Πώς ηρεμεί η χολή: διατροφή, αιτίες και πότε στον γιατρό

«Ανέβασα χολή», «μου έχει ανέβει η χολή», «πώς θα ηρεμήσει η χολή;». Είναι μια έκφραση που ακούμε συχνά στο φαρμακείο για μια ποικιλία ενοχλημάτων: ναυτία, πικρή γεύση, φούσκωμα ή πόνος στην πάνω δεξιά κοιλιά μετά από βαρύ φαγητό. Η «χολή» δεν είναι ιατρική διάγνωση. Παρακάτω εξηγούμε τι μπορεί να κρύβεται, τι βοηθά στην καθημερινότητα και, κυρίως, πότε το πρόβλημα χρειάζεται γιατρό.

Τι είναι η χολή και τι κάνει

Η χολή είναι ένα υγρό που παράγεται στο ήπαρ (συκώτι) και αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη. Μετά το γεύμα, ιδίως αν περιέχει λιπαρά, η κύστη συστέλλεται και απελευθερώνει χολή στο έντερο, για να χωνευτούν τα λίπη. Όταν κάτι διαταράσσει αυτή τη διαδικασία, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα.

Τι εννοούν οι άνθρωποι «χολή»

Τι βοηθά στην καθημερινότητα

Δεν υπάρχει «ρόφημα που ηρεμεί τη χολή» με αποδεδειγμένη δράση. Ό,τι λέγεται στο διαδίκτυο για «καθαρισμούς» με ελαιόλαδο και λεμόνι δεν στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και δεν διαλύει πέτρες. Οι γενικές οδηγίες που ακολουθούν προέρχονται από φορείς όπως το NHS και η Mayo Clinic και αφορούν την καλή διαχείριση της πέψης, όχι θεραπεία.

• Μικρότερα και συχνότερα γεύματα αντί για ένα μεγάλο και βαρύ γεύμα.
• Λιγότερο λίπος σε ένα γεύμα: αποφύγετε τηγανητά, πολύ λιπαρά κρέατα, αλλαντικά, πλήρη γαλακτοκομικά σε μεγάλες ποσότητες, παχιές σάλτσες και φαστ φουντ.
• Περισσότερες φυτικές ίνες: λαχανικά, φρούτα, όσπρια και ολικής άλεσης δημητριακά, σταδιακά.
• Ήπιο μαγείρεμα: βραστό, ψητό, στον ατμό ή στον φούρνο.
• Νερό και ήπια ροφήματα: σε μικρές γουλιές αν έχετε ναυτία.
• Περιορισμός αλκοόλ.
• Όχι μεγάλα διαστήματα νηστείας: η πολύ μεγάλη νηστεία ευνοεί το σχηματισμό λίθων.
• Σταδιακή απώλεια βάρους, όχι ραγδαία: η απότομη δίαιτα αυξάνει τον κίνδυνο λίθων.

Δείτε και τα άρθρα μας για την καούρα και για τον πόνο στο στομάχι.

Χολολιθίαση και χολοκυστίτιδα: τα βασικά

Η χολολιθίαση είναι η παρουσία λίθων στη χοληδόχο κύστη. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα. Όταν ένας λίθος φράξει προσωρινά τον πόρο, εμφανίζεται ο χολικός κολικός: έντονος πόνος πάνω δεξιά ή στο επιγάστριο, που μπορεί να ακτινοβολεί προς την πλάτη ή τον δεξιό ώμο και συνοδεύεται από ναυτία. Η χολοκυστίτιδα είναι φλεγμονή, συνήθως όταν ο λίθος εμποδίζει το άνοιγμα για περισσότερο χρόνο, και μπορεί να δώσει πυρετό. Παράγοντες κινδύνου είναι το γυναικείο φύλο, η ηλικία πάνω από τα 40, η παχυσαρκία, η ραγδαία απώλεια βάρους, η εγκυμοσύνη, το οικογενειακό ιστορικό και η μικρή σωματική δραστηριότητα. Η διάγνωση γίνεται με υπερηχογράφημα και αιματολογικές εξετάσεις και η αντιμετώπιση ορίζεται από γαστρεντερολόγο ή χειρουργό. Η αφαίρεση της χοληδόχου είναι συχνή επέμβαση και ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει φυσιολογικά χωρίς αυτήν.

Συμπληρώματα και «βοηθήματα»

Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ που να αποδίδει σε συμπλήρωμα ότι «ηρεμεί τη χολή» ή διαλύει λίθους. Αν ενοχλείστε από δυσπεψία, δείτε την κατηγορία καούρα και δυσπεψία, τη γαστρεντερική υγεία ή το θέμα έμετος και ναυτία. Τα ηπατικά βότανα και τα χολαγωγά σκευάσματα δεν είναι πάντα κατάλληλα: αν έχετε λίθους ή απόφραξη, μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Ρωτήστε πρώτα τον γιατρό σας.

Πότε να πάτε στον γιατρό

Επείγον (πηγαίνετε σε νοσοκομείο ή καλέστε το 166):

• Έντονος πόνος πάνω δεξιά στην κοιλιά που διαρκεί πάνω από 5 ώρες.
• Πόνος μαζί με πυρετό ή ρίγη.
• Κίτρινο χρώμα στο δέρμα ή στα μάτια (ίκτερος).
• Πολύ σκούρα ούρα και ανοιχτόχρωμα, «μαστιχωτά» κόπρανα.
• Επίμονος έμετος, αδυναμία να κρατήσετε υγρά ή σημάδια αφυδάτωσης.
• Έμετος με αίμα ή σκούρο υλικό «σαν κατσαρόλα καφέ».

Κλείστε ραντεβού με γιατρό: αν τα επεισόδια πόνου επαναλαμβάνονται, αν χάνετε βάρος χωρίς λόγο, αν η δυσπεψία επιμένει πάνω από δύο εβδομάδες ή αν είστε έγκυος με ανάλογα συμπτώματα.

Συχνές ερωτήσεις

Τι τρώμε όταν «ανεβαίνει η χολή»;

Ήπια, μικρά γεύματα: ρύζι, βραστές πατάτες, ψητό κοτόπουλο, φρούτα και λαχανικά, με ελάχιστο λίπος. Αποφύγετε τηγανητά, λιπαρά και αλκοόλ μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.

Διαλύει ο καθαρισμός με ελαιόλαδο και λεμόνι τις πέτρες;

Όχι. Δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να το υποστηρίζουν, και μπορεί να προκαλέσει κολικό ή επιπλοκές. Μην το δοκιμάσετε.

Πόσο διαρκεί ο χολικός κολικός;

Συνήθως από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες. Αν ο πόνος διαρκεί πάνω από 5 ώρες ή συνοδεύεται από πυρετό, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Μπορώ να ζήσω χωρίς χοληδόχο κύστη;

Ναι. Το ήπαρ συνεχίζει να παράγει χολή. Ο γιατρός σας θα σας δώσει οδηγίες διατροφής μετά την επέμβαση.

Πηγές

• NHS: Gallstones
• Mayo Clinic: Gallstones, Cholecystitis
• NIDDK (National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases): Symptoms and Causes of Gallstones
• European Association for the Study of the Liver (EASL): Clinical Practice Guidelines on the prevention, diagnosis and treatment of gallstones (2016)

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν τη συμβουλή γιατρού. Για απορίες, Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.