Έρπης χειλιών: πώς ξεκινά, πόσο μεταδοτικός είναι και τι βοηθά

Ο έρπης των χειλιών είναι πολύ συχνός: η πλειονότητα των ενηλίκων φέρει τον ιό του απλού έρπητα τύπου 1 (HSV-1), συνήθως από την παιδική ηλικία. Ο ιός «κοιμάται» στα νεύρα και κάποιες φορές ξυπνά, προκαλώντας τις γνωστές φουσκαλίτσες. Παρακάτω θα βρείτε πώς ξεκινά, πόσο μεταδοτικός είναι, τι μπορείτε να κάνετε και πότε χρειάζεται γιατρός.

Πώς ξεκινά: τα πρώτα σημάδια

Πολλοί άνθρωποι καταλαβαίνουν τον έρπη πριν φανεί. Τις πρώτες 12–24 ώρες μπορεί να νιώσετε:

• Μυρμήγκιασμα, φαγούρα ή κάψιμο σε ένα σημείο του χείλους.
• Ελαφρύ πρήξιμο ή κοκκίνισμα.
• Ευαισθησία στο άγγιγμα.

Αυτή η φάση είναι σημαντική, γιατί όσο νωρίτερα γίνουν οι κινήσεις που περιγράφουμε παρακάτω, τόσο καλύτερα.

Τα στάδια του έρπη

• Μυρμήγκιασμα (1η ημέρα).
• Φουσκάλες: μικρές, γεμάτες με διαυγές υγρό, συνήθως σε ομάδα (2η–3η ημέρα).
• Σπάσιμο και έλκος: οι φουσκάλες ανοίγουν και αφήνουν μια επιφανειακή πληγή (3η–4η ημέρα). Είναι το πιο μεταδοτικό στάδιο.
• Κρούστα: η πληγή ξεραίνεται και σχηματίζει κρούστα που μπορεί να ραγίζει.
• Επούλωση: συνήθως μέσα σε 7–10 ημέρες, χωρίς σημάδι.

Πόσο μεταδοτικός είναι

Ο έρπης μεταδίδεται με την άμεση επαφή: φιλί, κοινά ποτήρια, μαχαιροπίρουνα, πετσέτες, κραγιόν. Είναι μεταδοτικός από το μυρμήγκιασμα μέχρι να επουλωθεί πλήρως η πληγή, με μεγαλύτερο κίνδυνο όταν οι φουσκάλες είναι ανοιχτές. Ο ιός μπορεί σπάνια να μεταδοθεί και χωρίς ορατά συμπτώματα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα νεογέννητα και τα βρέφη, για τα οποία η λοίμωξη μπορεί να είναι σοβαρή. Μην φιλάτε μωρά όσο έχετε έρπη.

Τι βοηθά στην καθημερινότητα

• Μην αγγίζετε, μην ξύνετε και μη σπάτε τις φουσκάλες· μην τραβάτε την κρούστα.
• Πλένετε τα χέρια σας αμέσως αν ακουμπήσετε την περιοχή, και πριν αγγίξετε τα μάτια ή τους φακούς επαφής.
• Χρησιμοποιείτε ξεχωριστή πετσέτα, ποτήρι και μαχαιροπίρουνα.
• Μη μοιράζεστε lip balm, κραγιόν ή ξυραφάκι.
• Αποφύγετε το στοματικό σεξ όσο υπάρχουν συμπτώματα: ο ιός μπορεί να μεταδοθεί και στα γεννητικά όργανα.
• Υπάρχουν διάφανα επιθέματα για τον έρπη που καλύπτουν τη φουσκάλα. Την προστατεύουν από τα δάχτυλα και την τριβή και την κάνουν λιγότερο εμφανή.
• Ένα ενυδατικό χειλιών βοηθά να μη ραγίζει η κρούστα.

Αντιιικές κρέμες και χάπια

Υπάρχουν αντιιικές κρέμες από το φαρμακείο, και σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να συστήσει αντιιικά χάπια. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό ποια επιλογή ταιριάζει σε εσάς. Γενικά λειτουργούν καλύτερα όσο νωρίτερα ξεκινούν, ιδανικά στο στάδιο του μυρμηγκιάσματος. Δεν απομακρύνουν τον ιό από τον οργανισμό και δεν είναι κατάλληλες για όλους· την επιλογή την κάνει ο φαρμακοποιός ή ο γιατρός.

Τι πυροδοτεί τις υποτροπές

• Ο ήλιος και ο αέρας: η προστασία των χειλιών από τον ήλιο, π.χ. με στικ χειλιών με υψηλό δείκτη αντηλιακής προστασίας, είναι χρήσιμη συνήθεια για όσους παρατηρούν ότι οι υποτροπές τους ακολουθούν την έκθεση στον ήλιο. Δεν εγγυάται ότι δεν θα εμφανιστεί έρπης.
• Κρυολόγημα, πυρετός και κούραση.
• Άγχος και έλλειψη ύπνου.
• Η περίοδος σε ορισμένες γυναίκες.
• Τραυματισμός των χειλιών ή οδοντιατρική επέμβαση.

Πότε πρέπει να δείτε γιατρό

• Οι φουσκάλες εμφανίζονται κοντά στο μάτι ή έχετε πόνο, κοκκίνισμα ή θόλωση στην όραση: χρειάζεται εξέταση την ίδια μέρα.
• Πρόκειται για νεογνό ή βρέφος.
• Έχετε ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) και οι πληγές απλώνονται γρήγορα.
• Έχετε εξασθενημένο ανοσοποιητικό (π.χ. χημειοθεραπεία, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα).
• Ο έρπης δεν έχει επουλωθεί σε 10 ημέρες ή είναι πολύ μεγάλος και επώδυνος.
• Κάνετε πολύ συχνές υποτροπές.
• Έχετε πυρετό, πρησμένους αδένες ή πληγές μέσα στο στόμα που δεν σας αφήνουν να φάτε και να πιείτε (ιδίως στα παιδιά).
• Είστε έγκυος.

Δείτε επίσης τη σελίδα μας Έρπης: συμβουλές και προϊόντα και τα προϊόντα για Περιποίηση χειλιών, όπου θα βρείτε και στικ χειλιών με αντηλιακή προστασία.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να πάω στη δουλειά ή στο σχολείο με έρπη;

Ναι, συνήθως δεν χρειάζεται να μείνετε στο σπίτι. Αρκεί να μην αγγίζετε την πληγή, να πλένετε συχνά τα χέρια σας και να μη μοιράζεστε ποτήρια και πετσέτες.

Θα φύγει ποτέ ο ιός;

Όχι, ο ιός παραμένει στον οργανισμό σε λανθάνουσα κατάσταση. Πολλοί άνθρωποι όμως κάνουν όλο και πιο σπάνιες υποτροπές με τα χρόνια.

Βοηθά να βάζω οδοντόκρεμα ή οινόπνευμα;

Όχι. Αυτές οι «συνταγές» ερεθίζουν το δέρμα και μπορεί να καθυστερήσουν την επούλωση. Καλύτερα να ρωτήσετε τον φαρμακοποιό.

Πότε σταματά να είναι μεταδοτικός;

Όταν η κρούστα έχει πέσει και το δέρμα έχει επουλωθεί πλήρως. Μέχρι τότε αποφεύγετε το φιλί και την κοινή χρήση αντικειμένων.

Μπορώ να βάψω τα χείλη μου;

Καλύτερα να αποφύγετε κραγιόν και lip gloss όσο υπάρχει πληγή, και μετά να πετάξετε όσα χρησιμοποιήσατε στην αρχή του επεισοδίου.

Είναι το ίδιο με την άφθα;

Όχι. Η άφθα είναι μια μικρή πληγή μέσα στο στόμα, δεν οφείλεται στον ιό του έρπη και δεν είναι μεταδοτική.

Πηγές

• NHS – Cold sores
• ΠΟΥ – Herpes simplex virus (fact sheet)
• NICE CKS – Herpes simplex - oral

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν προορίζονται για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.