Βρομελίνη: Τι Είναι, σε Ποια Τρόφιμα Υπάρχει & Παρενέργειες

Η βρομελίνη είναι μείγμα ενζύμων που διασπούν πρωτεΐνες και βρίσκεται στον ανανά, κυρίως στο κοτσάνι και λιγότερο στον καρπό.

Στον πάγκο ακούμε συχνά «ποιο φρούτο έχει βρομελίνη» και «τι παρενέργειες έχει». Εδώ θα δείτε με απλά λόγια τι είναι, πού βρίσκεται, πώς διατίθεται ως συμπλήρωμα, τι ξέρουμε από την έρευνα και ποιοι χρειάζεται να προσέχουν. Η βρομελίνη λέγεται και βρομελαΐνη (bromelain).

Τι είναι η βρομελίνη

Σύμφωνα με το NIH (NCCIH), η βρομελίνη είναι μια ομάδα ενζύμων που διασπούν πρωτεΐνες και προέρχονται από το φυτό του ανανά (Ananas comosus), από το κοτσάνι και τον καρπό. Είναι δηλαδή πρωτεάση: ένζυμο που «κόβει» πρωτεΐνες σε μικρότερα κομμάτια. Γι' αυτό ο φρέσκος ανανάς μπορεί να τσούξει λίγο τη γλώσσα και χρησιμοποιείται σε μαρινάδες για να μαλακώσει το κρέας.

Σε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας (Pavan et al., 2012) περιγράφονται δύο μορφές: η βρομελίνη του κοτσανιού και η βρομελίνη του καρπού. Η πρώτη έχει υψηλότερη συγκέντρωση ενζύμου και γι' αυτό χρησιμοποιείται κυρίως στα συμπληρώματα, αφού το κοτσάνι είναι υποπροϊόν της καλλιέργειας.

Σε ποια τρόφιμα και φρούτα υπάρχει

Η απάντηση για τα τρόφιμα είναι απλή: η βρομελίνη προέρχεται από τον ανανά. Δεν έχουμε στοιχεία ότι υπάρχει στην ίδια μορφή σε άλλα φρούτα. Η παπάγια και το ακτινίδιο έχουν δικά τους, παρόμοια ένζυμα (βλ. πίνακα).

Στην πράξη, η ποσότητα βρομελίνης σε μια μερίδα ανανά είναι μικρή και δεν συγκρίνεται με ένα συμπλήρωμα. Ο ανανάς αξίζει για τη γεύση του και ως φρούτο, όχι ως «δόση» ενζύμου.

Πώς διατίθεται ως συμπλήρωμα

Η βρομελίνη κυκλοφορεί σε κάψουλες και δισκία. Στην ετικέτα θα δείτε συχνά, εκτός από τα mg, και μονάδες ενζυμικής δραστικότητας:

• GDU (gelatin dissolving units): πόσο γρήγορα το ένζυμο διαλύει ζελατίνη.
• MCU (milk clotting units): πόσο γρήγορα πήζει γάλα.
• FIP: μονάδες της Fédération Internationale Pharmaceutique, ακόμα μία μέθοδος μέτρησης δραστικότητας.

Τα mg δείχνουν πόσο υλικό υπάρχει στην κάψουλα. Οι μονάδες δείχνουν πόσο ενεργό είναι το ένζυμο. Δύο προϊόντα με ίδια mg μπορεί να έχουν διαφορετική δραστικότητα, και οι μονάδες δεν μετατρέπονται πάντα με ακρίβεια από τη μία μέθοδο στην άλλη. Γι' αυτό συγκρίνετε προϊόντα μόνο με την ίδια μονάδα. Ενδεικτικά, στο φαρμακείο μας θα βρείτε σκευάσματα όπως το Solgar Bromelain 300mg, το Nature's Plus Ultra Bromelain 1500 mg, το Lamberts Bromelain 1250GDU και το Health Aid Bromelain 500mg. Περισσότερα δείτε στην κατηγορία γαστρεντερική υγεία και πεπτικά.

Τι λέει η έρευνα

Για τη βρομελίνη δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ. Στα συμπληρώματα διατροφής δεν επιτρέπεται να αποδίδονται ιδιότητες που δεν έχουν αξιολογηθεί και εγκριθεί, και γι' αυτό δεν θα διαβάσετε εδώ ότι «κάνει» κάτι συγκεκριμένο στον οργανισμό.

Η βρομελίνη έχει μελετηθεί σε διάφορα πεδία. Το NIH (NCCIH) αναφέρει ότι η βρομελίνη έχει μελετηθεί σε διάφορες καταστάσεις, χωρίς να υπάρχουν επαρκή στοιχεία υψηλής ποιότητας. Το ίδιο το NIH σημειώνει ότι η έρευνα παραμένει περιορισμένη και ότι δεν υπάρχουν αρκετές υψηλής ποιότητας μελέτες ώστε να συστήνεται η βρομελίνη από το στόμα, για παράδειγμα, στην ιγμορίτιδα. Τα αποτελέσματα, συνεπώς, δεν αρκούν για εγκεκριμένο ισχυρισμό.

Ένα σημείο που προκαλεί σύγχυση: υπάρχει και τοπικό σκεύασμα βρομελίνης για την αφαίρεση νεκρού ιστού σε σοβαρά εγκαύματα, που εγκρίθηκε ως φάρμακο από τον FDA των ΗΠΑ το 2022. Είναι εντελώς διαφορετική χρήση, από ειδικούς, και δεν έχει σχέση με τα συμπληρώματα διατροφής.

Παρενέργειες, αλληλεπιδράσεις και ποιοι να προσέχουν

Το NIH αναφέρει ότι οι συχνότερες παρενέργειες από το στόμα είναι ενόχληση στο στομάχι και διάρροια, και ότι γενικά γίνεται καλά ανεκτή. Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν ομάδες που χρειάζονται προσοχή:

• Αλλεργία στον ανανά ή στο λατέξ. Έχουν αναφερθεί αλλεργικές αντιδράσεις στη βρομελίνη. Το Memorial Sloan Kettering αναφέρει πιθανή διασταυρούμενη αντίδραση με άλλα αλλεργιογόνα (λατέξ, σιτάρι, σέλινο, γύρη σημύδας). Αν έχετε ιστορικό αλλεργίας, ρωτήστε πριν τη χρησιμοποιήσετε.
• Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα. Σε προκλινικές μελέτες η βρομελίνη επηρεάζει την πήξη του αίματος και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας. Αν παίρνετε φάρμακα αυτής της κατηγορίας, μιλήστε πρώτα με τον γιατρό σας.
• Ορισμένα αντιβιοτικά. Έχει αναφερθεί ότι η βρομελίνη αυξάνει την απορρόφηση αντιβιοτικών της κατηγορίας των τετρακυκλινών, άρα και τα επίπεδά τους στο αίμα. Ρωτήστε πάντα όταν είστε σε αγωγή με αντιβιοτικό.
• Εγκυμοσύνη και θηλασμός. Το NIH αναφέρει ότι ελάχιστα είναι γνωστά για την ασφάλειά της. Η πιο συνετή επιλογή είναι να αποφεύγεται, εκτός αν σας το πει ο γιατρός σας.
• Πριν από χειρουργείο. Λόγω της επίδρασης στην πήξη, ενημερώστε τον χειρουργό σας και ρωτήστε αν πρέπει να διακόψετε το συμπλήρωμα πριν και μετά την επέμβαση.
• Παιδιά. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για χρήση χωρίς ιατρική οδηγία.
• Άλλα φάρμακα. Το NIH συστήνει να μιλάτε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας πριν χρησιμοποιήσετε βρομελίνη, αν παίρνετε οποιοδήποτε φάρμακο.

Αν έχετε αμφιβολία, στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός. Είναι προτιμότερο να ρωτήσετε πριν, παρά μετά.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Διαβάστε την ετικέτα: το είδος της μονάδας (GDU, MCU ή FIP), την ποσότητα ανά δόση και τη μέγιστη ημερήσια δόση. Μην ξεπερνάτε τη δόση της συσκευασίας και μην τη συνδυάζετε με δεύτερο προϊόν που περιέχει επίσης βρομελίνη ή πεπτικά ένζυμα χωρίς να το συζητήσετε μαζί μας. Τα συμπληρώματα δεν υποκαθιστούν την ισορροπημένη διατροφή ούτε την ιατρική παρακολούθηση.

Πότε στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό

• Αν εμφανίσετε εξάνθημα, φαγούρα, πρήξιμο στο πρόσωπο ή τα χείλη, δυσκολία στην αναπνοή: σταματήστε και ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.
• Αν παρατηρήσετε μώλωπες χωρίς αιτία, αιμορραγία από τα ούλα ή τη μύτη, μαύρα κόπρανα.
• Αν η διάρροια ή η ενόχληση στο στομάχι επιμένει.
• Αν έχετε επίμονο κοιλιακό πόνο, δυσπεψία ή πόνο στις αρθρώσεις που δεν περνά: χρειάζεται να βρεθεί η αιτία, όχι δοκιμή συμπληρώματος.
• Αν σχεδιάζετε επέμβαση ή παίρνετε αντιπηκτικά, αντιβιοτικά ή άλλη χρόνια αγωγή.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο φρούτο έχει βρομελίνη;

Ο ανανάς. Η βρομελίνη βρίσκεται στο φυτό του ανανά, κυρίως στο κοτσάνι και λιγότερο στον καρπό. Άλλα φρούτα έχουν δικά τους ένζυμα, όπως η παπαΐνη στην παπάγια και η ακτινιδίνη στο ακτινίδιο, αλλά αυτά δεν είναι βρομελίνη.

Ο κονσερβοποιημένος ανανάς έχει βρομελίνη;

Η δράση της περιορίζεται σημαντικά. Το ένζυμο είναι πρωτεΐνη και η έντονη θέρμανση, όπως στην κονσερβοποίηση και το μαγείρεμα, μπορεί να το αδρανοποιήσει. Ο φρέσκος ανανάς είναι η τροφική πηγή στην οποία το ένζυμο παραμένει ενεργό.

Τι παρενέργειες έχει η βρομελίνη;

Οι συχνότερες που αναφέρονται από το στόμα είναι ενόχληση στο στομάχι και διάρροια. Μπορεί επίσης να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση, ιδίως σε όσους είναι αλλεργικοί στον ανανά ή στο λατέξ. Δείτε πιο πάνω ποιοι πρέπει να προσέχουν.

Μπορώ να πάρω βρομελίνη με αντιπηκτικά;

Όχι χωρίς έγκριση του γιατρού σας. Η βρομελίνη μπορεί να επηρεάσει την πήξη και να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας. Αν παίρνετε αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά, ρωτήστε πρώτα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Πότε παίρνεται, με ή χωρίς φαγητό;

Ακολουθήστε την ετικέτα του προϊόντος που διαλέξατε, γιατί διαφέρει ανά σκεύασμα. Αν δεν είστε σίγουροι, στείλτε μας μήνυμα: ο φαρμακοποιός θα σας πει πώς να το πάρετε με βάση την ετικέτα και τα φάρμακα που ήδη παίρνετε.

Πηγές

• NIH – National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), «Bromelain»: https://www.nccih.nih.gov/health/bromelain
• Memorial Sloan Kettering Cancer Center, «Bromelain» (About Herbs): https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/bromelain
• Pavan R., Jain S., Shraddha, Kumar A. Properties and Therapeutic Application of Bromelain: A Review. Biotechnology Research International 2012: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3529416/
• Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 για τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας και Μητρώο της ΕΕ για ισχυρισμούς διατροφής και υγείας: https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν μια ισορροπημένη διατροφή και δεν προορίζονται για θεραπεία ασθενειών. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα και τις οδηγίες χρήσης.