Αλωπεκία: Τύποι, αίτια και πότε να δείτε δερματολόγο

Η τριχόπτωση είναι από τα θέματα που προκαλούν περισσότερο άγχος στον πάγκο του φαρμακείου. Αρκετοί άνθρωποι ανακαλύπτουν μια τούφα στη βούρτσα ή μια αραίωση στη χωρίστρα και πανικοβάλλονται. Η λέξη «αλωπεκία» όμως δεν περιγράφει μία κατάσταση, αλλά πολλές, με διαφορετικά αίτια και διαφορετική πορεία. Ας τις ξεχωρίσουμε.

Τι θεωρείται φυσιολογική τριχόπτωση

Τα μαλλιά περνούν από κύκλους: φάση ανάπτυξης (αναγενής, χρόνια), φάση μετάβασης (καταγενής, λίγες εβδομάδες) και φάση ηρεμίας (τελογενής, περίπου 2–3 μήνες), μετά την οποία η τρίχα πέφτει και ξεκινά νέος κύκλος. Είναι φυσιολογικό να χάνουμε περίπου 50–100 τρίχες την ημέρα. Η τριχόπτωση γίνεται ανησυχητική όταν είναι εμφανώς αυξημένη για μεγάλο διάστημα, όταν αραιώνει ο όγκος των μαλλιών ή όταν εμφανίζονται κενά.

Οι κυριότεροι τύποι αλωπεκίας

Ανδρογενετική αλωπεκία

Είναι η πιο συχνή μορφή και αφορά άνδρες και γυναίκες. Έχει κληρονομική βάση και σχετίζεται με την ευαισθησία των θυλάκων στις ανδρογόνες ορμόνες. Στους άνδρες εμφανίζεται συνήθως ως υποχώρηση της γραμμής του μετώπου και αραίωση στην κορυφή. Στις γυναίκες, συνήθως ως διάχυτη αραίωση στη χωρίστρα και την κορυφή, με διατήρηση της γραμμής του μετώπου. Η εξέλιξη είναι βαθμιαία, σε μήνες και χρόνια.

Γυροειδής αλωπεκία

Είναι αυτοάνοση κατάσταση, όπου το ανοσοποιητικό επηρεάζει προσωρινά τους θύλακες. Εκδηλώνεται συνήθως με στρογγυλά ή ωοειδή, λεία κενά στο τριχωτό ή στα γένια, που εμφανίζονται απότομα. Μπορεί να επηρεάσει και τα φρύδια ή τα νύχια. Η πορεία είναι απρόβλεπτη και χρειάζεται πάντα αξιολόγηση από δερματολόγο.

Τελογενής αλωπεκία (τελογενής τριχόπτωση)

Είναι μια διάχυτη, συχνά έντονη πτώση, που εμφανίζεται συνήθως 2–3 μήνες μετά από ένα «στρες» για τον οργανισμό: πυρετική νόσο, χειρουργείο, τοκετό, έντονο ψυχολογικό στρες, απότομη δίαιτα ή απώλεια βάρους, ελλείψεις θρεπτικών συστατικών. Συνήθως είναι παροδική και τα μαλλιά ανακάμπτουν σταδιακά μόλις αρθεί το αίτιο, αν και αυτό παίρνει μήνες.

Άλλες μορφές

Η τριχόπτωση μπορεί να οφείλεται και σε τράβηγμα (σφιχτά χτενίσματα), σε δερματικές παθήσεις του τριχωτού, σε θυρεοειδικές διαταραχές ή σε ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές. Υπάρχουν και ουλωτικές αλωπεκίες, όπου οι θύλακες καταστρέφονται, και εκεί η έγκαιρη διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Πίνακας: πώς ξεχωρίζουν με μια ματιά

Τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητα

Φροντίδα του τριχωτού

Ένα κατάλληλο σαμπουάν καθαρίζει το τριχωτό και το περιποιείται. Τα καλλυντικά προϊόντα για μαλλιά που τείνουν να πέφτουν (σαμπουάν, λοσιόν, ορούς) έχουν καλλυντικό χαρακτήρα: καθαρίζουν, περιποιούνται και βελτιώνουν την όψη των μαλλιών. Δεν υπόσχονται ανάπτυξη νέων μαλλιών ούτε θεραπεία της αλωπεκίας. Στο φαρμακείο θα βρείτε επιλογές στις κατηγορίες Τριχόπτωση και Σαμπουάν για τριχόπτωση, όπου υπάρχει και οδηγός επιλογής από φαρμακοποιό.

Συνήθειες που βοηθούν

• Αποφύγετε σφιχτά χτενίσματα (κοτσίδες, κοκαλάκια) και το συχνό τράβηγμα.
• Περιορίστε την υπερβολική θερμότητα από πιστολάκι και πρέσα.
• Χρησιμοποιήστε ήπιες κινήσεις στο λούσιμο και μην τρίβετε δυνατά.
• Προσοχή σε χημικές επεξεργασίες (βαφές, ξεβαφές) όταν τα μαλλιά είναι ήδη ευαίσθητα.
• Μην ακολουθείτε απότομες δίαιτες, γιατί προκαλούν τελογενή πτώση.
• Διαχειριστείτε το στρες και φροντίστε τον ύπνο.

Διατροφή και συμπληρώματα

Τα μαλλιά χρειάζονται επαρκή πρωτεΐνη, σίδηρο και ιχνοστοιχεία. Αν οι ανάγκες δεν καλύπτονται από τη διατροφή, ορισμένα θρεπτικά συστατικά έχουν εγκεκριμένους ισχυρισμούς της ΕΕ:

• Ο ψευδάργυρος συμβάλλει στη διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών.
• Η βιοτίνη συμβάλλει στη διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών.
• Το σελήνιο συμβάλλει στη διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών.

Η διατύπωση έχει σημασία: λέμε «διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών», όχι «ανάπτυξη» ή «θεραπεία της τριχόπτωσης». Ο ψευδάργυρος σε μεγάλες δόσεις για μακρό διάστημα δεν είναι ασφαλής, ενώ η βιοτίνη, ιδίως σε υψηλές δόσεις, μπορεί να αλλοιώσει εργαστηριακές εξετάσεις (π.χ. ορμονών του θυρεοειδούς, αλλά και τροπονίνης), οπότε αν παίρνετε βιοτίνη ενημερώστε τον γιατρό ή το εργαστήριο πριν από κάθε αιμοληψία. Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό ρωτήστε πάντα πρώτα.

Λίστα ελέγχου πριν τον δερματολόγο

• Πότε ξεκίνησε η πτώση και τι είχε προηγηθεί (νόσος, τοκετός, δίαιτα, στρες);
• Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αλωπεκίας;
• Τι φάρμακα και συμπληρώματα παίρνετε;
• Έχετε ερυθρότητα, φαγούρα, λέπια ή πόνο στο τριχωτό;
• Φωτογραφίστε τη χωρίστρα κάθε μήνα στο ίδιο φως, ώστε να φαίνεται η πορεία.
• Φέρτε πρόσφατες εξετάσεις αίματος, αν υπάρχουν.

Πότε να δείτε γιατρό

Επισκεφθείτε δερματολόγο αν:

• εμφανιστούν απότομα κενά ή στρογγυλά σημεία χωρίς μαλλιά,
• η πτώση είναι έντονη και κρατά πάνω από 2–3 μήνες,
• το τριχωτό είναι κόκκινο, πονά, ξεφλουδίζει ή υπάρχουν πληγές και ουλές,
• πέφτουν και τρίχες από φρύδια, βλεφαρίδες ή σώμα,
• συνυπάρχουν κόπωση, μεταβολές βάρους, ανωμαλίες κύκλου ή άλλα συμπτώματα,
• η αραίωση είναι σε νεαρή ηλικία ή επηρεάζει την ψυχολογία σας.

Ο δερματολόγος θα βρει τον τύπο και μπορεί να συστήσει εξετάσεις ή κατάλληλη αγωγή. Η έγκαιρη διάγνωση κάνει τη διαφορά, ιδίως στις ουλωτικές μορφές.

Συχνές ερωτήσεις

Η αλωπεκία είναι μόνιμη;

Εξαρτάται από τον τύπο. Η τελογενής είναι συνήθως παροδική, η γυροειδής έχει απρόβλεπτη πορεία και η ανδρογενετική είναι χρόνια κατάσταση. Γι" αυτό η διάγνωση από γιατρό είναι το πρώτο βήμα.

Το στρες προκαλεί αλωπεκία;

Το έντονο στρες μπορεί να προκαλέσει τελογενή τριχόπτωση, συνήθως μήνες μετά το γεγονός. Δεν προκαλεί την ανδρογενετική, αλλά μπορεί να τη φέρει σε πρώτο πλάνο.

Πόσο γρήγορα φαίνεται διαφορά σε ένα σαμπουάν ή ένα συμπλήρωμα;

Ο κύκλος των μαλλιών είναι αργός. Για να αξιολογήσετε μια φροντίδα χρειάζονται συνήθως 3–6 μήνες, και τα καλλυντικά δεν υπόσχονται αναγέννηση.

Έχετε απορίες για τη φροντίδα των μαλλιών; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.

Πηγές

• American Academy of Dermatology (AAD): Hair loss – types and causes.
• NHS: Hair loss; Alopecia areata.
• Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ): πληροφορίες για τριχόπτωση.
• EFSA / Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012: εγκεκριμένοι ισχυρισμοί για ψευδάργυρο, βιοτίνη και σελήνιο (διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών).
• Harrison S, Bergfeld W. Diffuse hair loss: its triggers and management. Cleve Clin J Med 2009 (PubMed).