Πόνος στο αυτί και ωτίτιδα στο παιδί: τι κάνουμε και πότε ανησυχούμε

Η ωτίτιδα είναι από τους πιο συχνούς λόγους που ένα παιδί θα χρειαστεί παιδίατρο, ιδιαίτερα τον χειμώνα και μετά από κρυολόγημα. Ο πόνος μπορεί να είναι έντονος και να ξυπνά το παιδί τη νύχτα, όμως οι περισσότερες ωτίτιδες βελτιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες. Παρακάτω θα βρείτε πώς τις αναγνωρίζετε, τι μπορείτε να κάνετε μέχρι να δείτε τον παιδίατρο και πότε χρειάζεται άμεση εξέταση.

Μέση ωτίτιδα και εξωτερική ωτίτιδα

• Οξεία μέση ωτίτιδα: φλεγμονή πίσω από το τύμπανο, συνήθως μετά από κρυολόγημα. Είναι πολύ συχνή σε βρέφη και παιδιά έως 5 ετών, γιατί η ευσταχιανή σάλπιγγα (το κανάλι που ενώνει αυτί και μύτη) είναι κοντή και φράζει εύκολα.
• Εξωτερική ωτίτιδα («του κολυμβητή»): φλεγμονή του έξω ακουστικού πόρου, συχνή το καλοκαίρι μετά από πολύ κολύμπι ή από τραυματισμό με μπατονέτα. Ο πόνος χειροτερεύει όταν πιέζετε ή τραβάτε το πτερύγιο του αυτιού.

Τα συμπτώματα, ειδικά στα βρέφη

Τα μεγαλύτερα παιδιά λένε ότι πονάει το αυτί τους. Τα βρέφη όμως δεν μπορούν να το πουν, γι' αυτό προσέχουμε για:

• Τράβηγμα, τρίψιμο ή χτύπημα του αυτιού.
• Κλάμα και ανησυχία, ιδιαίτερα όταν ξαπλώνουν.
• Πυρετό.
• Δύσκολο ύπνο, άρνηση φαγητού ή θηλασμού (το πιπίλισμα πονά).
• Υγρό που τρέχει από το αυτί.
• Μικρότερη ανταπόκριση σε ήχους, ή ζάλη.

Τι κάνουμε μέχρι τον παιδίατρο

• Για τον πόνο και τον πυρετό δίνουμε παυσίπονο ή αντιπυρετικό κατάλληλο για την ηλικία, σύμφωνα με τον παιδίατρο ή τον φαρμακοποιό, με τη δόση που αντιστοιχεί στο βάρος του παιδιού. Δεν δίνουμε ασπιρίνη σε παιδιά και εφήβους κάτω των 16 ετών, εκτός αν το έχει ορίσει ο γιατρός.
• Ένα χλιαρό (όχι ζεστό) πανί πάνω στο αυτί ανακουφίζει μερικά παιδιά.
• Υγρά και ξεκούραση.
• Λίγο ανασηκωμένο κεφάλι στον ύπνο, για τα μεγαλύτερα παιδιά.
• Καθαρισμός της μύτης με φυσιολογικό ορό, αν το παιδί είναι κρυωμένο.

Μη βάζετε σταγόνες στο αυτί αν τρέχει υγρό ή πύον, ή αν δεν έχει εξεταστεί το παιδί: μπορεί να έχει τρυπήσει το τύμπανο και ορισμένες σταγόνες να μην είναι κατάλληλες. Μη βάζετε λάδι, οινόπνευμα ή σκόρδο στο αυτί.

Χρειάζεται πάντα αντιβίωση;

Όχι. Πολλές μέσες ωτίτιδες οφείλονται σε ιούς ή υποχωρούν μόνες τους μέσα σε 2–3 ημέρες. Γι' αυτό ο παιδίατρος, μετά την εξέταση του τυμπάνου, μπορεί να προτείνει παυσίπονο και επανεκτίμηση, και να αποφασίσει για αντιβίωση ανάλογα με την ηλικία, τη βαρύτητα και την πορεία. Την απόφαση για αντιβίωση την παίρνει πάντα ο γιατρός. Αν ξεκινήσει, ολοκληρώνεται όπως έχει οριστεί.

Μπατονέτες και καθαριότητα του αυτιού

Η κυψελίδα (κερί) προστατεύει τον ακουστικό πόρο και βγαίνει μόνη της. Οι μπατονέτες δεν μπαίνουν μέσα στο αυτί: σπρώχνουν το κερί βαθύτερα και μπορεί να τραυματίσουν τον πόρο ή το τύμπανο. Καθαρίζουμε μόνο το εξωτερικό του αυτιού με μια πετσέτα. Μετά το κολύμπι στεγνώνουμε απαλά το αυτί και γέρνουμε το κεφάλι για να βγει το νερό.

Πρόληψη

• Τα εμβόλια του παιδιού σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, όπως ο πνευμονιόκοκκος (και η εποχική γρίπη, όπου συνιστάται). Μπορούν να μειώσουν τις ωτίτιδες, αλλά δεν τις αποκλείουν.
• Όχι κάπνισμα μέσα στο σπίτι και στο αυτοκίνητο: ο παθητικός καπνός αυξάνει τις ωτίτιδες.
• Όχι μπιμπερό με το μωρό ξαπλωμένο: ταΐζουμε σε ημικαθιστή θέση.
• Ο θηλασμός, όπου είναι δυνατός, σχετίζεται με λιγότερες ωτίτιδες.
• Συχνό πλύσιμο χεριών για λιγότερα κρυολογήματα.

Πότε πρέπει να δείτε γιατρό αμέσως

• Το παιδί είναι βρέφος κάτω των 6 μηνών με πόνο στο αυτί ή πυρετό.
• Έχει πυρετό πάνω από 39 °C.
• Υπάρχει πρήξιμο, κοκκίνισμα ή πόνος πίσω από το αυτί, ή το αυτί «πετάγεται» προς τα έξω.
• Τρέχει πύον ή αίμα από το αυτί.
• Έχει δυσκαμψία στον αυχένα, έντονο πονοκέφαλο ή εξάνθημα.
• Είναι νωθρό, υπερβολικά υπναλέο ή δύσκολα ξυπνά.
• Ο πόνος δεν βελτιώνεται μετά από 2–3 ημέρες ή κάνει συχνές ωτίτιδες: κλείστε ραντεβού με τον παιδίατρο (όχι επείγον).

Σε επείγουσα κατάσταση καλέστε το 166 ή το 112.

Δείτε επίσης τις σελίδες μας Ωτίτιδα: προϊόντα υγιεινής αυτιών και Ωτίτιδα: συμβουλές.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι μεταδοτική η ωτίτιδα;

Η ίδια η ωτίτιδα όχι, αλλά το κρυολόγημα που συχνά προηγείται είναι. Γι' αυτό το πλύσιμο χεριών βοηθά.

Μπορεί το παιδί να κολυμπήσει με ωτίτιδα;

Με εξωτερική ωτίτιδα συνήθως αποφεύγουμε το κολύμπι μέχρι να βελτιωθεί. Με μέση ωτίτιδα ή αν έχει τρυπήσει το τύμπανο, ρωτήστε τον παιδίατρο πριν από το κολύμπι.

Μπορούμε να ταξιδέψουμε με αεροπλάνο;

Οι αλλαγές πίεσης στην προσγείωση μπορεί να πονέσουν. Ρωτήστε τον παιδίατρο· αν ταξιδέψετε, δώστε στο μωρό να θηλάσει ή να πιει κατά την απογείωση και την προσγείωση.

Θα επηρεαστεί η ακοή του παιδιού;

Μετά από μέση ωτίτιδα μπορεί να μείνει υγρό πίσω από το τύμπανο για μερικές εβδομάδες και η ακοή να είναι προσωρινά μειωμένη. Αν επιμένει, ο παιδίατρος θα κρίνει αν χρειάζεται εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο.

Γιατί το παιδί πονά περισσότερο το βράδυ;

Όταν το παιδί ξαπλώνει, η πίεση στο μέσο αυτί αυξάνεται και ο πόνος γίνεται εντονότερος. Ένα κατάλληλο παυσίπονο πριν τον ύπνο, σύμφωνα με τις οδηγίες, μπορεί να βοηθήσει.

Πηγές

• NHS – Ear infections
• NHS – Otitis externa
• NICE – Otitis media (acute): antimicrobial prescribing (NG91)
• American Academy of Pediatrics – Clinical Practice Guideline: The Diagnosis and Management of Acute Otitis Media

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν προορίζονται για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.