Γαστρεντερίτιδα: συμπτώματα, πόσο κρατά και τι κάνουμε για να σταματήσει η διάρροια

Η γαστρεντερίτιδα είναι μία από τις πιο συχνές ιογενείς λοιμώξεις, σε όλες τις εποχές του χρόνου και σε κάθε ηλικία. Στους περισσότερους ανθρώπους είναι ενοχλητική αλλά παροδική. Το σημαντικό δεν είναι να «κόψουμε» τη διάρροια με το ζόρι, αλλά να μην αφυδατωθούμε όσο το έντερο συνέρχεται. Παρακάτω θα βρείτε τα συμπτώματα, πόσο διαρκεί, τι πίνουμε και τρώμε και πότε χρειάζεται γιατρός.

Τι είναι η γαστρεντερίτιδα και πώς μεταδίδεται

Είναι φλεγμονή του στομάχου και του εντέρου, που συνήθως οφείλεται σε ιούς (όπως ο νοροϊός και ο ροταϊός) και πιο σπάνια σε βακτήρια ή παράσιτα. Μεταδίδεται με τα χέρια, με μολυσμένα τρόφιμα και νερό, με κοινές επιφάνειες και από άνθρωπο σε άνθρωπο, ιδιαίτερα σε οικογένειες, σχολεία και παιδικούς σταθμούς.

Συμπτώματα

• Υδαρείς κενώσεις (διάρροια).
• Ναυτία και έμετος.
• Κοιλιακές κράμπες και πόνος.
• Χαμηλός πυρετός, ρίγος, κόπωση, μυϊκοί πόνοι.
• Απώλεια όρεξης.

Πόσο κρατά

Η ιογενής γαστρεντερίτιδα στους ενήλικες συνήθως περνά σε 1 έως 3 ημέρες. Στα παιδιά μπορεί να κρατήσει μέχρι και μία εβδομάδα. Ο έμετος συνήθως σταματά πρώτος· η διάρροια μπορεί να επιμείνει λίγο περισσότερο. Μετά την ανάρρωση είναι συχνό να έχετε για μερικές ημέρες κόπωση και ευαίσθητη κοιλιά.

Τι σταματά τη διάρροια; Η ειλικρινής απάντηση

Στη συντριπτική πλειονότητα των ιογενών περιστατικών η διάρροια είναι ο τρόπος του οργανισμού να απαλλαγεί από τον ιό και υποχωρεί μόνη της. Αυτό που κάνουμε εμείς είναι να υποστηρίξουμε τον οργανισμό: υγρά, άλατα και ανάπαυση. Αν χρειάζεται κάποια φαρμακευτική αγωγή, θα σας την προτείνει ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός, ανάλογα με την ηλικία και την κατάστασή σας. Μην δίνετε σε παιδιά φάρμακα για τη διάρροια χωρίς ιατρική συμβουλή.

Ενυδάτωση: η πρώτη προτεραιότητα

• Πίνετε μικρές γουλιές συχνά (π.χ. κάθε 5–10 λεπτά), ειδικά αν υπάρχει ναυτία.
• Τα διαλύματα επανενυδάτωσης από το στόμα (σκόνη ή έτοιμο υγρό) έχουν ισορροπημένη αναλογία γλυκόζης και αλάτων. Διαλύονται όπως γράφουν οι οδηγίες, σε νερό και όχι σε χυμό ή γάλα.
• Αποφύγετε αναψυκτικά, αθλητικά ποτά και πυκνούς χυμούς: έχουν πολλή ζάχαρη και λίγα άλατα.
• Στα βρέφη συνεχίζεται ο θηλασμός ή το συνηθισμένο γάλα. Τα υγρά και το διάλυμα για μωρά ρυθμίζονται με τον παιδίατρο.

Τι τρώμε

Δεν χρειάζεται νηστεία. Μόλις επανέλθει η όρεξη, ξεκινήστε με εύπεπτες τροφές σε μικρές μερίδες: ρύζι, βραστές πατάτες, μακαρόνια, φρυγανιές, μπανάνα, βραστά καρότα και κολοκυθάκια, βραστό κοτόπουλο, ζωμό λαχανικών. Για λίγες ημέρες αποφύγετε τηγανητά, λιπαρά, πολύ πικάντικα, αλκοόλ και υπερβολικό καφέ. Στα παιδιά δεν χρειάζεται «αυστηρή δίαιτα»: συνεχίζουν το φαγητό τους όσο τρώνε.

Και τα προβιοτικά;

Τα προβιοτικά είναι διατροφικά συμπληρώματα και για αυτά δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας στην ΕΕ. Δεν αντικαθιστούν τα υγρά και δεν υπόσχονται κάτι για τη διάρροια. Αν ενδιαφέρεστε, δείτε την κατηγορία προβιοτικά συμπληρώματα και ρωτήστε τον φαρμακοποιό, ειδικά για παιδιά, εγκυμοσύνη ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

Πώς δεν θα κολλήσουν οι άλλοι

• Πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα μετά την τουαλέτα, την αλλαγή πάνας και πριν από το φαγητό. Τα αντισηπτικά με αλκοόλ δεν αρκούν για τον νοροϊό.
• Καθαρισμός τουαλέτας και πομόλων με χλωρίνη, χωριστή πετσέτα, πλύσιμο ρούχων και σεντονιών σε υψηλή θερμοκρασία.
• Μην ετοιμάζετε φαγητό για άλλους όσο έχετε συμπτώματα.
• Μείνετε σπίτι (και εκτός σχολείου ή δουλειάς) τουλάχιστον 48 ώρες μετά το τελευταίο επεισόδιο.

Σημάδια αφυδάτωσης

Έντονη δίψα, ξηρό στόμα, λίγα και σκούρα ούρα, ζάλη. Στα μωρά και τα παιδιά: λιγότερες βρεγμένες πάνες, κλάμα χωρίς δάκρυα, βυθισμένη πηγή, νωθρότητα. Στους ηλικιωμένους: σύγχυση, αδυναμία ή πτώσεις.

Πότε να δείτε γιατρό

• Αίμα ή μαύρο χρώμα στα κόπρανα.
• Πυρετός 38 °C ή υψηλότερος· σε βρέφος κάτω των 3 μηνών ζητήστε άμεσα γιατρό.
• Διάρροια πάνω από 2 ημέρες σε ενήλικα ή πάνω από 24 ώρες σε βρέφος.
• Έντονος κοιλιακός πόνος ή επίμονος έμετος που δεν αφήνει να κρατήσετε υγρά.
• Σημάδια αφυδάτωσης που δεν βελτιώνονται.
• Ηλικιωμένοι, έγκυες, άτομα με χρόνια νοσήματα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Διάρροια μετά από ταξίδι ή κατά τη διάρκεια/μετά από αντιβίωση.

Αν κάποιος είναι πολύ νωθρός, μπερδεμένος ή λιποθυμά, καλέστε το 166 ή το 112.

Δείτε επίσης: Διάρροια: συμβουλές και προϊόντα και Ναυτία και έμετος.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσες ημέρες κρατά η γαστρεντερίτιδα;

Συνήθως 1–3 ημέρες στους ενήλικες και έως μία εβδομάδα στα παιδιά. Αν υπάρχει βελτίωση σταδιακά, είναι καλό σημάδι. Αν όχι, δείτε γιατρό.

Είναι μεταδοτική η γαστρεντερίτιδα;

Ναι, ιδιαίτερα η ιογενής. Μεταδίδεται εύκολα με τα χέρια και τις επιφάνειες και παραμένετε μεταδοτικοί και λίγες ημέρες μετά τα συμπτώματα. Γι' αυτό η υγιεινή των χεριών είναι το σημαντικότερο μέτρο.

Τι πίνουμε όταν έχουμε διάρροια και εμετό;

Μικρές γουλιές νερού ή διαλύματος επανενυδάτωσης, συχνά. Αν κάνετε εμετό, περιμένετε 10 λεπτά και ξαναρχίστε πιο αργά.

Μπορώ να φάω;

Ναι, μόλις έχετε όρεξη, ελαφριά και σε μικρές μερίδες. Δεν χρειάζεται να μείνετε νηστικοί.

Πότε ξαναπάει το παιδί στο σχολείο;

Όταν έχουν περάσει τουλάχιστον 48 ώρες από το τελευταίο επεισόδιο διάρροιας ή εμέτου και τρώει και παίζει κανονικά.

Χρειάζεται αντιβίωση;

Οι περισσότερες γαστρεντερίτιδες είναι ιογενείς και τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν. Το αν χρειάζεται αγωγή το κρίνει μόνο ο γιατρός.

Πηγές

• NHS – Diarrhoea and vomiting
• ΠΟΥ – Diarrhoeal disease (fact sheet)
• NICE CKS – Gastroenteritis
• ΕΟΔΥ – Οδηγίες για γαστρεντερίτιδα και υγιεινή χεριών

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν προορίζονται για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.