Χονδροπάθεια: τι είναι, συμπτώματα και πότε στον γιατρό

Η λέξη «χονδροπάθεια» ακούγεται συχνά στο ιατρείο και μετά στο φαρμακείο, συνήθως με την ερώτηση «τι είναι και περνάει;». Στα ελληνικά σημαίνει απλώς πάθηση του χόνδρου, του λείου, ελαστικού ιστού που καλύπτει τα άκρα των οστών στις αρθρώσεις και επιτρέπει την ομαλή κίνηση. Στην καθημερινή γλώσσα με τη «χονδροπάθεια» εννοούμε συνήθως τη χονδρομαλακία της επιγονατίδας, δηλαδή τη φθορά ή μαλάκωμα του χόνδρου πίσω από το γόνατο. Εδώ εξηγούμε τι είναι, τι τη χειροτερεύει και τι βοηθά, χωρίς υποσχέσεις που δεν στηρίζονται σε στοιχεία.

Τι είναι η χονδροπάθεια

Ο χόνδρος λειτουργεί σαν αμορτισέρ. Όταν επιβαρύνεται, φθείρεται ή ερεθίζεται, η κίνηση γίνεται επώδυνη. Ο όρος καλύπτει διαφορετικές καταστάσεις:

• Χονδρομαλακία επιγονατίδας: ερεθισμός ή φθορά του χόνδρου στην πίσω επιφάνεια της επιγονατίδας. Εμφανίζεται συχνά σε νεότερους, αθλητές, αλλά και σε μεσήλικες.
• Οστεοαρθρίτιδα (αρθρίτιδα φθοράς): πιο προχωρημένη, χρόνια φθορά του χόνδρου, κυρίως μετά τα 50.
• Τραυματικές βλάβες χόνδρου: μετά από κάκωση ή στρέψη του γονάτου.

Η ακριβής διάγνωση γίνεται από ορθοπαιδικό, με κλινική εξέταση και, όπου χρειάζεται, απεικόνιση (ακτινογραφία, μαγνητική τομογραφία). Ο χόνδρος δεν έχει αιμοφόρα αγγεία και επουλώνεται με δυσκολία, γι' αυτό η αντιμετώπιση έχει σκοπό να μειώσει τον ερεθισμό και να προστατεύσει την άρθρωση.

Συμπτώματα

Τι τη χειροτερεύει

• Υπερβολική ή ξαφνική αύξηση φορτίου: τρέξιμο, άλματα, σκάλες, βαθιά καθίσματα (squat).
• Αδυναμία των μυών του μηρού (τετρακέφαλος, γλουτιαίοι) ή ανισορροπία μυών.
• Υπερβολικό σωματικό βάρος, που αυξάνει το φορτίο στα γόνατα.
• Ακατάλληλα παπούτσια ή προβλήματα στάσης (π.χ. πλατυποδία).
• Παλιότερος τραυματισμός στο γόνατο.

Τι βοηθά στην πράξη

Οι ορθοπαιδικές εταιρείες και ο NHS δίνουν έμφαση στη συντηρητική αντιμετώπιση, που συνήθως περιλαμβάνει:

• Προσαρμογή δραστηριότητας: αποφυγή κινήσεων που προκαλούν πόνο προσωρινά, χωρίς πλήρη ακινησία.
• Φυσικοθεραπεία και ενδυνάμωση: ασκήσεις για τον τετρακέφαλο και τους γλουτιαίους, με οδηγίες φυσικοθεραπευτή. Είναι το πιο τεκμηριωμένο μέτρο για τον πόνο της επιγονατίδας.
• Έλεγχος βάρους: κάθε κιλό λιγότερο μειώνει το φορτίο στο γόνατο.
• Υποστήριξη: επιγονατίδες ή ελαστικοί επίδεσμοι σε επιλεγμένες περιπτώσεις, έπειτα από συμβουλή. Δείτε τις επιγονατίδες και τα ορθοπεδικά προϊόντα.
• Παγοκύστες και θερμοφόρες: ανάλογα με το στάδιο, για προσωρινή ανακούφιση. Βλ. θερμοφόρες και παγοκύστες.
• Κατάλληλα υποδήματα και, αν χρειαστεί, πάτοι: δείτε τους ανατομικούς πάτους μετά από οδηγία ειδικού.

Για ανακουφιστικά φάρμακα ή ενέσεις αποφασίζει ο γιατρός. Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Συμπληρώματα για τις αρθρώσεις: τι λέει η επιστήμη

Εδώ πρέπει να είμαστε σαφείς. Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ που να λέει ότι η γλυκοζαμίνη ή η χονδροϊτίνη «προστατεύουν» ή «αναγεννούν» τον χόνδρο. Οι μελέτες για αυτά τα συμπληρώματα έχουν αντικρουόμενα αποτελέσματα, και οι κατευθυντήριες οδηγίες διαφέρουν ως προς τη χρησιμότητά τους. Αν ενδιαφέρεστε, μπορείτε να δείτε τι υπάρχει στην κατηγορία αρθρώσεις, γλυκοζαμίνη και χονδροϊτίνη και στο άρθρο μας «Γλυκοζαμίνη: τι ισχύει».

Υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί ΕΕ για θρεπτικά συστατικά που αφορούν τη φυσιολογική λειτουργία σε υγιείς ανθρώπους, όχι την αντιμετώπιση της χονδροπάθειας ή του πόνου στο γόνατο, και ισχύουν μόνο για προϊόντα που αποτελούν πηγή του συστατικού:

• η βιταμίνη C συμβάλλει στον φυσιολογικό σχηματισμό κολλαγόνου για τη φυσιολογική λειτουργία των χόνδρων,
• το μαγγάνιο συμβάλλει στο φυσιολογικό σχηματισμό του συνδετικού ιστού,

Αυτοί οι ισχυρισμοί αφορούν τη φυσιολογική λειτουργία, όχι τη θεραπεία πάθησης. Για τα προϊόντα με κολλαγόνο δείτε την κατηγορία κολλαγόνο και το άρθρο «Συμπληρώματα για αρθρώσεις». Πριν από κάθε συμπλήρωμα ενημερώστε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, παίρνετε αντιπηκτικά ή έχετε αλλεργία σε οστρακοειδή (η γλυκοζαμίνη συχνά προέρχεται από αυτά).

Συχνά λάθη

• Να σταματάμε εντελώς την κίνηση. Η πλήρης ακινησία αδυνατίζει τους μύες και χειροτερεύει το πρόβλημα.
• Να κάνουμε ασκήσεις που πονούν έντονα «για να δυναμώσουμε».
• Να περιμένουμε ότι ένα συμπλήρωμα θα «ξαναχτίσει» τον χόνδρο.
• Να αγνοούμε επίμονο πόνο ή πρήξιμο και να αναβάλλουμε την εξέταση.

Πότε να πάτε στον γιατρό

Επισκεφθείτε ορθοπαιδικό ή γιατρό αν:

• ο πόνος επιμένει πάνω από λίγες εβδομάδες παρά την ξεκούραση και τις ασκήσεις,
• το γόνατο πρήζεται, κοκκινίζει ή είναι ζεστό, ή έχετε πυρετό,
• το γόνατο «κλειδώνει», «φεύγει» ή δεν αντέχει το βάρος,
• ο πόνος εμφανίστηκε μετά από πτώση ή κάκωση,
• ο πόνος σας ξυπνά τη νύχτα ή υπάρχει δυσκαμψία που δεν υποχωρεί,
• πάσχετε από ρευματοειδή αρθρίτιδα, διαβήτη ή παίρνετε αντιπηκτικά.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι η χονδροπάθεια;

Είναι πάθηση του χόνδρου των αρθρώσεων. Συνήθως εννοείται η χονδρομαλακία της επιγονατίδας, δηλαδή ερεθισμός του χόνδρου πίσω από το γόνατο, που προκαλεί πόνο στις σκάλες και στο κάθισμα.

Περνάει η χονδροπάθεια;

Η χονδρομαλακία της επιγονατίδας σε νέους συχνά βελτιώνεται με ενδυνάμωση και προσαρμογή δραστηριότητας. Ο φθαρμένος χόνδρος δεν επανέρχεται εύκολα, γι' αυτό ο στόχος είναι ο έλεγχος των συμπτωμάτων. Η πρόγνωση εξαρτάται από τον βαθμό της βλάβης και κρίνεται από τον γιατρό.

Βοηθούν τα συμπληρώματα στη χονδροπάθεια;

Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός ΕΕ ότι κάποιο συμπλήρωμα θεραπεύει, προστατεύει ή αναγεννά τον χόνδρο, και κανένα συμπλήρωμα δεν αντικαθιστά τη θεραπεία. Ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Ποιες ασκήσεις βοηθούν;

Η ενδυνάμωση του τετρακέφαλου και των γλουτιαίων με οδηγίες φυσικοθεραπευτή. Οι ασκήσεις πρέπει να προσαρμόζονται, ώστε να μην προκαλούν έντονο πόνο.

Επιτρέπεται το τρέξιμο;

Εξαρτάται από τον πόνο και το στάδιο. Συχνά χρειάζεται προσωρινός περιορισμός και σταδιακή επιστροφή. Ο γιατρός ή ο φυσικοθεραπευτής θα σας καθοδηγήσει.

Πηγές

• NHS (Ηνωμένο Βασίλειο): Patellofemoral pain syndrome και Knee pain
• American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS), OrthoInfo: Patellofemoral Pain Syndrome και Osteoarthritis of the Knee
• Mayo Clinic: Chondromalacia patella
• Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012 και μητρώο ισχυρισμών υγείας ΕΕ: ισχυρισμοί για βιταμίνη C, μαγγάνιο, βιταμίνη D
• EFSA: Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to glucosamine and chondroitin

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση. Για απορίες, Στείλτε μας μήνυμα.