Διάρροια: τι τρώμε, τι πίνουμε και πότε πρέπει να δούμε γιατρό

Η διάρροια είναι συνήθως ενοχλητική αλλά παροδική: στους περισσότερους ενήλικες υποχωρεί μόνη της μέσα σε λίγες ημέρες. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι η αφυδάτωση, ιδιαίτερα στα μωρά, στα μικρά παιδιά και στους ηλικιωμένους. Παρακάτω θα βρείτε τι να πίνετε, τι να τρώτε, πώς καταλαβαίνετε την αφυδάτωση και πότε χρειάζεται γιατρός.

Πρώτα τα υγρά: νερό και διαλύματα επανενυδάτωσης

Με τη διάρροια χάνονται νερό και άλατα (νάτριο, κάλιο). Γι' αυτό η πρώτη προτεραιότητα είναι να τα αναπληρώσετε.

• Πίνετε μικρές γουλιές συχνά, ιδιαίτερα αν υπάρχει και ναυτία.
• Τα διαλύματα επανενυδάτωσης από το στόμα (ORS) έχουν τη σωστή αναλογία γλυκόζης και αλάτων για να απορροφάται το νερό. Διαλύονται ακριβώς όπως γράφουν οι οδηγίες, σε νερό, όχι σε χυμό ή γάλα.
• Τα αθλητικά ποτά, τα αναψυκτικά και οι χυμοί έχουν πολλή ζάχαρη και λίγα άλατα· μπορεί να επιδεινώσουν τη διάρροια, ειδικά στα παιδιά.
• Τα βρέφη συνεχίζουν κανονικά τον θηλασμό ή το γάλα τους, με επιπλέον ORS αν το συστήσει ο παιδίατρος ή ο φαρμακοποιός.

Τι τρώμε όταν έχουμε διάρροια

Δεν χρειάζεται νηστεία. Μόλις έχετε όρεξη, ξεκινήστε με ελαφριές, εύπεπτες τροφές σε μικρές μερίδες:

• Ρύζι, πατάτες βραστές, μακαρόνια, φρυγανιές, ψωμί.
• Μπανάνα, βραστά καρότα, κολοκυθάκια.
• Κοτόπουλο ή ψάρι βραστό ή ψητό, αυγό βραστό.
• Κοτόσουπα ή ζωμό λαχανικών, που δίνουν και υγρά και αλάτι.
• Γιαούρτι, αν το ανέχεστε.

Για λίγες ημέρες αποφύγετε τα λιπαρά και τηγανητά, τα πολύ πικάντικα, το αλκοόλ, τον πολύ καφέ, τα αναψυκτικά και τα γλυκά με πολλή ζάχαρη. Μερικοί άνθρωποι ανέχονται προσωρινά λιγότερο το γάλα· δοκιμάστε μικρές ποσότητες. Στα παιδιά δεν χρειάζεται «αυστηρή δίαιτα»: συνεχίζουν το συνηθισμένο φαγητό τους, όσο τρώνε.

Σημάδια αφυδάτωσης

Στους ενήλικες:

• Έντονη δίψα, ξηροστομία.
• Λίγα και σκούρα ούρα.
• Κόπωση, ζάλη, ιδιαίτερα όταν σηκώνεστε.

Στα βρέφη και τα παιδιά:

• Λιγότερες βρεγμένες πάνες από το συνηθισμένο (π.χ. καμία βρεγμένη πάνα για 3 ή περισσότερες ώρες σε βρέφος).
• Κλάμα χωρίς δάκρυα, ξηρά χείλη.
• Βυθισμένη πηγή (μαλακό σημείο στο κεφάλι) στα βρέφη.
• Νωθρότητα, υπνηλία, κρύα χέρια και πόδια.

Στους ηλικιωμένους η δίψα μπορεί να μη γίνεται αισθητή. Προσέξτε για σύγχυση, αδυναμία, ζάλη ή πτώσεις.

Υγιεινή: να μη μεταδοθεί στους υπόλοιπους

• Πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα μετά την τουαλέτα, την αλλαγή πάνας και πριν από το φαγητό. Τα αντισηπτικά με αλκοόλ δεν είναι αρκετά για ορισμένους ιούς, όπως ο νοροϊός.
• Ξεχωριστή πετσέτα, καθαρισμός της τουαλέτας και των πόμολων με χλωρίνη.
• Μην ετοιμάζετε φαγητό για άλλους όσο έχετε συμπτώματα.
• Παραμονή στο σπίτι (και εκτός σχολείου ή παιδικού σταθμού) τουλάχιστον 48 ώρες μετά το τελευταίο επεισόδιο διάρροιας ή εμέτου.

Διάρροια των ταξιδιωτών

Είναι συχνή σε ταξίδια σε χώρες με χαμηλότερο επίπεδο υγιεινής νερού και τροφίμων. Για να μειώσετε την πιθανότητα:

• Πίνετε εμφιαλωμένο νερό με σφραγισμένο καπάκι και αποφύγετε τον πάγο.
• Προτιμήστε φαγητό καλά μαγειρεμένο και σερβιρισμένο ζεστό.
• Αποφύγετε ωμά λαχανικά, σαλάτες και φρούτα που δεν καθαρίζετε μόνοι σας.
• Έχετε μαζί σας φακελάκια ORS και αντισηπτικό χεριών.

Αν πριν από ταξίδι θέλετε να έχετε μαζί σας κάποιο φάρμακο για τη διάρροια, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός θα κρίνει αν είναι κατάλληλο για εσάς. Τα αντιδιαρροϊκά δεν δίνονται σε παιδιά κάτω των 12 ετών ούτε όταν υπάρχει αίμα στα κόπρανα ή πυρετός.

Πότε πρέπει να δείτε γιατρό

Επικοινωνήστε με γιατρό χωρίς καθυστέρηση αν:

• Υπάρχει αίμα ή μαύρο χρώμα στα κόπρανα.
• Υπάρχει πυρετός 38 °C ή υψηλότερος (σε βρέφος κάτω των 3 μηνών, ζητήστε άμεσα γιατρό).
• Η διάρροια διαρκεί πάνω από 2 ημέρες σε ενήλικα ή πάνω από 24 ώρες σε βρέφος.
• Έχετε έντονο κοιλιακό πόνο ή επίμονους εμέτους που δεν σας αφήνουν να κρατήσετε υγρά.
• Εμφανίστηκε κατά τη διάρκεια ή μετά από αντιβίωση.
• Πρόκειται για ηλικιωμένο, για άτομο με χρόνιο νόσημα (διαβήτη, νεφρική νόσο), εγκυμοσύνη ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Υπάρχουν σημάδια αφυδάτωσης που δεν βελτιώνονται με τα υγρά.

Αν κάποιος είναι πολύ νωθρός, μπερδεμένος, δεν ουρεί καθόλου ή λιποθυμά, καλέστε το 166 ή το 112.

Δείτε επίσης τη σελίδα μας Διάρροια: συμβουλές και προϊόντα και, αν συνυπάρχουν εμετοί, τη σελίδα Ναυτία και εμετός.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο διαρκεί συνήθως η διάρροια;

Στους ενήλικες η οξεία διάρροια από ίωση συνήθως υποχωρεί σε 2–3 ημέρες, ενώ στα παιδιά μπορεί να κρατήσει έως και μία εβδομάδα. Αν δεν βλέπετε βελτίωση στα χρονικά όρια που αναφέραμε, δείτε γιατρό.

Μπορώ να φτιάξω διάλυμα επανενυδάτωσης στο σπίτι;

Είναι προτιμότερο το έτοιμο ORS από το φαρμακείο, γιατί έχει ακριβή αναλογία αλάτων και γλυκόζης. Τα λάθη στη σπιτική συνταγή μπορεί να είναι επικίνδυνα, ειδικά για τα παιδιά.

Πρέπει να σταματήσω το φαγητό;

Όχι. Τρώτε ελαφριά, σε μικρές μερίδες, μόλις έχετε όρεξη. Το φαγητό βοηθά το έντερο να επανέλθει.

Βοηθούν τα αναψυκτικά τύπου κόλα;

Όχι. Τα αναψυκτικά έχουν πολλή ζάχαρη και ελάχιστα άλατα, και μπορεί να επιδεινώσουν τη διάρροια. Προτιμήστε νερό και διαλύματα επανενυδάτωσης.

Πότε μπορεί το παιδί να γυρίσει στο σχολείο;

Όταν έχουν περάσει τουλάχιστον 48 ώρες από το τελευταίο επεισόδιο διάρροιας ή εμέτου και το παιδί τρώει και παίζει κανονικά.

Χρειάζομαι αντιβίωση;

Οι περισσότερες διάρροιες οφείλονται σε ιούς και τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν. Το αν χρειάζεται θεραπεία το κρίνει μόνο ο γιατρός, μετά από εξέταση.

Πηγές

• NHS – Diarrhoea and vomiting
• ΠΟΥ – Diarrhoeal disease (fact sheet)
• CDC Yellow Book – Travelers' Diarrhea
• NICE CKS – Gastroenteritis

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν προορίζονται για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.