Έγκαυμα: πρώτες βοήθειες, βαθμοί εγκαύματος και φροντίδα του δέρματος

Ένα καυτό τηγάνι, ένα χυμένο τσάι, ένας φούρνος, μια ώρα παραπάνω στον ήλιο: τα εγκαύματα είναι από τους πιο συχνούς οικιακούς τραυματισμούς, και τα πρώτα λεπτά κρίνουν πολλά. Εδώ θα δείτε τι κάνουμε αμέσως, πώς ξεχωρίζουμε τους βαθμούς εγκαύματος, πώς φροντίζουμε ένα μικρό επιφανειακό έγκαυμα και πότε πρέπει να πάτε σε γιατρό ή στο νοσοκομείο.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Πρώτες βοήθειες: τι κάνουμε αμέσως

1. Απομακρύνετε τον πάσχοντα από την πηγή της θερμότητας και σβήστε τυχόν φλόγες.
2. Δροσίστε το σημείο με δροσερό (όχι παγωμένο) τρεχούμενο νερό για 20 λεπτά. Όσο πιο νωρίς γίνει, τόσο καλύτερα.
3. Αφαιρέστε δαχτυλίδια, βραχιόλια, ρολόι και ρούχα κοντά στην περιοχή, πριν αρχίσει το πρήξιμο. Μην τραβάτε ρούχα που έχουν κολλήσει στο δέρμα.
4. Καλύψτε το έγκαυμα με καθαρή, μη κολλώδη γάζα ή με διαφανή μεμβράνη τροφίμων (όχι τυλιγμένη σφιχτά), ώστε να προστατεύεται από μικρόβια.
5. Ηρεμήστε τον άνθρωπο και κρατήστε τον ζεστό, ιδιαίτερα αν το έγκαυμα είναι μεγάλο. Δροσίζουμε μόνο την περιοχή του εγκαύματος.

Τι δεν κάνουμε

• Όχι πάγο ή πολύ παγωμένο νερό: μπορεί να επιδεινώσει τη βλάβη στο δέρμα.
• Όχι βούτυρο, λάδι, οδοντόκρεμα, γιαούρτι ή άλλες «λαϊκές» λύσεις. Παγιδεύουν τη θερμότητα και αυξάνουν τον κίνδυνο λοίμωξης.
• Μην σπάτε τις φουσκάλες: προστατεύουν το δέρμα από τα μικρόβια.
• Μην αγγίζετε το έγκαυμα με βαμβάκι που αφήνει ίνες και μην βάζετε κολλώδεις επιδέσμους πάνω στο έγκαυμα.

Βαθμοί εγκαύματος

Ένα σημείο που ξεχνούν πολλοί: η εικόνα μπορεί να αλλάξει τις πρώτες ώρες ή ημέρες. Ένα έγκαυμα που αρχικά μοιάζει ήπιο μπορεί να αποδειχθεί βαθύτερο.

Ανά αιτία: ήλιος, λάδι, ζεστό νερό

• Από τον ήλιο: δροσερά ντους, ενυδάτωση, πολλά υγρά, σκιά. Την επόμενη φορά που θα εκτεθείτε στον ήλιο, φροντίστε για σωστή αντηλιακή προστασία. Δείτε τι σημαίνει SPF και πόση ποσότητα αντηλιακού χρειάζεται.
• Από καυτό λάδι: το λάδι είναι πολύ πιο καυτό από το νερό και κολλά στο δέρμα, οπότε τα εγκαύματα είναι συχνά βαθύτερα. Δροσίστε αμέσως για 20 λεπτά και αξιολογήστε με προσοχή το βάθος.
• Από ζεστό νερό ή ατμό (έγκαυμα από «ζεματιστό»): είναι το πιο συχνό στα παιδιά. Δροσίστε αμέσως και ζητήστε βοήθεια αν το έγκαυμα είναι μεγάλο.
• Χημικά και ηλεκτρικά: δεν είναι για οικιακή αντιμετώπιση. Στο χημικό έγκαυμα ξεπλύνετε αμέσως με άφθονο τρεχούμενο νερό και αφαιρέστε τα μολυσμένα ρούχα· στο ηλεκτρικό μην αγγίξετε τον τραυματία πριν κοπεί το ρεύμα. Και στις δύο περιπτώσεις καλέστε το 166 ή το 112 και δείτε τα σημεία «Πότε στον γιατρό» παρακάτω.

Φουσκάλα από έγκαυμα

Η φουσκάλα είναι ένα φυσικό «επίδεσμο» που προστατεύει το δέρμα από κάτω. Αφήστε την άθικτη. Αν σπάσει μόνη της, πλύνετε απαλά με νερό και ήπιο σαπούνι και καλύψτε με καθαρή μη κολλώδη γάζα. Μεγάλες φουσκάλες ή φουσκάλες σε ευαίσθητα σημεία πρέπει να τις δει επαγγελματίας υγείας.

Φροντίδα του δέρματος μετά

Όταν πρόκειται για μικρό, επιφανειακό έγκαυμα και το δέρμα είναι άθικτο, μετά το δρόσισμα μπορεί να βοηθήσει η ενυδάτωση και η προστασία της περιοχής. Στο φαρμακείο υπάρχουν διάφορα προϊόντα για το ερεθισμένο δέρμα. Ο φαρμακοποιός θα σας συμβουλεύσει ποιο ταιριάζει στην περίπτωσή σας· διαβάστε πάντα τις οδηγίες και τις προφυλάξεις στη συσκευασία. Σε ανοιχτό ή πολύ υγρό τραύμα, μην βάζετε κρέμα χωρίς οδηγία επαγγελματία υγείας.

• Κρατήστε την περιοχή καθαρή και καλυμμένη όσο είναι ανοιχτή.
• Μην ξύνετε και μην αφαιρείτε δέρμα που ξεφλουδίζει.
• Προστατέψτε το νέο δέρμα από τον ήλιο για μήνες: σκιά, ρούχα και αντηλιακό υψηλής προστασίας.
• Αν παρατηρήσετε σημάδια λοίμωξης (πύο, αυξανόμενος πόνος, οσμή, πυρετός), δείτε γιατρό.

Δείτε και τη γενική κατηγορία αναπλαστικά και επούλωση.

Συχνά λάθη

• Πάγος ή πολύ κρύο νερό αντί για δροσερό τρεχούμενο.
• Δρόσισμα για λίγα δευτερόλεπτα αντί για 20 λεπτά.
• Βούτυρο, οδοντόκρεμα, λάδι ή άλλες οικιακές λύσεις.
• Σπάσιμο της φουσκάλας.
• Δαχτυλίδια που μένουν στο πρησμένο δάχτυλο.
• Έκθεση του νέου δέρματος στον ήλιο.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Κρατήστε στο σπίτι και στο αυτοκίνητο καθαρές, μη κολλώδεις γάζες και μια μεμβράνη τροφίμων. Δεν χρειάζεται τίποτα άλλο για τα πρώτα λεπτά, και με αυτά θα είστε έτοιμοι.

Πότε στον γιατρό ή στο νοσοκομείο

• Έγκαυμα μεγαλύτερο από την παλάμη του ανθρώπου που έχει καεί.
• Έγκαυμα στο πρόσωπο, τα χέρια, τα πόδια, τις αρθρώσεις ή τα γεννητικά όργανα.
• Έγκαυμα 3ου βαθμού, βαθύ ή που κυκλώνει άκρο.
• Χημικό ή ηλεκτρικό έγκαυμα (και ηλεκτροπληξία), έγκαυμα από ακτινοβολία.
• Ανάσα με καπνό, βήχας, βραχνάδα, καμένες τρίχες στη μύτη.
• Παιδιά και βρέφη, ηλικιωμένοι, έγκυες, διαβητικοί ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό: αξιολογούνται πάντα.
• Μεγάλες ή πολλές φουσκάλες, σημάδια λοίμωξης ή έγκαυμα που δεν επουλώνεται μετά από 2 εβδομάδες.
• Ηλιακό έγκαυμα με φουσκάλες σε μεγάλη έκταση, πυρετό, ρίγος, ζάλη ή αφυδάτωση.
• Αν δεν είστε σίγουροι ότι είστε εμβολιασμένοι για τον τέτανο, ρωτήστε τον γιατρό σας.

Σε σοβαρό έγκαυμα, ηλεκτρικό ή χημικό έγκαυμα, εισπνοή καπνού ή έγκαυμα με απώλεια αισθήσεων, καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Πόση ώρα δροσίζουμε ένα έγκαυμα;

Για 20 λεπτά με δροσερό τρεχούμενο νερό, όσο το δυνατόν πιο σύντομα μετά τον τραυματισμό.

Βάζουμε πάγο στο έγκαυμα;

Όχι. Ο πάγος μπορεί να βλάψει επιπλέον το δέρμα. Χρησιμοποιούμε δροσερό νερό.

Σπάμε τη φουσκάλα;

Όχι. Η φουσκάλα προστατεύει το δέρμα από λοίμωξη. Αν σπάσει μόνη της, καθαρίστε απαλά και καλύψτε.

Τι διαφέρει το έγκαυμα 1ου από το 2ου βαθμού;

Στον 1ο βαθμό υπάρχει ερυθρότητα χωρίς φουσκάλες. Στον 2ο εμφανίζονται φουσκάλες και ο πόνος είναι εντονότερος.

Μπορώ να βάλω κρέμα στο έγκαυμα;

Μόνο σε μικρό, επιφανειακό έγκαυμα με άθικτο δέρμα και μετά το δρόσισμα. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας και διαβάστε τις οδηγίες. Σε ανοιχτό τραύμα μην βάζετε τίποτα χωρίς οδηγία.

Πώς φροντίζουμε το ηλιακό έγκαυμα;

Δροσερά ντους, ενυδάτωση, πολλά υγρά και σκιά. Αν έχετε φουσκάλες σε μεγάλη έκταση, πυρετό ή ζάλη, δείτε γιατρό.

Πηγές

• NHS – Burns and scalds
• NICE – Clinical Knowledge Summaries: Burns and scalds
• Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) – Burns
• ΕΚΑΒ – Οδηγίες πρώτων βοηθειών

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.