Έκζεμα: τι είναι, τι το ερεθίζει και πώς φροντίζετε το δέρμα σας στην καθημερινότητα

Το έκζεμα (ή εκζεματική δερματίτιδα) είναι μια φλεγμονή του δέρματος που προκαλεί ξηρότητα, κοκκίνισμα και έντονη φαγούρα. Στους ενήλικες εμφανίζεται συνήθως στα χέρια, στους αγκώνες, στις πτυχές των γονάτων, στον λαιμό και στα βλέφαρα. Είναι συχνό, δεν είναι μεταδοτικό και τείνει να έχει εξάρσεις και υφέσεις. Παρακάτω θα βρείτε πώς το αναγνωρίζετε, τι το ερεθίζει, πώς οργανώνετε μια απλή ρουτίνα φροντίδας και πότε χρειάζεται γιατρός.

Πώς φαίνεται το έκζεμα στους ενήλικες

• Ξηρό, τραχύ δέρμα που ξεφλουδίζει.
• Κοκκινωπές ή καφέ-γκρι κηλίδες, συχνά με έντονη φαγούρα, ιδίως το βράδυ.
• Μικρές φυσαλίδες που μπορεί να υγραίνονται και να σχηματίζουν κρούστες στις εξάρσεις.
• Σκληρό, παχύ δέρμα και ρωγμές σε σημεία που ξύνονται συχνά ή τρίβονται.

Υπάρχουν διάφορες μορφές: ατοπικό, εξ επαφής (από ερεθιστικά ή αλλεργιογόνα), δυσιδρωσικό (στα χέρια και στα πέλματα) και νομισματοειδές (στρογγυλές πλάκες). Η ακριβής μορφή καθορίζεται από τον γιατρό. Για το έκζεμα στα μωρά διαβάστε το ξεχωριστό μας άρθρο για την ατοπική δερματίτιδα στα βρέφη.

Τι μπορεί να το ερεθίζει

• Σαπούνια και αφρόλουτρα με έντονα αρώματα ή απολιπαντικά.
• Πολύ ζεστό νερό και μεγάλη διάρκεια στο μπάνιο.
• Συχνό πλύσιμο χεριών και απορρυπαντικά, χημικά καθαρισμού, ιδίως χωρίς γάντια.
• Μάλλινα και συνθετικά υφάσματα σε άμεση επαφή με το δέρμα.
• Άγχος και κακός ύπνος, που συχνά συνδέονται με εξάρσεις.
• Ξηρός αέρας, κρύο και θέρμανση τον χειμώνα.
• Μεταλλικά αντικείμενα (π.χ. νικέλιο) και συστατικά καλλυντικών, σε εξ επαφής έκζεμα.

Κρατήστε ένα μικρό ημερολόγιο: οι εξάρσεις συχνά αποκαλύπτουν ένα μοτίβο.

Η βάση της φροντίδας: μαλακτικά (emollients)

Τα μαλακτικά είναι κρέμες, αλοιφές ή λοσιόν που ενυδατώνουν και αποκαθιστούν το προστατευτικό φραγμό του δέρματος. Είναι το πιο σημαντικό καθημερινό μέτρο, ακόμα και όταν το δέρμα φαίνεται καλά.

• Εφαρμόζετε γενναιόδωρη ποσότητα, τουλάχιστον 2 φορές την ημέρα και πάντα μετά το μπάνιο, ενώ το δέρμα είναι ακόμα ελαφρά νωπό.
• Απλώνετε προς την κατεύθυνση της τρίχας, με απαλές κινήσεις, όχι τρίβοντας.
• Στα χέρια ξαναβάζετε μετά από κάθε πλύσιμο.
• Οι πιο παχιές υφές (αλοιφές, κρέμες) ταιριάζουν στο πολύ ξηρό δέρμα, ενώ οι λοσιόν είναι πιο ελαφριές για μεγάλες επιφάνειες.
• Προτιμήστε προϊόντα χωρίς άρωμα και δοκιμάστε πρώτα σε μικρή περιοχή.
• Χρησιμοποιήστε μαλακτικό και ως υποκατάστατο σαπουνιού (καθαριστικό μαλακτικό).

Επιλογές θα βρείτε στις σελίδες μας για τα εκζέματα και την ξηροδερμία.

Μπάνιο και ρούχα

• Ντους χλιαρό, 5–10 λεπτά, όχι καυτό.
• Ήπιο, χωρίς σαπούνι ή με υποκατάστατο καθαριστικό, χωρίς άρωμα.
• Στεγνώστε ταμποναριστά με μαλακή πετσέτα, χωρίς τρίψιμο.
• Βαμβακερά, μαλακά ρούχα· αποφύγετε μαλλί και τραχιά ύφασμα.
• Πλύνετε τα καινούργια ρούχα πριν τα φορέσετε και ξεπλύνετε καλά, με λιγότερο απορρυπαντικό ή μαλακτικό ρούχων χωρίς άρωμα.
• Κόψτε τα νύχια κοντά για να περιορίσετε τις βλάβες από το ξύσιμο.
• Φοράτε γάντια (βαμβακερά κάτω από τα πλαστικά) στις δουλειές με νερό και καθαριστικά.

Το έκζεμα και η ατοπική δερματίτιδα

Η ατοπική δερματίτιδα είναι η πιο συχνή μορφή εκζέματος και συνήθως ξεκινά από την παιδική ηλικία. Αν θέλετε περισσότερες πληροφορίες για τη φροντίδα της, δείτε τη σελίδα μας Ατοπική δερματίτιδα: συμβουλές αντιμετώπισης.

Αν οι εξάρσεις δεν ελέγχονται με τη βασική φροντίδα, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός θα σας προτείνει την κατάλληλη αγωγή. Μην χρησιμοποιείτε σκευάσματα που περίσσεψαν από άλλη φορά ή από άλλο μέλος της οικογένειας.

Πότε πρέπει να δείτε γιατρό

• Το έκζεμα είναι εκτεταμένο, επιμένει ή χειροτερεύει παρά την καθημερινή φροντίδα.
• Η φαγούρα διαταράσσει τον ύπνο ή τις δραστηριότητές σας.
• Παρατηρείτε σημάδια λοίμωξης: κίτρινες κρούστες, πύον, πόνο, ζέστη ή πυρετό.
• Εμφανίζονται πολλές μικρές επώδυνες φυσαλίδες ή διάβρωση του δέρματος.
• Υποψιάζεστε ότι φταίει κάποιο υλικό στη δουλειά ή κάποιο προϊόν (εξ επαφής έκζεμα) και χρειάζεστε εξετάσεις αλλεργίας.
• Δεν είστε σίγουροι για τη διάγνωση: ψωρίαση ή μυκητιασικές λοιμώξεις μπορεί να μοιάζουν.

Ζητήστε άμεση βοήθεια αν το έκζεμα εξαπλωθεί ξαφνικά σε μεγάλη επιφάνεια του σώματος με πυρετό και αδιαθεσία.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι μεταδοτικό το έκζεμα;

Όχι. Δεν μεταδίδεται με την επαφή, ούτε με κοινά πράγματα ή πετσέτες. Αν υπάρχει όμως δευτερογενής λοίμωξη, θα χρειαστεί ιατρική εκτίμηση.

Πόσο συχνά πρέπει να βάζω μαλακτικό;

Τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα και όποτε το δέρμα νιώθει ξηρό, ειδικά μετά το πλύσιμο. Η τακτική χρήση συνεχίζεται και όταν το δέρμα έχει βελτιωθεί.

Κάνει κακό το νερό στο έκζεμα;

Όχι το ίδιο το νερό, αλλά το καυτό νερό, το μακρύ μπάνιο και τα σαπούνια. Ντους χλιαρό και σύντομο, ακολουθούμενο από ενυδάτωση, είναι αυτό που συνήθως συνιστάται.

Επηρεάζει η διατροφή το έκζεμα;

Σε ενήλικες, οι διατροφικές αλλεργίες είναι σπάνιο αίτιο. Μην αποκλείετε τροφές χωρίς να το συζητήσετε με γιατρό.

Μπορώ να χρησιμοποιώ το ίδιο μαλακτικό στο πρόσωπο;

Το δέρμα του προσώπου και των βλεφάρων είναι πιο ευαίσθητο. Επιλέξτε προϊόν που αναγράφει ότι ταιριάζει στο πρόσωπο, χωρίς άρωμα, και ρωτήστε τον φαρμακοποιό.

Θα περάσει το έκζεμα οριστικά;

Συχνά είναι μακροχρόνια κατάσταση με εξάρσεις και υφέσεις. Με σωστή καθημερινή φροντίδα οι εξάρσεις μπορούν συνήθως να ελεγχθούν και να γίνουν πιο αραιές.

Πηγές

• NHS – Eczema
• NHS – Atopic eczema: treatment and self-care
• American Academy of Dermatology – Eczema: tips for managing
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – Atopic eczema in over 12s

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.