Ρεφλεξολογία: τι είναι, τι δείχνουν οι μελέτες, ποιοι να προσέχουν

Η ρεφλεξολογία είναι μία από τις πρακτικές που ακούμε συχνά στον πάγκο: «Κάνω ρεφλεξολογία, με χαλαρώνει πολύ, είναι ασφαλές;». Είναι λογικό να υπάρχει περιέργεια. Εδώ θα δούμε με απλά λόγια τι είναι, πώς γίνεται, τι ξέρουμε πραγματικά από τις μελέτες και ποιοι πρέπει να ζητούν πρώτα τη γνώμη του γιατρού τους.

Τι είναι η ρεφλεξολογία

Ρεφλεξολογία είναι μια συμπληρωματική πρακτική, στην οποία ο θεραπευτής ασκεί πίεση με τα δάκτυλα και τους αντίχειρες σε συγκεκριμένα σημεία των ποδιών και, λιγότερο συχνά, των χεριών ή των αυτιών. Η βασική ιδέα είναι ότι κάθε σημείο αντιστοιχεί σε ένα όργανο ή σύστημα του σώματος, σύμφωνα με «χάρτες» ποδιών. Αυτή η αντιστοίχιση δεν έχει επιβεβαιωθεί από την ανατομία ή τη φυσιολογία και παραμένει μια θεωρία της πρακτικής.

Η ρεφλεξολογία δεν είναι ιατρική πράξη και δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή την αγωγή που προτείνει ο γιατρός.

Πώς γίνεται μια συνεδρία

• Διαρκεί συνήθως 30 έως 60 λεπτά.
• Βγάζετε παπούτσια και κάλτσες και ξαπλώνετε ή κάθεστε αναπαυτικά.
• Ο θεραπευτής εξετάζει το δέρμα των ποδιών και ρωτά για το ιστορικό υγείας.
• Ακολουθεί πίεση ή μασάζ σε διάφορες περιοχές, με ένταση που πρέπει να είναι ανεκτή και όχι επώδυνη.
• Μετά τη συνεδρία αρκετοί νιώθουν χαλάρωση. Συνιστάται νερό και ξεκούραση.

Τι δείχνουν τα δεδομένα

Εδώ χρειάζεται ειλικρίνεια. Έχουν γίνει αρκετές μελέτες και ανασκοπήσεις, αλλά πολλές είναι μικρές και με περιορισμούς στον σχεδιασμό τους (π.χ. δύσκολη τυφλοποίηση, αποτελέσματα που βασίζονται σε αυτοαναφορά). Μια ανασκόπηση ανασκοπήσεων (Ernst, 2009) κατέληξε ότι δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις ότι η ρεφλεξολογία είναι αποτελεσματική για κάποια πάθηση. Το NHS αναφέρει επίσης ότι δεν υπάρχει επαρκής επιστημονική απόδειξη ότι η ρεφλεξολογία θεραπεύει ή προλαμβάνει κάποια πάθηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όσοι τη δοκιμάζουν δεν νιώθουν καλύτερα. Ένα ευχάριστο, ήρεμο μασάζ στα πόδια μπορεί να προσφέρει αίσθηση χαλάρωσης, και αυτό είναι μια απολύτως λογική εμπειρία. Η διαφορά είναι ότι δεν μπορούμε να υποσχεθούμε συγκεκριμένο ιατρικό αποτέλεσμα.

Ποιοι να προσέχουν ή να ρωτήσουν πρώτα τον γιατρό τους

• Άτομα με προβλήματα κυκλοφορίας ή ιστορικό θρόμβωσης στα πόδια. Η έντονη πίεση δεν ενδείκνυται χωρίς ιατρική έγκριση.
• Άτομα με διαβήτη ή νευροπάθεια, όπου η αίσθηση στα πόδια μπορεί να είναι μειωμένη και ένας τραυματισμός να περάσει απαρατήρητος.
• Έγκυες. Ρωτήστε τον γυναικολόγο σας πριν από οποιαδήποτε συνεδρία.
• Όσοι έχουν πληγές, έλκη, μυκητιασική λοίμωξη, φλεγμονή ή πόνο στα πόδια ή τον αστράγαλο, ουρική αρθρίτιδα ή πρόσφατο κάταγμα.
• Άτομα με χρόνιες παθήσεις ή υπό αγωγή, που οφείλουν να ενημερώσουν τον γιατρό τους.
• Παιδιά. Καλό είναι να προηγείται η συμβουλή παιδιάτρου.

Ρεφλεξολογία και χαλάρωση: πώς το διαβάζουμε

Όταν κάποιος λέει ότι «ένιωσε καλύτερα», μπορεί να παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες: η ησυχία του χώρου, η ανθρώπινη επαφή, η ξεκούραση, η προσδοκία. Όλα αυτά είναι πραγματικά και έχουν αξία για την ευεξία. Το ζήτημα είναι να μη μπερδεύουμε την ευεξία με τη θεραπεία. Αν μια συνεδρία σας δίνει ευχάριστη χαλάρωση και δεν σας φέρνει σε κίνδυνο, είναι μια προσωπική επιλογή. Αν όμως έχετε σύμπτωμα που ανησυχεί, η σωστή σειρά είναι πρώτα η ιατρική εκτίμηση και μετά, αν θέλετε, μια συμπληρωματική πρακτική.

Πώς να διαλέξετε θεραπευτή

• Ρωτήστε για εκπαίδευση και εμπειρία.
• Ο χώρος πρέπει να είναι καθαρός, με καθαρά υλικά.
• Να σας ζητά ιστορικό υγείας και να σέβεται τα όριά σας.
• Να μην υπόσχεται θεραπεία παθήσεων και να μην σας συμβουλεύει να διακόψετε την αγωγή σας. Αν το κάνει, αλλάξτε θεραπευτή.

Φροντίδα ποδιών στο σπίτι

Αν σας αρέσει η αίσθηση του μασάζ στα πόδια, μπορείτε να κάνετε ένα απλό αυτομασάζ μετά το μπάνιο: λίγη κρέμα, ήπιες κυκλικές κινήσεις με τους αντίχειρες από τη φτέρνα προς τα δάκτυλα, 5 έως 10 λεπτά. Ένα καλό ενυδατικό ποδιών κάνει το μασάζ πιο άνετο και βοηθά το δέρμα των φτερνών να μένει μαλακό. Δείτε τις κρέμες ποδιών και, αν χρειάζεστε ενυδάτωση και για τα χέρια, τις κρέμες χεριών. Διαλέξτε σύνθεση ανάλογα με το δέρμα σας και δοκιμάστε πρώτα σε μικρή περιοχή αν έχετε ευαισθησία.

Συχνά λάθη

• Να θεωρείτε ότι η ρεφλεξολογία «ανιχνεύει» ασθένειες. Δεν είναι διαγνωστική μέθοδος.
• Να καθυστερείτε επίσκεψη στον γιατρό για ένα σύμπτωμα επειδή «θα το δουλέψω με ρεφλεξολογία».
• Να ζητάτε πολύ έντονη πίεση. Περισσότερος πόνος δεν σημαίνει περισσότερο όφελος.
• Να κάνετε συνεδρία με ανοιχτές πληγές ή ερεθισμένο δέρμα στα πόδια.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Αντιμετωπίστε τη ρεφλεξολογία ως μια ευχάριστη στιγμή χαλάρωσης και όχι ως θεραπεία. Αν έχετε επίμονο πόνο, πρήξιμο, αλλαγές στο δέρμα ή στα νύχια των ποδιών, το σωστό πρώτο βήμα είναι η εξέταση από γιατρό. Και πάντα ενημερώστε τον θεραπευτή για τυχόν παθήσεις και αγωγές.

Πότε να δείτε γιατρό

• Πόνος, πρήξιμο, ζέστη ή ερυθρότητα στη γάμπα ή στο πόδι, ιδίως στη μία πλευρά.
• Πληγές στα πόδια που δεν κλείνουν, ιδίως αν έχετε διαβήτη.
• Μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αλλαγή χρώματος στα πόδια.
• Πόνος ή ναυτία, ζάλη ή δύσπνοια μετά από συνεδρία.
• Οποιοδήποτε σύμπτωμα που επιμένει, για το οποίο σκέφτεστε να «δοκιμάσετε ρεφλεξολογία» αντί για εξέταση.

Πηγές

• NHS: Reflexology (nhs.uk)
• Ernst E. Is reflexology an effective treatment? A systematic review of systematic reviews. Int J Clin Pract, 2009 (PubMed)
• Cochrane Library: ανασκοπήσεις για συμπληρωματικές θεραπείες

Έχετε απορία για τη φροντίδα των ποδιών ή ποια κρέμα ταιριάζει στο δέρμα σας; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός. Συμβουλευτείτε τον φαρμακοποιό ή τον ιατρό σας για θέματα υγείας.