Χασιμότο: τι τρώμε, τι προσέχουμε και τι δεν ισχύει

Η αναζήτηση «Χασιμότο τροφές που απαγορεύονται» είναι από τις πιο συχνές που βλέπουμε. Και είναι κατανοητό: μετά τη διάγνωση, πολλοί άνθρωποι βρίσκουν στο διαδίκτυο μεγάλες λίστες με φαγητά που υποτίθεται ότι «πρέπει να κόψουν». Η πραγματικότητα είναι πιο ήρεμη. Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες για τον θυρεοειδή, δεν υπάρχει ειδική διατροφή ή λίστα απαγορευμένων τροφών που να ισχύει για όλους όσους έχουν θυρεοειδίτιδα Χασιμότο. Υπάρχουν όμως κάποια σημεία που αξίζει να προσέχουμε, κυρίως γύρω από το ιώδιο, το σελήνιο και το πότε παίρνουμε τη θεραπεία μας σε σχέση με το φαγητό.

Παρακάτω τα εξηγούμε χωρίς υπερβολές, με βάση ό,τι λένε οι επιστημονικές εταιρείες και οι ευρωπαϊκές αρχές τροφίμων.

Τι είναι η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο

Είναι αυτοάνοση πάθηση, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επηρεάζει τον θυρεοειδή αδένα. Με τον χρόνο μπορεί να προκύψει υποθυρεοειδισμός, δηλαδή ο αδένας να παράγει λιγότερες θυρεοειδικές ορμόνες. Τα συμπτώματα (κόπωση, ευαισθησία στο κρύο, αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, ξηροδερμία) είναι μη ειδικά και μπορεί να οφείλονται και σε άλλες αιτίες. Η διάγνωση γίνεται από τον ιατρό με αιματολογικές εξετάσεις και υπερηχογράφημα. Καμία διατροφική παρέμβαση δεν «θεραπεύει» τη Χασιμότο.

Υπάρχουν τροφές που απαγορεύονται;

Όχι με την έννοια της απαγόρευσης. Αυτό που ισχύει είναι ότι κάποιες τροφές ή συστατικά αξίζει να τα συζητήσετε με τον ενδοκρινολόγο σας, ανάλογα με την περίπτωσή σας. Ο πίνακας συνοψίζει τα συχνότερα ερωτήματα.

Ιώδιο: ούτε πολύ, ούτε λίγο

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) έχει εγκρίνει ότι το ιώδιο συμβάλλει στη φυσιολογική παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών και στη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς. Ο ισχυρισμός ισχύει μόνο για προϊόντα που αποτελούν πηγή ιωδίου. Η EFSA θεωρεί επαρκή πρόσληψη τα 150 μικρογραμμάρια την ημέρα για τους ενήλικες, ενώ ως ανώτατο ασφαλές όριο έχει ορίσει τα 600 μικρογραμμάρια την ημέρα. Σε άτομα με αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια, η μεγάλη πρόσληψη ιωδίου (π.χ. από φύκια ή υψηλές δόσεις συμπληρωμάτων) μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργία, γι' αυτό η γενική οδηγία είναι αποφυγή υπερβολών και συμπληρωμάτων χωρίς ιατρική οδηγία. Με το συνηθισμένο διατροφικό πρότυπο και το ιωδιούχο αλάτι σε μέτρια χρήση, οι περισσότεροι δεν έχουν λόγο ανησυχίας. Περισσότερα για τον ρόλο του ιωδίου θα βρείτε στη σελίδα μας για το ιώδιο.

Σελήνιο: τι επιτρέπεται να λέμε

Το σελήνιο συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς, στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες και στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος· αυτοί είναι οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί, που ισχύουν μόνο για προϊόντα που αποτελούν πηγή σεληνίου (Καν. ΕΕ 432/2012). Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός ότι το σελήνιο βελτιώνει ή ελέγχει τη Χασιμότο και οι διεθνείς επιστημονικές εταιρείες για τον θυρεοειδή δεν συστήνουν τη ρουτίνα χορήγηση σεληνίου σε όλους τους ασθενείς. Η επαρκής πρόσληψη για ενήλικες είναι 70 μικρογραμμάρια ημερησίως και το ανώτατο ασφαλές όριο 255 μικρογραμμάρια ημερησίως (EFSA). Τροφές όπως τα ψάρια, τα αυγά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί (με μέτρο στους καρπούς Βραζιλίας, που είναι πολύ πλούσιοι σε σελήνιο) καλύπτουν συνήθως τις ανάγκες. Δείτε την ενότητα για το σελήνιο.

Η σχέση με τη λεβοθυροξίνη

Αν έχετε εκδηλώσει υποθυρεοειδισμό, ο γιατρός πιθανόν να έχει συστήσει υποκατάσταση θυρεοειδικής ορμόνης με λεβοθυροξίνη, ένα φάρμακο που χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή. Σύμφωνα με τα φύλλα οδηγιών και τις οδηγίες των επιστημονικών εταιρειών, η λεβοθυροξίνη λαμβάνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού και του φύλλου οδηγιών (συνήθως με άδειο στομάχι και σταθερή ρουτίνα), ενώ η απορρόφησή της μπορεί να επηρεαστεί από φαγητό, καφέ, ασβέστιο, σίδηρο και ορισμένα συμπληρώματα. Το πόσο διάστημα πρέπει να μεσολαβεί το ορίζει ο γιατρός σας και αναγράφεται στο φύλλο οδηγιών. Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης. Αν ξεκινήσετε πολυβιταμίνη ή συμπλήρωμα με ασβέστιο ή σίδηρο, ρωτήστε τον φαρμακοποιό για το σωστό χρονικό διάστημα.

Μια ισορροπημένη διατροφή αρκεί;

Για τους περισσότερους, ναι. Η μεσογειακού τύπου διατροφή, με λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρι και ελαιόλαδο, καλύπτει τις ανάγκες και ταιριάζει με τη γενική καρδιαγγειακή υγεία. Δεν υπάρχουν «ειδικά» υπερτρόφιμα για τη Χασιμότο. Αν θέλετε να χάσετε βάρος, κάτι που συχνά απασχολεί, είναι προτιμότερο μια σταδιακή, ισορροπημένη προσέγγιση παρά οι αυστηρές δίαιτες. Δείτε και τη σελίδα μας για το χάσιμο βάρους. Αποφύγετε τις δίαιτες που υπόσχονται «θεραπεία» ή «εξάλειψη των αντισωμάτων»: δεν στηρίζονται σε επαρκή τεκμηρίωση.

Συχνά λάθη

• Να κόβουμε μόνοι μας γλουτένη, γαλακτοκομικά ή σόγια χωρίς λόγο και χωρίς έλεγχο για κοιλιοκάκη ή δυσανεξία.
• Να παίρνουμε μεγάλες δόσεις ιωδίου ή φύκια επειδή «είναι καλά για τον θυρεοειδή».
• Να παίρνουμε σελήνιο σε δόσεις πάνω από τα ασφαλή όρια.
• Να παίρνουμε τη λεβοθυροξίνη μαζί με καφέ, ασβέστιο ή σίδηρο.
• Να αλλάζουμε ή να διακόπτουμε τη θεραπεία χωρίς τον γιατρό.

Πότε να πάτε στον γιατρό

Επισκεφθείτε τον ενδοκρινολόγο ή τον παθολόγο σας αν παρατηρήσετε επίμονη κόπωση, αύξηση βάρους χωρίς εμφανή αιτία, ευαισθησία στο κρύο, δυσκοιλιότητα, αραίωση των μαλλιών, διόγκωση ή ενόχληση στον λαιμό, ή ανωμαλίες στον κύκλο. Η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός απαιτούν ιδιαίτερη παρακολούθηση του θυρεοειδούς, καθώς οι ανάγκες αλλάζουν. Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό αν εμφανίσετε ταχυπαλμία, έντονο τρόμο, μεγάλη απώλεια βάρους ή δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή.

Συχνές ερωτήσεις

Πρέπει να κόψω τη γλουτένη αν έχω Χασιμότο;

Δεν συστήνεται σε όλους. Αν υπάρχουν συμπτώματα που παραπέμπουν σε κοιλιοκάκη, ο γιατρός θα ζητήσει εξετάσεις. Μην αφαιρέσετε τη γλουτένη πριν από τον έλεγχο, γιατί μπορεί να αλλοιωθούν τα αποτελέσματα.

Επιτρέπεται το λάχανο και το μπρόκολο;

Ναι, στις συνηθισμένες ποσότητες διατροφής. Δεν υπάρχει λόγος αποφυγής, ιδίως όταν είναι μαγειρεμένα.

Είναι καλό το συμπλήρωμα σεληνίου;

Το σελήνιο συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς, αλλά η χρήση συμπληρώματος πρέπει να συζητηθεί με τον γιατρό και να μην ξεπερνά το ασφαλές όριο. Δεν υπόσχεται θεραπεία της πάθησης.

Πόσο πριν τον καφέ παίρνω τη λεβοθυροξίνη;

Το διάστημα ορίζεται από τον γιατρό και το φύλλο οδηγιών. Γενικά ο καφές δεν λαμβάνεται αμέσως μετά τη δόση, γιατί μπορεί να μειώσει την απορρόφηση.

Έχει σημασία το ιωδιούχο αλάτι;

Σε μέτρια χρήση καλύπτει μέρος των αναγκών σε ιώδιο. Αν ο γιατρός σας έχει δώσει ειδική οδηγία για το ιώδιο, ακολουθήστε εκείνη.

Πηγές

• American Thyroid Association (ATA): Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism
• EFSA: Scientific Opinions on Dietary Reference Values for iodine και selenium· Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012 για τους εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας
• NHS: Underactive thyroid (hypothyroidism)
• Mayo Clinic: Hashimoto's disease

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά τη συμβουλή γιατρού. Για απορίες σχετικά με συμπληρώματα και την ώρα λήψης τους, Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.