Ηλεκτρολύτες: πότε τους χρειάζεστε και πώς διαλέγετε σωστά

Οι ηλεκτρολύτες έχουν γίνει από τα πιο δημοφιλή προϊόντα του καλοκαιριού: σε αναβράζοντα δισκία, φακελάκια, σκόνες και έτοιμα ροφήματα. Πότε όμως τους χρειάζεται πραγματικά κάποιος, και πότε αρκεί το νερό; Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε τι είναι, σε ποιες περιπτώσεις βοηθούν και πώς διαβάζετε την ετικέτα για να διαλέξετε σωστά.

Τι είναι οι ηλεκτρολύτες

Είναι μέταλλα που στον οργανισμό κυκλοφορούν με ηλεκτρικό φορτίο: νάτριο, κάλιο, χλώριο, μαγνήσιο, ασβέστιο και διττανθρακικά. Ρυθμίζουν την κατανομή του νερού στο σώμα, τη μετάδοση των νευρικών σημάτων και τη σύσπαση των μυών. Χάνονται κυρίως με τον ιδρώτα, τη διάρροια και τον έμετο.

Σύμφωνα με τους εγκεκριμένους ισχυρισμούς της ΕΕ, το κάλιο συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος και των μυών, το μαγνήσιο συμβάλλει στην ισορροπία των ηλεκτρολυτών, και το χλώριο (από χλωριούχο άλας) συμβάλλει στη φυσιολογική πέψη με την παραγωγή υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι.

Πότε αρκεί το νερό

Για την καθημερινή ζωή, ακόμα και με ζέστη, οι περισσότεροι άνθρωποι καλύπτονται με νερό και κανονικά γεύματα. Το φαγητό δίνει αρκετό νάτριο και κάλιο (φρούτα, λαχανικά, γιαούρτι, όσπρια). Επίσης μια ήπια άσκηση έως περίπου μία ώρα συνήθως δεν χρειάζεται ειδικό ρόφημα.

Πότε έχουν νόημα οι ηλεκτρολύτες

• Παρατεταμένη ή έντονη άσκηση, ειδικά πάνω από 60–90 λεπτά ή με πολύ ιδρώτα (τρέξιμο, ποδήλατο, πεζοπορία, ποδόσφαιρο το καλοκαίρι).
• Εργασία ή δραστηριότητα σε μεγάλη ζέστη για πολλές ώρες.
• Διάρροια ή έμετος: εδώ χρειάζονται τα ειδικά διαλύματα επανυδάτωσης (ORS) του φαρμακείου, όχι αθλητικά ποτά. Δείτε και τον οδηγό μας για τις καλοκαιρινές γαστρεντερίτιδες.
• Μετά από πολύ ιδρώτα, όταν νιώθετε αδυναμία, ζάλη ή κράμπες. Αν τα συμπτώματα είναι έντονα, δείτε τα σημάδια της θερμοπληξίας.

Αθλητικό ρόφημα ή διάλυμα επανυδάτωσης;

• Ηλεκτρολύτες για άσκηση: συνήθως νάτριο, κάλιο και μαγνήσιο, με ή χωρίς υδατάνθρακες. Τα διαλύματα υδατανθράκων και ηλεκτρολυτών, σύμφωνα με εγκεκριμένους ισχυρισμούς, συμβάλλουν στη διατήρηση της απόδοσης σε παρατεταμένη άσκηση αντοχής και αυξάνουν την απορρόφηση νερού κατά τη σωματική άσκηση. Οι ισχυρισμοί ισχύουν μόνο για σκευάσματα που πληρούν τις προδιαγραφές του κανονισμού (νάτριο, υδατάνθρακες, ωσμωτικότητα)· ελέγξτε την ετικέτα.
• Διαλύματα επανυδάτωσης (ORS): έχουν συγκεκριμένη αναλογία νατρίου και γλυκόζης που βοηθά την απορρόφηση νερού από το έντερο. Είναι η σωστή επιλογή σε διάρροια, ιδίως για παιδιά και ηλικιωμένους.
• Αναψυκτικά και χυμοί: πολύ ζάχαρη και λίγο νάτριο. Στη διάρροια μπορεί να την επιδεινώσουν.

Πώς διαβάζω την ετικέτα

• Νάτριο: είναι ο κύριος ηλεκτρολύτης που χάνεται με τον ιδρώτα. Ένα σκεύασμα για άσκηση με πολύ λίγο νάτριο δεν αναπληρώνει ουσιαστικά.
• Ζάχαρη: χρήσιμη σε μεγάλη διάρκεια άσκησης, περιττή αν απλώς θέλετε να πιείτε περισσότερο νερό.
• Καφεΐνη: ορισμένα σκευάσματα έχουν. Δείτε το άρθρο μας Καφεΐνη στους ηλεκτρολύτες: καλή ή όχι;
• Αναβράζοντα δισκία: προσέξτε το νάτριο ανά δισκίο αν έχετε υπέρταση.
• Γλυκαντικές ύλες και αρώματα: θέμα προτίμησης· διαλέξτε ένα που πίνετε εύκολα.

Δείτε τους ηλεκτρολύτες στο φαρμακείο μας.

Προσοχή: πότε χρειάζεται συμβουλή πριν

• Υπέρταση, καρδιακή ή νεφρική νόσος: το νάτριο και το κάλιο χρειάζονται έλεγχο. Ρωτήστε τον γιατρό σας.
• Φάρμακα για την πίεση (π.χ. αναστολείς ΜΕΑ, σαρτάνες, σπιρονολακτόνη) και ορισμένα διουρητικά επηρεάζουν το κάλιο· μην παίρνετε σκευάσματα με πολύ κάλιο χωρίς οδηγία.
• Βρέφη και μικρά παιδιά με διάρροια: μόνο διαλύματα επανυδάτωσης κατάλληλα για την ηλικία, με οδηγίες παιδιάτρου.
• Υπερβολική κατανάλωση νερού χωρίς αλάτι σε πολύωρη άσκηση μπορεί να ρίξει επικίνδυνα το νάτριο. Πίνετε ανάλογα με τη δίψα και τον ιδρώτα, όχι υπερβολικά.

Πότε να ζητήσετε άμεσα βοήθεια

• Σύγχυση, λιποθυμία, πολύ υψηλή θερμοκρασία σώματος μετά από έκθεση στη ζέστη.
• Διάρροια ή έμετος που δεν σταματούν, ή αδυναμία να κρατήσετε υγρά.
• Σημάδια αφυδάτωσης σε βρέφος: λίγες βρεγμένες πάνες, κλάμα χωρίς δάκρυα, νωθρότητα.
• Πολύ σκούρα ούρα ή καθόλου ούρηση για πολλές ώρες.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να πίνω ηλεκτρολύτες κάθε μέρα;

Αν δεν ιδρώνετε πολύ, συνήθως δεν χρειάζεται. Το νερό και η διατροφή καλύπτουν τις ανάγκες. Η καθημερινή λήψη έχει νόημα σε μέρες έντονης άσκησης ή εργασίας στη ζέστη.

Βοηθούν οι ηλεκτρολύτες στις κράμπες;

Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός για τις κράμπες, που έχουν πολλές αιτίες. Αν εμφανίζονται συχνά ή χωρίς προφανή λόγο, μιλήστε με τον γιατρό.

Τι δίνω σε παιδί με γαστρεντερίτιδα;

Διάλυμα επανυδάτωσης κατάλληλο για την ηλικία, σε μικρές γουλιές συχνά, και συνέχεια του φαγητού όπως το ανέχεται. Ρωτήστε τον παιδίατρο, ιδίως για βρέφη.

Είναι καλύτερο το νερό καρύδας;

Έχει κάλιο, αλλά λίγο νάτριο. Είναι ευχάριστο ρόφημα, όχι ισοδύναμο με διάλυμα επανυδάτωσης ή με ηλεκτρολύτες για έντονη άσκηση.

Χρειάζονται οι ηλικιωμένοι ηλεκτρολύτες το καλοκαίρι;

Οι ηλικιωμένοι νιώθουν λιγότερη δίψα και αφυδατώνονται πιο εύκολα. Συχνά αρκεί να πίνουν νερό τακτικά μέσα στη μέρα. Αν έχουν καρδιακή ή νεφρική νόσο ή παίρνουν διουρητικά, συμβουλευτείτε τον γιατρό πριν από σκευάσματα ηλεκτρολυτών.

Πηγές

• Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 – Κατάλογος επιτρεπόμενων ισχυρισμών υγείας για τρόφιμα
• ΠΟΥ – Oral rehydration salts: production of the new ORS
• NHS – Dehydration
• American College of Sports Medicine – Exercise and fluid replacement

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν προορίζονται για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών και δεν υποκαθιστούν μια ισορροπημένη διατροφή. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.