Ουρικό οξύ: τι να τρώω και τι να αποφεύγω

Το ουρικό οξύ είναι φυσιολογικό προϊόν του μεταβολισμού. Παράγεται όταν ο οργανισμός διασπά τις πουρίνες, ουσίες που υπάρχουν στα κύτταρά μας και σε πολλές τροφές, και αποβάλλεται κυρίως με τα ούρα. Όταν παράγεται πολύ ή αποβάλλεται λίγο, τα επίπεδά του στο αίμα ανεβαίνουν. Αυτό λέγεται υπερουριχαιμία.

Γιατί μας ενδιαφέρει το υψηλό ουρικό οξύ

Πολλοί άνθρωποι έχουν αυξημένο ουρικό οξύ χωρίς κανένα σύμπτωμα. Όταν όμως παραμένει υψηλό, μπορεί να σχηματιστούν κρύσταλλοι στις αρθρώσεις και να προκληθεί ουρική αρθρίτιδα: απότομος, πολύ έντονος πόνος, πρήξιμο και κοκκίνισμα, συχνά στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού και συχνά τη νύχτα. Μπορεί επίσης να σχηματιστούν πέτρες στα νεφρά.

Τα φυσιολογικά όρια διαφέρουν λίγο από εργαστήριο σε εργαστήριο και είναι συνήθως χαμηλότερα στις γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση. Τι σημαίνει η δική σας τιμή και αν χρειάζεστε φάρμακα θα σας το πει ο γιατρός, με βάση το σύνολο των εξετάσεων και το ιστορικό σας.

Τι αυξάνει το ουρικό οξύ

• Διατροφή πλούσια σε εντόσθια, κόκκινο κρέας και θαλασσινά.
• Αλκοόλ, ιδιαίτερα η μπίρα και τα ποτά.
• Ζαχαρούχα αναψυκτικά και ποτά με πολλή φρουκτόζη.
• Υπερβάλλον βάρος και μεταβολικό σύνδρομο.
• Ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια διουρητικά. Μην τα διακόψετε χωρίς τον γιατρό σας.
• Νεφρική ανεπάρκεια, κληρονομικότητα.
• Αφυδάτωση και πολύ αυστηρές δίαιτες ή νηστεία.

Τροφές που καλό είναι να περιορίσετε

• Εντόσθια: συκώτι, νεφρά, μυαλά, γλυκάδια, κοκορέτσι, μαγειρίτσα.
• Κόκκινο κρέας και κυνήγι, ζωμοί κρέατος, κύβοι ζωμού.
• Αλλαντικά και επεξεργασμένα κρέατα.
• Μικρά λιπαρά ψάρια: σαρδέλες, αντζούγιες, γαύρος, ρέγκα, σκουμπρί.
• Θαλασσινά: μύδια, γαρίδες, χτένια.
• Μπίρα (και χωρίς αλκοόλ, λόγω της μαγιάς) και τα ποτά.
• Αναψυκτικά με ζάχαρη, ενεργειακά ποτά, χυμοί του εμπορίου.
• Σιρόπι γλυκόζης-φρουκτόζης σε γλυκά και έτοιμα τρόφιμα.

Τροφές που μπορείτε να προτιμάτε

• Γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά (γάλα, γιαούρτι): συνδέονται με χαμηλότερο ουρικό οξύ.
• Λαχανικά σε κάθε γεύμα.
• Φρούτα, ολόκληρα και όχι σε χυμό. Τα κεράσια έχουν μελετηθεί με κάποια θετικά αποτελέσματα.
• Δημητριακά ολικής άλεσης, ρύζι, ζυμαρικά.
• Αυγά, ξηροί καρποί, ελαιόλαδο.
• Κοτόπουλο και ψάρια με λιγότερες πουρίνες (π.χ. σολομός, μπακαλιάρος), σε λογικές μερίδες.
• Νερό: περίπου 2 λίτρα την ημέρα, εκτός αν ο γιατρός σας έχει πει διαφορετικά.

Και τα όσπρια ή το σπανάκι;

Τα όσπρια, το σπανάκι, τα μανιτάρια και το κουνουπίδι έχουν κι αυτά πουρίνες. Οι μελέτες όμως δείχνουν ότι οι φυτικές πουρίνες δεν αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο κρίσης ουρικής αρθρίτιδας. Δεν χρειάζεται να τα κόψετε· τρώτε τα σε κανονικές μερίδες.

Άλλες συνήθειες που βοηθούν

• Σταδιακή απώλεια βάρους, αν χρειάζεται. Οι απότομες δίαιτες και η νηστεία μπορεί να ανεβάσουν προσωρινά το ουρικό οξύ και να προκαλέσουν κρίση.
• Λιγότερο αλκοόλ, ιδιαίτερα σε γιορτές και τραπέζια.
• Τακτική άσκηση, χωρίς υπερβολές.
• Ρύθμιση της πίεσης, του σακχάρου και της χοληστερίνης.

Πότε πρέπει να δείτε γιατρό

• Σε απότομο, έντονο πόνο και πρήξιμο σε μια άρθρωση, ιδιαίτερα με πυρετό: χρειάζεται εκτίμηση την ίδια μέρα.
• Σε πόνο στη μέση ή στο πλάι με αίμα στα ούρα (πιθανή πέτρα στα νεφρά).
• Αν έχετε υψηλό ουρικό οξύ στις εξετάσεις: ο γιατρός θα αποφασίσει αν χρειάζεται μόνο διατροφή ή και φαρμακευτική αγωγή.

Αν παίρνετε φάρμακα για το ουρικό οξύ, συνεχίστε τα και κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, εκτός αν ο γιατρός σας πει κάτι άλλο. Δείτε τη σελίδα Ουρικό οξύ: αντιμετώπιση.

Συχνές ερωτήσεις

Ο καφές ανεβάζει το ουρικό οξύ;

Όχι. Αρκετές μελέτες συνδέουν τον καφέ με ελαφρώς χαμηλότερο ουρικό οξύ. Αν πίνετε καφέ, δεν χρειάζεται να τον κόψετε, εκτός αν σας το έχει πει ο γιατρός για άλλο λόγο.

Μπορώ να τρώω ψάρι;

Ναι, το ψάρι είναι μέρος μιας υγιεινής διατροφής. Περιορίστε τα μικρά λιπαρά ψάρια (σαρδέλα, γαύρο, αντζούγια) και τα θαλασσινά, και προτιμήστε άλλα ψάρια σε λογικές μερίδες.

Το κρασί είναι καλύτερο από την μπίρα;

Η μπίρα και τα ποτά αυξάνουν περισσότερο τον κίνδυνο. Το κρασί σε μικρή ποσότητα φαίνεται να επηρεάζει λιγότερο, αλλά σε περίοδο κρίσεων είναι καλύτερα να αποφεύγεται κάθε αλκοόλ.

Τι ισχύει για τα συμπληρώματα;

Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας για συμπληρώματα σχετικά με το ουρικό οξύ. Δεν αντικαθιστούν τη διατροφή ούτε τα φάρμακα που έχει δώσει ο γιατρός. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό πριν τα συνδυάσετε με την αγωγή σας.

Πόσο νερό πρέπει να πίνω;

Συνήθως 2 λίτρα την ημέρα βοηθούν την αποβολή του ουρικού οξέος από τα νεφρά. Αν έχετε καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια, ακολουθήστε την οδηγία του γιατρού σας.

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν προορίζονται για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.