Εκκολπώματα: διατροφή, τι να τρώτε και τι να προσέχετε

Τα εκκολπώματα είναι μικρές θυλακοειδείς προεξοχές στο τοίχωμα του παχέος εντέρου. Πολύ συχνά ανακαλύπτονται τυχαία σε μια κολονοσκόπηση ή σε αξονική, και η πρώτη ερώτηση είναι πάντα η ίδια: «Τι να τρώω και τι να μην τρώω;». Για χρόνια η συμβουλή ήταν να αποφεύγονται ξηροί καρποί, σπόροι και ποπ κορν. Σήμερα, σύμφωνα με τις οδηγίες της American Gastroenterological Association, αυτό δεν τεκμηριώνεται. Εδώ θα δούμε τι ισχύει, τι προτείνεται για καθημερινή διατροφή και πότε χρειάζεται γιατρός.

Εκκολπώματα, εκκολπωμάτωση, εκκολπωματίτιδα

Τα περισσότερα άτομα με εκκολπώματα δεν έχουν ποτέ συμπτώματα. Η συχνότητά τους αυξάνεται με την ηλικία, και είναι συχνά στις δυτικές χώρες. Οι παράγοντες που συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο εκκολπωματίτιδας περιλαμβάνουν χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, παχυσαρκία, κάπνισμα, έλλειψη άσκησης, συχνή χρήση ορισμένων αναλγητικών-αντιφλεγμονωδών και πολύ κόκκινο κρέας.

Ισχύει ο κανόνας «όχι σπόροι και ξηροί καρποί»;

Όχι. Η παλιά θεωρία έλεγε ότι οι σπόροι μπορούν να «σφηνώσουν» στα εκκολπώματα και να προκαλέσουν φλεγμονή. Μεγάλες μελέτες παρατήρησης δεν έδειξαν ότι οι ξηροί καρποί, τα ποπ κορν ή οι σπόροι αυξάνουν τον κίνδυνο εκκολπωματίτιδας, και οι σύγχρονες οδηγίες των γαστρεντερολογικών εταιρειών (π.χ. American Gastroenterological Association) δεν συνιστούν την αποφυγή τους. Αν όμως κάποιο τρόφιμο σας προκαλεί φούσκωμα ή πόνο, μπορείτε να το περιορίσετε· η ατομική ανοχή μετράει.

Τι να τρώτε: διατροφή υψηλή σε φυτικές ίνες

Η βασική συμβουλή για την περίοδο που δεν υπάρχει φλεγμονή είναι μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες. Η EFSA θεωρεί επαρκή πρόσληψη τα 25 g φυτικών ινών την ημέρα για ενήλικες. Οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στην ομαλή διέλευση και αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων· η υψηλή πρόσληψη ινών συνδέεται σε μελέτες παρατήρησης με μικρότερο κίνδυνο εκκολπωματίτιδας. Σύμφωνα με εγκεκριμένους ισχυρισμούς της ΕΕ (Καν. 432/2012), οι φυτικές ίνες από πίτουρο σίτου συμβάλλουν στην επιτάχυνση της εντερικής διέλευσης και στην αύξηση του όγκου των κοπράνων. Οι ισχυρισμοί αυτοί αφορούν τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου και όχι την πρόληψη ή τη θεραπεία των εκκολπωμάτων.

Αυξήστε τις ίνες σταδιακά, σε διάστημα εβδομάδων, για να αποφύγετε φούσκωμα και αέρια. Πίνετε αρκετό νερό, γιατί οι ίνες χωρίς υγρά μπορεί να επιδεινώσουν τη δυσκοιλιότητα. Δείτε και τις σελίδες μας για τη δυσκοιλιότητα και τις φυτικές ίνες και ψύλλιο.

Τι να περιορίσετε

• το επεξεργασμένο και το πολύ κόκκινο κρέας,
• τα ραφιναρισμένα δημητριακά και τα γλυκά σε μεγάλη ποσότητα,
• το κάπνισμα και το υπερβολικό αλκοόλ,
• την καθιστική ζωή: η τακτική σωματική δραστηριότητα συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο επιπλοκών,
• την παρατεταμένη, χωρίς ιατρική οδηγία, χρήση αναλγητικών-αντιφλεγμονωδών.

Τι αλλάζει όταν υπάρχει οξεία εκκολπωματίτιδα

Στη διάρκεια μιας οξείας κρίσης, ο γιατρός μπορεί να συστήσει προσωρινά διαυγή υγρά ή δίαιτα χαμηλών ινών, ώστε το έντερο να ηρεμήσει, και να αποφασίσει για τη θεραπεία. Αυτό είναι ιατρική απόφαση, που λαμβάνεται με βάση τα συμπτώματα και τις εξετάσεις. Μετά την ανάρρωση, ο γιατρός σάς λέει πότε να επιστρέψετε στη διατροφή με πολλές ίνες.

Προβιοτικά και συμπληρώματα

Τα προβιοτικά και τα πρεβιοτικά βρίσκονται στο στόχαστρο πολλών ερωτήσεων. Τα δεδομένα για την πρόληψη ή τη θεραπεία της εκκολπωματίτιδας με προβιοτικά δεν είναι επαρκή ώστε να υπάρχει σαφής σύσταση, και δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός. Αν θέλετε να δείτε επιλογές για τη γενική υγεία του εντέρου, δείτε τα προβιοτικά και τα πρεβιοτικά, ή το άρθρο μας για τη δίαιτα FODMAPs. Τα συμπληρώματα συμπληρώνουν και δεν αντικαθιστούν τη διατροφή, και δεν είναι υποκατάστατο της ιατρικής παρακολούθησης.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Κρατήστε ένα ημερολόγιο διατροφής για δύο εβδομάδες, με σημειώσεις για φούσκωμα, πόνο και κενώσεις. Θα δείτε ποια τρόφιμα σας ενοχλούν πραγματικά, αντί να αποκλείσετε ολόκληρες ομάδες. Αν παίρνετε τακτικά αναλγητικά για πόνους, ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας αν ταιριάζουν με την κατάστασή σας.

Πότε να πάτε στον γιατρό

• Πόνος στην κοιλιά που διαρκεί πάνω από λίγες ημέρες, ιδίως κάτω αριστερά.
• Πυρετός, ρίγη, ναυτία ή εμετοί μαζί με κοιλιακό πόνο.
• Αλλαγή στις κενώσεις (νέα δυσκοιλιότητα ή διάρροια που επιμένει).
• Αίμα στα κόπρανα, μαύρα κόπρανα ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.
• Άμεσα, ή καλέστε το 112: έντονος, συνεχής πόνος, σκληρή κοιλιά, αδυναμία να κρατήσετε υγρά, ζάλη, ταχυκαρδία ή μεγάλη αιμορραγία.

Συχνές ερωτήσεις

Εκκολπώματα: τι να μην τρώω;

Δεν υπάρχει λίστα απαγορευμένων τροφίμων όταν η νόσος είναι ήσυχη. Περιορίστε το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας και τα ραφιναρισμένα τρόφιμα, και αποφύγετε ό,τι σας προκαλεί ενοχλήσεις. Σε οξεία κρίση ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού.

Πρέπει να αποφεύγω τους ξηρούς καρπούς και τα ποπ κορν;

Όχι, αν δεν σας ενοχλούν. Οι σύγχρονες οδηγίες δεν συνιστούν αποφυγή τους.

Μπορούν τα εκκολπώματα να εξαφανιστούν;

Όχι, τα εκκολπώματα που έχουν σχηματιστεί παραμένουν. Στόχος είναι να μειωθεί η πιθανότητα ενοχλήσεων και φλεγμονής με υγιεινό τρόπο ζωής.

Πόσο νερό χρειάζομαι;

Αρκετό ώστε τα ούρα να είναι ανοιχτόχρωμα, εκτός αν ο γιατρός σας έχει δώσει όριο υγρών λόγω άλλης πάθησης.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Πηγές

• NHS – Diverticular disease and diverticulitis
• Mayo Clinic – Diverticulitis / Diverticulosis diet
• American Gastroenterological Association – Clinical Practice Update on Diverticulitis
• EFSA – Dietary Reference Values for carbohydrates and dietary fibre (2010)
• EFSA – Εγκεκριμένοι ισχυρισμοί υγείας για φυτικές ίνες (Κανονισμός ΕΕ 432/2012)

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή ή τη διατροφική καθοδήγηση. Για απορίες σχετικά με τη διατροφή και τα συμπληρώματα, Στείλτε μας μήνυμα.