Σκασμένα χέρια τον χειμώνα: αιτίες και πώς να διαλέξετε κρέμα χεριών

Μετά το πρώτο κρύο, τα χέρια είναι τα πρώτα που το δείχνουν: τραχιά, τεντωμένα, με ρωγμές στις αρθρώσεις και γύρω από τα νύχια. Δεν φταίει μόνο ο καιρός. Το συχνό πλύσιμο, τα απορρυπαντικά και τα αντισηπτικά ξεπλένουν το προστατευτικό λιπαρό στρώμα του δέρματος, και τα χέρια έχουν πολύ λίγους σμηγματογόνους αδένες (οι παλάμες δεν έχουν καθόλου) για να το ξαναφτιάξουν γρήγορα. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε τι ψάχνουμε σε μια κρέμα χεριών, ποια υφή ταιριάζει σε ημέρα και νύχτα, τι κάνουμε στην πράξη και πότε χρειάζεται δερματολόγος. Για προϊόντα, δείτε τις κρέμες χεριών.

Γιατί σκάνε τα χέρια τον χειμώνα

• Κρύο και ξηρός αέρας. Η υγρασία του αέρα πέφτει, ειδικά με τη θέρμανση, και το δέρμα χάνει νερό πιο εύκολα.
• Συχνό πλύσιμο. Το σαπούνι και το ζεστό νερό αφαιρούν λιπίδια. Η AAD συστήνει να συνεχίσετε να πλένετε τα χέρια σας, αλλά να βάζετε κρέμα αμέσως μετά.
• Αντισηπτικά και καθαριστικά. Η AAD σημειώνει ότι τα αντιμικροβιακά καθαριστικά συχνά ξηραίνουν περισσότερο. Μην τα αποφεύγετε όπου χρειάζονται, αλλά ενυδατώστε μετά.
• Απορρυπαντικά και δουλειές. Πιάτα, καθάρισμα, κηπουρική και επαγγέλματα με συχνή επαφή με νερό ταλαιπωρούν περισσότερο το δέρμα.
• Ευαίσθητο ή ατοπικό δέρμα. Σε όσους έχουν τάση για έκζεμα τα χέρια αντιδρούν πρώτα.

Πώς διαλέγω κρέμα χεριών

Μια καλή κρέμα χεριών κάνει δύο δουλειές: προσθέτει νερό και το κρατά μέσα στο δέρμα. Τα συστατικά των ενυδατικών χωρίζονται συνήθως σε τρεις κατηγορίες που αξίζει να ξέρετε:

• Υγροσκοπικά (humectants): γλυκερίνη, υαλουρονικό οξύ, ουρία. «Τραβούν» και δένουν νερό στην επιδερμίδα.
• Λιπίδια: κεραμίδια, βούτυρο καριτέ, βούτυρο κακάο, κερί μέλισσας. Βοηθούν τον φραγμό του δέρματος.
• Αποφρακτικά (occlusives): βαζελίνη (petrolatum), ορυκτέλαιο. Δημιουργούν φιλμ που περιορίζει την απώλεια νερού.

Για την ουρία: σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις (περίπου έως 10%) λειτουργεί κυρίως ως ενυδατικό, ενώ σε υψηλότερες (πάνω από 10%, όπως σε προϊόντα για τις φτέρνες) έχει και απολεπιστική δράση, όπως περιγράφεται στις ανασκοπήσεις των πηγών. Για χέρια που σκάνε, μια κρέμα με 5% ουρία είναι συνήθως μια ήπια, μέση επιλογή. Δεν χρειάζεται να ψάχνετε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση: σε ερεθισμένο δέρμα οι υψηλές μπορεί να τσούζουν.

Η AAD προτείνει επίσης προϊόν χωρίς άρωμα και χωρίς χρωστικές, και κρέμα ή αλοιφή σε σωληνάριο αντί για λεπτόρρευστο λοσιόν με αντλία.

Πίνακας επιλογής

Δεν είναι κατάλογος «καλύτερων». Είναι μάρκες που έχουμε, ομαδοποιημένες ανά ανάγκη. Η σύνθεση διαφέρει ανά προϊόν, οπότε διαβάστε την ετικέτα, ειδικά αν έχετε αλλεργίες.

Ημέρα και νύχτα: δύο διαφορετικές κρέμες

Η πιο κοινή παρεξήγηση είναι ότι μία κρέμα κάνει όλη τη δουλειά. Η πλούσια κρέμα είναι άβολη στη δουλειά, γιατί αφήνει λιπαρότητα στο πληκτρολόγιο και στο κινητό. Η ελαφριά δεν αρκεί για ρωγμές.

• Τη μέρα: μη λιπαρή κρέμα γρήγορης απορρόφησης, που βάζετε μετά από κάθε πλύσιμο.
• Το βράδυ: πλούσια κρέμα ή βάλσαμο σε παχύ στρώμα. Η AAD προτείνει να φοράτε από πάνω βαμβακερά γάντια, ώστε το προϊόν να μείνει στο δέρμα.

Ρουτίνα που δουλεύει

1. Πλύνετε με χλιαρό νερό και ήπιο καθαριστικό. Το καυτό νερό ξηραίνει.
2. Στεγνώστε με ελαφριές κινήσεις, χωρίς τρίψιμο.
3. Βάλτε κρέμα αμέσως μετά, όσο το δέρμα είναι ακόμα λίγο υγρό.
4. Ξαναβάλτε μετά από κάθε πλύσιμο και όποτε τραβάει το δέρμα. Κρατήστε ένα μικρό σωληνάριο στην τσάντα ή στο γραφείο.
5. Προσέξτε τις αρθρώσεις, τα πλάγια των δαχτύλων και την περιοχή γύρω από τα νύχια, όπου το δέρμα ανοίγει πρώτα.

Γάντια: τι και πότε

• Για τα πιάτα και το καθάρισμα: γάντια αντί για γυμνά χέρια στο νερό και στα απορρυπαντικά. Αν τα χέρια ιδρώνουν μέσα στα γάντια, βγάζετέ τα από καιρού εις καιρόν.
• Στο κρύο: γάντια όταν βγαίνετε έξω.
• Τη νύχτα: βαμβακερά γάντια πάνω από πλούσια κρέμα, όσο διαρκεί η ταλαιπωρία των χεριών.

Λάθη που βλέπουμε συχνά

• Κρέμα μόνο το βράδυ και καθόλου μέσα στη μέρα.
• Πολύ ζεστό νερό και πολλά αρωματικά σαπούνια.
• Κρέμα με έντονο άρωμα σε ήδη πληγωμένο δέρμα, που τσούζει.
• Αντισηπτικό χωρίς ενυδάτωση μετά.
• Αναμονή «να περάσει μόνο του» όταν υπάρχουν ρωγμές που ματώνουν.

Για τα πόδια, δείτε τις σκασμένες φτέρνες. Για ξηρό δέρμα σε όλο το σώμα, δείτε την ξηροδερμία. Και για τα χείλη, που ξεραίνονται μαζί με τα χέρια, διαβάστε τον οδηγό μας για τα σκασμένα χείλη.

Πότε στον δερματολόγο

• Όταν οι ρωγμές ματώνουν, δεν κλείνουν ή βγάζουν υγρό, ή υπάρχει πύον. Μπορεί να έχει επιμολυνθεί το δέρμα.
• Όταν υπάρχει έντονος κνησμός, φουσκάλες ή απολέπιση που επιμένει: αξίζει να το δει δερματολόγος, γιατί μπορεί να χρειάζεται έλεγχος για έκζεμα ή δερματίτιδα εξ επαφής.
• Όταν υπάρχει κοκκίνισμα, πρήξιμο ή πόνος (ειδικά γύρω από τα νύχια) ή πυρετός. Αν έχετε διαβήτη ή παίρνετε ανοσοκατασταλτική αγωγή, μην περιμένετε.
• Όταν τα χέρια δεν βελτιώνονται μετά από περίπου 2 εβδομάδες σωστής φροντίδας.
• Όταν η ξηρότητα ξεκίνησε μετά από νέο προϊόν ή νέα δουλειά.

Στη δερματίτιδα εξ επαφής, το NHS αναφέρει ότι ο γιατρός μπορεί να βοηθήσει να βρεθεί το αίτιο και ότι ο φαρμακοποιός είναι ένα καλό πρώτο βήμα για ενυδατικά προϊόντα. Αν δεν είστε σίγουροι, στείλτε μας μήνυμα.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια κρέμα χεριών είναι καλύτερη για σκασμένα χέρια;

Μία πλούσια κρέμα χωρίς άρωμα με υγροσκοπικά (γλυκερίνη, ουρία), λιπίδια (κεραμίδια, καριτέ) και προστατευτικό φιλμ. Την εφαρμόζετε μετά από κάθε πλύσιμο.

Πόση ουρία χρειάζεται μια κρέμα χεριών;

Μια κρέμα με περίπου 5% ουρία είναι συνήθως αρκετή για ξηρά, τραχιά χέρια. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις απολεπίζουν και μπορεί να τσούζουν σε ερεθισμένο δέρμα.

Πόσο συχνά να βάζω κρέμα χεριών;

Μετά από κάθε πλύσιμο και όποτε τραβάει το δέρμα, συνήθως τουλάχιστον 3–4 φορές την ημέρα, και πάντα το βράδυ.

Βοηθούν τα γάντια το βράδυ;

Ναι. Η AAD προτείνει βαμβακερά γάντια πάνω από την κρέμα, ώστε να μείνει στο δέρμα.

Τα αντισηπτικά ξηραίνουν τα χέρια;

Μπορούν, ειδικά με συχνή χρήση. Όπου χρειάζονται, χρησιμοποιήστε τα και βάλτε κρέμα μετά.

Πηγές

• American Academy of Dermatology (AAD) – Skin care tips for your hands.
• American Academy of Dermatology (AAD) – Dermatologists' tips for relieving dry skin.
• NHS – Contact dermatitis.
• Celleno L. Topical urea in skincare: a review. Dermatologic Therapy 2018; 31(6): e12690.
• Urea: a comprehensive review of the clinical literature (PubMed 24314769).

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα καλλυντικά προορίζονται για περιποίηση και όχι για θεραπεία ασθενειών. Διαβάζετε πάντα τη σύνθεση και τις οδηγίες χρήσης του προϊόντος.