομα, διαφορετική χρήση

Το όνομα DettolSept αντιστοιχεί σε περισσότερα από ένα προϊόντα. Στον κατάλογο ΜΗΣΥΦΑ 2025 υπάρχει το «DettolSept δερματικό διάλυμα 4,8% (w/v)» με δραστική ουσία τη χλωροξυλενόλη. Η συσκευασία που περιγράφεται ως «καθαριστικό υγρό γενικής χρήσης με απολυμαντική δράση» φέρει στην ετικέτα της τη δική της χρήση και τις δικές της προφυλάξεις, και αυτές είναι που ισχύουν. Δεν το χρησιμοποιούμε σε πληγές ή στο δέρμα, εκτός αν η ετικέτα το αναφέρει ρητά. Διαβάστε την ετικέτα για τη χρήση, την αραίωση και τις προφυλάξεις, κρατήστε το μακριά από παιδιά και μην το αναμειγνύετε με άλλα καθαριστικά. Αν δεν είστε βέβαιοι ποια μορφή έχετε, ρωτήστε τον φαρμακοποιό.

Συχνά λάθη

• Πολλά αντισηπτικά μαζί. Υπεροξείδιο και ιώδιο δεν «δένουν» μεταξύ τους: το ΠΧΠ του Betadine προειδοποιεί για αλληλεπίδραση με υπεροξείδιο.
• Οινόπνευμα σε ανοιχτή πληγή. Προορίζεται για άθικτο δέρμα και αντενδείκνυται σε ανοιχτές πληγές σύμφωνα με το ΠΧΠ.
• Παρατεταμένη χρήση ιωδίου. Το ιώδιο απορροφάται, ιδίως από κατεστραμμένο δέρμα· ο θυρεοειδής είναι ο κρίσιμος παράγοντας.
• Καθαριστικό επιφανειών σε πληγή. Διαβάστε την ετικέτα: ό,τι προορίζεται για επιφάνειες δεν είναι για το δέρμα.
• Λήξη και φύλαξη. Φυλάξτε όλα τα υγρά σφραγισμένα, μακριά από παιδιά, φλόγα και θερμότητα. Το οινόπνευμα είναι εύφλεκτο.

Πότε χρειάζεστε γιατρό

• Βαθιά πληγή, πληγή που αιμορραγεί συνεχώς, ή πληγή από δάγκωμα ζώου ή σκουριασμένο αντικείμενο.
• Έγκαυμα μεγάλο ή σε πρόσωπο, χέρια, γεννητικά όργανα, ή έγκαυμα σε παιδί.
• Σημεία λοίμωξης: πόνος που αυξάνεται, ερυθρότητα που απλώνεται, πύον, πυρετός.
• Διαβητικοί, ηλικιωμένοι και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό που έχουν πληγή.
• Βρέφη και παιδιά με πληγές, καθώς και έγκυες και θηλάζουσες που ρωτούν για αντισηπτικό.
• Κατάποση ή επαφή με τα μάτια: ξεπλύνετε με άφθονο νερό και ζητήστε βοήθεια· για δηλητηριάσεις καλέστε το Κέντρο Δηλητηριάσεων ή το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Το υπεροξείδιο του υδρογόνου 3% είναι φάρμακο;

Το σκεύασμα της Ζαρμπή 3% είναι δερματικό διάλυμα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο ΜΗΣΥΦΑ 2025: είναι ΜΗΣΥΦΑ (χωρίς ιατρική συνταγή).

Τι διαφορά έχει το οινόπνευμα από το βάμμα ιωδίου;

Το οινόπνευμα είναι αιθανόλη και προορίζεται για απολύμανση του άθικτου δέρματος. Το βάμμα ιωδίου περιέχει ιώδιο και αναφέρεται σε τραύματα, εκδορές και έλκη, με περιορισμούς για τον θυρεοειδή και τα μικρά παιδιά.

Μπορώ να καθαρίσω πληγή με DettolSept;

Μόνο αν το αναφέρει ρητά η ετικέτα της συσκευασίας που έχετε. Αν είναι «καθαριστικό υγρό γενικής χρήσης», προορίζεται για επιφάνειες.

Ποιο αντισηπτικό να έχω στο σπίτι;

Η επιλογή εξαρτάται από τους ανθρώπους του σπιτιού (παιδιά, έγκυες, θυρεοειδής). Δείτε τον οδηγό μας για το φαρμακείο του σπιτιού και ρωτήστε τον φαρμακοποιό.

Τι βοηθά χωρίς φάρμακο

Για τις μικρές πληγές το πρώτο βήμα είναι πάντα καθαρό τρεχούμενο νερό και καθαρά χέρια. Αναλώσιμα περιποίησης (γάζες, επιδέσμους) θα δείτε στη σελίδα περιποίηση για πληγές και τραύματα, και στον οδηγό πρώτες βοήθειες. Είναι προϊόντα περιποίησης, όχι φάρμακα και όχι θεραπεία. Για οποιαδήποτε απορία ρωτήστε τον φαρμακοποιό.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Πηγές

• Υπουργείο Υγείας: Πίνακας αναθεώρησης καταλόγου ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ. 2025 (Δ3(α) 38203/10-9-2025), moh.gov.gr
• Περιλήψεις Χαρακτηριστικών Προϊόντος (ΕΟΦ): Υπεροξείδιο του υδρογόνου/Ζαρμπής 3%, Οινόπνευμα 95% First Aid, Βάμμα ιωδίου 2% (Mediplants)
• Betadine 10% w/v δερματικό διάλυμα: ΠΧΠ, Lavipharm (αλληλεπιδράσεις με υπεροξείδιο)
• NHS: Cuts and grazes (nhs.uk/conditions/cuts-and-grazes), Burns and scalds (nhs.uk/conditions/burns-and-scalds)

Οι πληροφορίες είναι γενικές, αναφέρονται πραγματολογικά στα ονόματα σκευασμάτων και δεν αποτελούν σύσταση για συγκεκριμένο προϊόν ούτε αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.