Λουίζα: τι είναι, πώς φτιάχνεται το τσάι και τι να προσέξετε

Η λουίζα είναι από τα πιο αγαπημένα βότανα του ελληνικού σπιτιού: το φρέσκο, λεμονάτο άρωμά της την κάνει ένα τσάι που πίνουμε συχνά το βράδυ ή μετά το φαγητό. Στον πάγκο του φαρμακείου μας ρωτούν συχνά «τι ακριβώς είναι», «τι κάνει» και «μπορώ να την πίνω κάθε μέρα». Εδώ θα βρείτε μια ειλικρινή απάντηση: τι είναι το φυτό, τι ξέρουμε από την παραδοσιακή του χρήση, τι (λίγα) λένε οι μελέτες και πού χρειάζεται προσοχή.

Τι είναι η λουίζα

Η λουίζα (επιστημονικά Aloysia citrodora, παλαιότερα Lippia citriodora, στα αγγλικά lemon verbena) είναι θάμνος που κατάγεται από τη Νότια Αμερική και καλλιεργείται σε όλη τη Μεσόγειο. Χρησιμοποιούνται τα φύλλα, φρέσκα ή αποξηραμένα. Περιέχουν αρωματικές ουσίες (όπως η citral, που δίνει το άρωμα λεμονιού) και φαινολικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων η βερμπασκοσίδη (verbascoside).

Συχνά μπερδεύεται με άλλα «λεμονάτα» ή «βερβένα» φυτά. Ο πίνακας βοηθά να τα ξεχωρίζετε:

Παραδοσιακή χρήση

Στη λαϊκή παράδοση της Μεσογείου η λουίζα πίνεται ως αφέψημα ή τσάι μετά το γεύμα και το βράδυ, ως ευχάριστο, αρωματικό ρόφημα. Αυτή είναι μια παραδοσιακή χρήση που στηρίζεται στην εμπειρία γενεών και όχι σε ισχυρά κλινικά δεδομένα. Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ για τη λουίζα (οι ισχυρισμοί για βοτανικά βρίσκονται σε αναμονή), επομένως δεν μπορούμε να πούμε ότι «κάνει» κάτι συγκεκριμένο στον οργανισμό. Μπορούμε να πούμε ότι είναι ένα ευχάριστο, αρωματικό ρόφημα χωρίς καφεΐνη.

Τι λένε τα δεδομένα

Έχουν γίνει μικρές μελέτες με εκχυλίσματα λουίζας, κυρίως για την κούραση μετά την άσκηση, την ποιότητα του ύπνου και τα επίπεδα φλεγμονωδών δεικτών. Οι περισσότερες είχαν λίγους συμμετέχοντες, μικρή διάρκεια και χρησιμοποιούσαν τυποποιημένα εκχυλίσματα, όχι το τσάι που φτιάχνουμε στο σπίτι. Τα αποτελέσματα δεν επαρκούν για ασφαλή συμπεράσματα. Άρα: το τσάι λουίζας δεν αντικαθιστά τίποτα που σας έχει προτείνει ο γιατρός σας και δεν πρέπει να περιμένετε από αυτό θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Πώς φτιάχνεται το τσάι

• Βάλτε 1 έως 2 κουταλάκια του γλυκού αποξηραμένα φύλλα (ή μια μικρή χούφτα φρέσκα) σε ένα φλιτζάνι.
• Ρίξτε ζεστό, όχι άγρια βραστό, νερό και σκεπάστε.
• Αφήστε 5 έως 10 λεπτά και σουρώστε.
• Αποθηκεύστε το βότανο σε σκοτεινό, στεγνό σημείο, σε κλειστό δοχείο.

Επιλέξτε βότανο από αξιόπιστη πηγή, με ένδειξη προέλευσης και ημερομηνία λήξης, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος από μεταλλικές ή μικροβιακές προσμίξεις.

Ποιοι χρειάζονται προσοχή

Το αιθέριο έλαιο της λουίζας είναι ισχυρό παρασκεύασμα, δεν προορίζεται για πόσιμη χρήση και μπορεί να ερεθίσει το δέρμα. Μην το μπερδεύετε με το τσάι.

Σύντομα συμπεράσματα της φαρμακοποιού

Η λουίζα είναι ένα ευχάριστο, παραδοσιακό ρόφημα. Το απολαμβάνουμε για το άρωμα και την ευχάριστη ρουτίνα, χωρίς να περιμένουμε από αυτό ιατρικό αποτέλεσμα. Για θέματα άγχους ή ύπνου μιλήστε πρώτα με τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας· δείτε και την κατηγορία για άγχος, στρες και ύπνο.

Πότε να πάτε στον γιατρό

• Αν εμφανίσετε εξάνθημα, κνησμό, πρήξιμο στα χείλη ή δυσκολία στην αναπνοή μετά από κατανάλωση φυτικού ροφήματος: σταματήστε και ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.
• Αν η αϋπνία, το άγχος ή η κόπωση διαρκούν πάνω από μερικές εβδομάδες ή επηρεάζουν την καθημερινότητά σας.
• Αν έχετε επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα, αδικαιολόγητη απώλεια βάρους ή πόνο που επιμένει.
• Αν παίρνετε φάρμακα ή είστε έγκυος και θέλετε να πίνετε βότανα τακτικά.

Συχνές ερωτήσεις

Η λουίζα είναι το ίδιο με τη βερβένα;

Όχι. Η λουίζα είναι η Aloysia citrodora, ενώ η βερβένα είναι η Verbena officinalis. Είναι διαφορετικά φυτά με διαφορετική παραδοσιακή χρήση. Στην αγορά το όνομα «βερβένα» χρησιμοποιείται συχνά και για τη λουίζα, γι' αυτό ελέγξτε τη λατινική ονομασία στη συσκευασία.

Μπορώ να πίνω τσάι λουίζας κάθε μέρα;

Ως ήπιο ρόφημα σε φυσιολογικές ποσότητες, σε φυσιολογικές ποσότητες θεωρείται γενικά ανεκτό από υγιείς ενήλικες. Δεν υπάρχουν μακροχρόνια δεδομένα, γι' αυτό αν έχετε νόσημα ή παίρνετε φάρμακα, ρωτήστε πρώτα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Έχει καφεΐνη η λουίζα;

Όχι, δεν περιέχει καφεΐνη. Γι' αυτό πίνεται συχνά το βράδυ. Αυτό δεν σημαίνει ότι εγγυάται καλύτερο ύπνο.

Επιτρέπεται στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό;

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας, οπότε η σύσταση είναι να ρωτήσετε τον γιατρό σας πριν από τακτική κατανάλωση, και να αποφύγετε συμπυκνωμένα εκχυλίσματα και αιθέρια έλαια.

Μπορεί να αντικαταστήσει φάρμακο;

Όχι. Το τσάι λουίζας είναι ρόφημα και όχι θεραπεία. Μην διακόπτετε ή αλλάζετε αγωγή που σας έχει δώσει ο γιατρός.

Πηγές

• Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ (ισχυρισμοί για βοτανικά σε αναμονή)
• Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), Επιτροπή Φυτικών Φαρμάκων (HMPC): Πληροφορίες για βοτανικές ουσίες και μονογραφίες
• Memorial Sloan Kettering Cancer Center: About Herbs, Lemon verbena
• Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία: Γενικές αρχές ποιότητας φυτικών ουσιών

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν τη συμβουλή γιατρού. Για απορίες, Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.