Κάλος στο πόδι: αιτίες, φροντίδα και πότε στον γιατρό

Ο κάλος στο πόδι είναι από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα που φέρνουν οι πελάτες στο φαρμακείο, ειδικά μετά το καλοκαίρι με τα σανδάλια και την επιστροφή στα κλειστά παπούτσια. Η ερώτηση συνήθως είναι «πώς θα τον βγάλω με τη ρίζα του;». Πριν από οποιαδήποτε μέθοδο, αξίζει να καταλάβουμε τι είναι ο κάλος, γιατί σχηματίζεται και ποιες περιπτώσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνοι μας. Εδώ θα βρείτε μια ασφαλή προσέγγιση, με σαφή όρια.

Τι είναι ο κάλος

Ο κάλος είναι σκληρή, πυκνωμένη περιοχή δέρματος (υπερκεράτωση) που αναπτύσσεται ως προστασία σε σημεία με επαναλαμβανόμενη τριβή ή πίεση. Εμφανίζεται συνήθως στα πέλματα, στη φτέρνα, στις πρόσθιες πλευρές των δακτύλων και κάτω από τους μεταταρσίους. Διακρίνουμε δύο βασικά είδη:

• Κάλος (τύλος): πιο πλατιά, κιτρινωπή περιοχή σκληρού δέρματος, συνήθως λίγο επώδυνη.
• Κάλος με πυρήνα (clavus, «καλόγερος»): μικρότερος, με σκληρό κεντρικό πυρήνα που πιέζει προς τα μέσα και προκαλεί οξύ πόνο στο πάτημα.

Έχει ο κάλος «ρίζα»;

Σύντομη απάντηση: Όχι. Ο κάλος δεν έχει ρίζα. Αυτό που θεωρούμε «ρίζα» είναι ο σκληρός κεντρικός πυρήνας κερατίνης, που πιέζει προς τα κάτω. Δεν είναι ξένο σώμα που «βγαίνει» και σταματά το πρόβλημα. Αν η πίεση που τον δημιούργησε συνεχιστεί, ο κάλος επανεμφανίζεται.

Συχνά συγχέεται με την μυρμηγκιά, που προκαλείται από τον ιό HPV και είναι διαφορετικό πρόβλημα. Στη μυρμηγκιά οι γραμμώσεις του δέρματος διακόπτονται και συχνά φαίνονται μικρές μαύρες κουκκίδες. Στον κάλο οι γραμμώσεις συνεχίζονται. Για τη μυρμηγκιά δείτε τη σελίδα κάλοι, μυρμηγκιές, φουσκάλες.

Αιτίες

Πώς τον φροντίζουμε με ασφάλεια

Στόχος είναι να μειώσουμε την πίεση και να μαλακώσουμε το σκληρό δέρμα, όχι να τον «ξεριζώσουμε». Τα παρακάτω βήματα αφορούν υγιείς ενήλικες. Αν έχετε διαβήτη, νευροπάθεια, κακή κυκλοφορία ή πληγή στο πόδι, μην τα εφαρμόσετε και διαβάστε πρώτα την ενότητα «Διαβήτης και κακή κυκλοφορία».

1. Αφαιρέστε την αιτία: αλλάξτε παπούτσια, επιλέξτε πιο φαρδιά μπροστά, με χαμηλό τακούνι και μαλακά υλικά. Προτιμήστε κάλτσες χωρίς ραφές.
2. Μαλακώστε: ζεστό (όχι καυτό) ποδόλουτρο 10 λεπτών και στέγνωμα προσεκτικά, κυρίως ανάμεσα στα δάκτυλα.
3. Ήπια απολέπιση: με λίμα ή ελαφρόπετρα, με λεπτές κινήσεις, χωρίς να κόβετε βαθιά. Δείτε λίμες, ψαλιδάκια, ελαφρόπετρες.
4. Ενυδάτωση: καθημερινά, με κρέμες για ξηρά πόδια, που βοηθούν το δέρμα να παραμένει εύκαμπτο. Δείτε κρέμες ποδιών και τη σελίδα κάλοι και φουσκάλες.
5. Προστασία: μαλακά επιθέματα και προστατευτικά πέλματα, ώστε να απομακρύνεται η πίεση από το σημείο.

Υπάρχουν και προϊόντα με σαλικυλικό οξύ (κερατολυτικό) για ήπια υπερκεράτωση. Χρησιμοποιήστε τα μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας και του φύλλου οδηγιών, στην επιφάνεια του κάλου και όχι στο υγιές δέρμα, και ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας αν είναι κατάλληλα για εσάς. Σταματήστε αν υπάρξει ερεθισμός.

Τι να μην κάνετε

• Μην κόβετε τον κάλο με ξυραφάκι, κόφτη ή ψαλίδι. Κίνδυνος τραύματος και λοίμωξης.
• Μην χρησιμοποιείτε σαλικυλικά προϊόντα πάνω σε υγιές δέρμα ή σε πληγή.
• Μην ακολουθείτε «σπιτικές συνταγές» με οξέα, λεμόνι ή σκόρδο στο δέρμα. Μπορεί να προκαλέσουν χημικό έγκαυμα.
• Μην αγνοείτε τον πόνο. Ο κάλος δεν πρέπει να πονά έντονα.

Διαβήτης και κακή κυκλοφορία: όχι αυτοθεραπεία

Αν έχετε σακχαρώδη διαβήτη, περιφερική νευροπάθεια ή κακή αιματική κυκλοφορία στα πόδια (αγγειοπάθεια), μην προσπαθήσετε να αντιμετωπίσετε τον κάλο μόνοι σας. Δεν χρησιμοποιούνται σαλικυλικά προϊόντα, ελαφρόπετρες ή κοπτικά εργαλεία χωρίς οδηγία του γιατρού, γιατί ένα μικρό τραύμα μπορεί να εξελιχθεί σε πληγή που επουλώνεται δύσκολα. Ο κάλος σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να εξετάζεται από ποδίατρο ή γιατρό. Διαβάστε τον οδηγό για το διαβητικό πόδι. Το ίδιο ισχύει για ηλικιωμένους με μειωμένη αίσθηση ή όραση, ανοσοκαταστολή ή άτομα που παίρνουν αντιπηκτικά.

Πρόληψη υποτροπής

• Σωστό νούμερο παπουτσιών, μετρημένο το απόγευμα που το πόδι είναι πιο πρησμένο.
• Καθημερινή ενυδάτωση ποδιών και έλεγχος του δέρματος.
• Κάλτσες από βαμβάκι ή τεχνικά υλικά, που απορροφούν την υγρασία.
• Ανατομικοί πάτοι ή ειδικά πέλματα, όταν υπάρχει προβληματική κατανομή βάρους. Βλ. ανατομικοί πάτοι.
• Περιοδική επίσκεψη σε ποδίατρο, αν ο κάλος επανέρχεται. Δείτε και το άρθρο «Ραγάδες ποδιών: αιτίες και κρέμες».

Πότε να πάτε στον γιατρό ή στον ποδίατρο

• Έχετε διαβήτη, κακή κυκλοφορία ή νευροπάθεια και εμφανίσετε κάλο, ρωγμή ή πληγή.
• Ο κάλος πονά έντονα, αιμορραγεί ή έχει ρωγμή.
• Υπάρχουν σημάδια λοίμωξης: ερυθρότητα, ζέστη, πρήξιμο, πύο, πυρετός.
• Ο κάλος επανέρχεται συνεχώς ή δυσκολεύει το περπάτημα.
• Δεν είστε σίγουροι αν πρόκειται για κάλο ή μυρμηγκιά.
• Παρατηρείτε αλλαγή χρώματος, εξέλκωση ή ανάπτυξη που δεν επουλώνεται.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς βγαίνει ο κάλος με τη ρίζα;

Ο κάλος δεν έχει ρίζα. Ο «πυρήνας» είναι σκληρή κερατίνη που σχηματίζεται από την πίεση. Για να μην επανέλθει, πρέπει να μειωθεί η πίεση, ώστε να σταματήσει η αιτία. Μην τον κόβετε μόνοι σας.

Ο κάλος είναι ίδιος με τη μυρμηγκιά;

Όχι. Η μυρμηγκιά προκαλείται από ιό (HPV) και διακόπτει τις γραμμώσεις του δέρματος, ενώ ο κάλος είναι αντίδραση σε τριβή ή πίεση.

Βοηθούν οι κρέμες στον κάλο;

Οι ενυδατικές και κερατολυτικές κρέμες βοηθούν να μαλακώνει το σκληρό δέρμα και να παραμένει εύκαμπτο, μαζί με την αλλαγή παπουτσιών. Δεν αφαιρούν από μόνες τους την αιτία. Σε διαβήτη ρωτήστε πρώτα τον γιατρό.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω προϊόν με σαλικυλικό οξύ;

Σε υγιή ενήλικα μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος και μόνο στην περιοχή του κάλου. Όχι σε διαβήτη, κακή κυκλοφορία, πληγές ή ερεθισμένο δέρμα, και όχι σε παιδιά χωρίς συμβουλή.

Πώς τον προλαμβάνω;

Με κατάλληλα παπούτσια, ενυδάτωση, κάλτσες που δεν τρίβουν και, όπου χρειάζεται, ειδικά πέλματα ή επιθέματα.

Πηγές

• NHS (Ηνωμένο Βασίλειο): Corns and calluses
• Mayo Clinic: Corns and calluses, Symptoms and Causes, Diagnosis and Treatment
• American Diabetes Association (ADA): Foot Complications, Foot care
• American Podiatric Medical Association (APMA): Corns and Calluses

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό ή ποδίατρο. Για απορίες, Στείλτε μας μήνυμα.