Τι προσέχω μετά το σπινθηρογράφημα: οδηγίες και επαφή με άλλους

Το σπινθηρογράφημα (σπινθηρογραφική απεικόνιση) είναι εξέταση πυρηνικής ιατρικής. Στον οργανισμό χορηγείται μια πολύ μικρή ποσότητα ραδιοφαρμάκου, ώστε η ειδική κάμερα να απεικονίσει ένα όργανο ή ένα σύστημα του σώματος, όπως τα οστά, ο θυρεοειδής, η καρδιά ή οι νεφροί. Μετά την εξέταση, πολλοί ρωτούν: «Είμαι επικίνδυνος για τους άλλους;», «Μπορώ να πάρω αγκαλιά το μωρό;», «Τι πρέπει να κάνω;». Στις περισσότερες περιπτώσεις οι περιορισμοί είναι μικροί και προσωρινοί. Επειδή όμως τα ραδιοφάρμακα και οι εξετάσεις διαφέρουν, οι οδηγίες του τμήματος πυρηνικής ιατρικής που έκανε την εξέταση υπερισχύουν πάντα των γενικών πληροφοριών αυτού του άρθρου.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό

Οι ουσίες που χρησιμοποιούνται (π.χ. τεχνήτιο-99m, που είναι το πιο συνηθισμένο) έχουν μικρό χρόνο ημιζωής, δηλαδή η ραδιενέργειά τους μειώνεται γρήγορα με φυσικό τρόπο. Το τεχνήτιο-99m έχει ημιζωή περίπου 6 ώρες. Επιπλέον, ο οργανισμός αποβάλλει το ραδιοφάρμακο, κυρίως μέσω των ούρων. Η δόση ακτινοβολίας για τον ασθενή είναι χαμηλή και ζυγίζεται από τους ειδικούς ώστε το όφελος της εξέτασης να υπερτερεί του κινδύνου. Τα ραδιοφάρμακα χορηγούνται μόνο από το τμήμα πυρηνικής ιατρικής, με ιατρική παραγγελία. Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Τι κάνουμε τις πρώτες ώρες και ημέρες

• Πίνετε αρκετά υγρά (εκτός αν ο γιατρός σάς έχει περιορίσει τα υγρά λόγω καρδιακής ή νεφρικής νόσου), για να βοηθηθεί η αποβολή.
• Ουρήστε συχνά. Το κρατημένο ούρο κρατά τη ραδιενέργεια στο σώμα.
• Υγιεινή στην τουαλέτα: καθίστε για να αποφύγετε τις πιτσιλιές, τραβήξτε το καζανάκι (αν σας το πουν, δύο φορές) και πλύνετε καλά τα χέρια με σαπούνι.
• Διατροφή: εκτός αν σας δοθεί διαφορετική οδηγία, μπορείτε να τρώτε κανονικά.
• Τυχόν μόλυνση ρούχων ή υλικών από ούρα: πλύνετέ τα κανονικά, χωριστά αν έχουν λερωθεί.

Επαφή με άλλους ανθρώπους

Το άτομο που έκανε σπινθηρογράφημα εκπέμπει μικρή ακτινοβολία για λίγες ώρες έως ημέρες, ανάλογα με την ουσία. Ο κίνδυνος για τους γύρω θεωρείται πολύ χαμηλός. Παρόλα αυτά, ισχύει η αρχή της εύλογης προφύλαξης (ALARA), κυρίως για τις πιο ευαίσθητες ομάδες.

Ένας άνθρωπος που ήρθε σε επαφή με κάποιον που έκανε σπινθηρογράφημα (π.χ. στο σπίτι) δεν «κολλά» ακτινοβολία και δεν χρειάζεται εξέταση. Η αποβολή από τον οργανισμό και η φυσική μείωση της ραδιενέργειας κάνουν τον κίνδυνο αμελητέο, με τις προφυλάξεις της παραπάνω ενότητας.

Μετά από θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο

Η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο είναι διαφορετική από την απλή διαγνωστική εξέταση και συνοδεύεται από αυστηρότερες οδηγίες (απομόνωση, ξεχωριστά σκεύη κ.λπ.). Σε αυτή την περίπτωση ακολουθείτε αποκλειστικά το γραπτό πρωτόκολλο που θα σας δώσουν.

Ταξίδια και ανιχνευτές

Σε σπάνιες περιπτώσεις οι ανιχνευτές ακτινοβολίας σε αεροδρόμια ή δημόσιους χώρους μπορεί να ενεργοποιηθούν για λίγες ημέρες μετά την εξέταση. Κρατήστε μαζί σας το έγγραφο ή το ραντεβού της εξέτασης και πείτε το στο προσωπικό ασφαλείας.

Παρενέργειες και αλλεργίες

Οι αντιδράσεις στα ραδιοφάρμακα είναι σπάνιες και συνήθως ήπιες (ερυθρότητα ή πόνος στο σημείο της ένεσης). Πολύ σπάνια εμφανίζεται αλλεργική αντίδραση. Αν έχετε ιστορικό αλλεργιών, ενημερώστε εγκαίρως το τμήμα.

Πότε να πάτε στον γιατρό

• Καλέστε 112 / ΕΚΑΒ (166) αν εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο προσώπου ή γλώσσας, γενικευμένο εξάνθημα, λιποθυμία ή έντονος πόνος στο στήθος.
• Επικοινωνήστε με το τμήμα πυρηνικής ιατρικής ή τον γιατρό σας αν το σημείο της ένεσης πρηστεί, κοκκινίσει ή πονά έντονα, αν έχετε πυρετό ή αν είστε έγκυος ή θηλάζετε και δεν είστε σίγουρη για τις οδηγίες.
• Αν έχετε νεφρική νόσο ή δυσκολία στην ούρηση και δεν μπορείτε να ακολουθήσετε τις οδηγίες για τα υγρά.

Αν η εξέταση σάς προκαλεί άγχος, είναι φυσιολογικό. Ρωτήστε το προσωπικό του τμήματος τι θα γίνει βήμα προς βήμα· η πληροφόρηση μειώνει το άγχος.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Πριν την εξέταση ρωτήστε γραπτώς: ποια ουσία θα χρησιμοποιηθεί, πόσο διαρκούν οι προφυλάξεις για παιδιά και εγκύους, και αν πρέπει να διακόψετε τον θηλασμό ή κάποιο φάρμακο. Σημειώστε τις απαντήσεις και κρατήστε το έγγραφο στο πορτοφόλι σας για τις πρώτες ημέρες.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να αγκαλιάσω το παιδί μου μετά το σπινθηρογράφημα;

Συνήθως επιτρέπονται σύντομες επαφές, αλλά η παρατεταμένη, στενή επαφή με μικρά παιδιά περιορίζεται για λίγες ώρες ή ημέρες ανάλογα με την ουσία. Ακολουθήστε τις οδηγίες του τμήματος.

Πόσο διαρκεί η ραδιενέργεια στο σώμα;

Εξαρτάται από το ραδιοφάρμακο. Για το πιο συνηθισμένο (τεχνήτιο-99m) η ραδιενέργεια μειώνεται πολύ μέσα σε 24 ώρες. Άλλες ουσίες διαρκούν περισσότερο.

Είναι επικίνδυνη η επαφή με άτομο που έκανε σπινθηρογράφημα;

Όχι, για τους περισσότερους. Ο κίνδυνος είναι πολύ μικρός. Προσοχή χρειάζεται κυρίως για έγκυες και μικρά παιδιά, για περιορισμένο διάστημα.

Μπορώ να θηλάσω μετά την εξέταση;

Εξαρτάται από το ραδιοφάρμακο· για μερικά απαιτείται προσωρινή διακοπή. Ενημερώστε το τμήμα πριν την εξέταση ότι θηλάζετε.

Πηγές

• NHS: «Nuclear medicine scan» – πληροφορίες για ασθενείς
• Society of Nuclear Medicine and Molecular Imaging (SNMMI): οδηγίες προς τους ασθενείς
• Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA): ακτινοπροστασία στην πυρηνική ιατρική
• Mayo Clinic: «Nuclear medicine imaging»
• Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ): ακτινοπροστασία ασθενών και περιβάλλοντος

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά τις οδηγίες του τμήματος πυρηνικής ιατρικής ή του γιατρού σας. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει ο φαρμακοποιός μας.