Εμβόλιο γρίπης: ποιους αφορά και πότε συστήνεται

Κάθε φθινόπωρο οι ερωτήσεις επαναλαμβάνονται στο φαρμακείο: ποιος πρέπει να εμβολιαστεί, αν «κολλάς» γρίπη από το ίδιο το εμβόλιο, πότε είναι η σωστή στιγμή. Το άρθρο αυτό είναι ενημερωτικό και βασίζεται στις συστάσεις του ΕΟΔΥ και της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, καθώς και σε διεθνείς φορείς. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν περιλαμβάνει σύσταση συγκεκριμένου προϊόντος. Την απόφαση για τον εμβολιασμό την παίρνετε μαζί με τον γιατρό σας.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Τι είναι το εμβόλιο γρίπης

Το αντιγριπικό εμβόλιο είναι ένα εμβόλιο που βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τους ιούς της εποχικής γρίπης. Τα εμβόλια που χρησιμοποιούνται συνήθως περιέχουν αδρανοποιημένο ιό ή θραύσματα του ιού, γι' αυτό δεν μπορούν να προκαλέσουν γρίπη. Χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή. Η σύνθεση του εμβολίου ενημερώνεται κάθε χρόνο με βάση τις προτάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τα στελέχη που κυκλοφορούν, και γι' αυτό η σύσταση είναι ετήσια.

Γρίπη και κοινό κρυολόγημα: δεν είναι το ίδιο

Η γρίπη εμφανίζεται συνήθως απότομα, με υψηλό πυρετό, μυαλγίες, έντονη κόπωση, πονοκέφαλο και βήχα. Το κοινό κρυολόγημα είναι ηπιότερο και ξεκινά σταδιακά με συνάχι και πονόλαιμο. Διαβάστε και το άρθρο μας γρίπη ή κρυολόγημα.

Ποιες ομάδες αφορά κυρίως (σύμφωνα με τις εθνικές συστάσεις)

Οι ακριβείς ομάδες και ηλικίες ορίζονται κάθε χρόνο από το Υπουργείο Υγείας, τον ΕΟΔΥ και την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών. Γενικά, ο εμβολιασμός συστήνεται σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών και σε όσους τα φροντίζουν.

Αν δεν είστε σίγουροι για την κατηγορία σας, ρωτήστε τον γιατρό σας.

Πότε συστήνεται ο εμβολιασμός

Η σύσταση είναι να γίνεται κάθε χρόνο, κατά προτίμηση το φθινόπωρο, πριν ξεκινήσει η περίοδος κυκλοφορίας του ιού (συνήθως τους χειμερινούς μήνες· την περίοδο επιτήρησης της γρίπης ορίζει ο ΕΟΔΥ). Η προστασία χρειάζεται περίπου δύο εβδομάδες για να αναπτυχθεί. Αν δεν προλάβετε νωρίς, ο εμβολιασμός παραμένει χρήσιμος και αργότερα μέσα στη σεζόν, κατά την κρίση του γιατρού.

«Έκανα το εμβόλιο και αρρώστησα»

Είναι από τις συχνότερες ανησυχίες και έχει απλές εξηγήσεις:

• Το εμβόλιο δεν περιέχει ζωντανό ιό (στη συνήθη ενέσιμη μορφή), άρα δεν προκαλεί γρίπη.
• Ήπιες αντιδράσεις, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, ελαφρύς πυρετός ή κόπωση για μία έως δύο ημέρες, είναι αναμενόμενες και συνήθως υποχωρούν μόνες τους.
• Μπορεί να είχατε ήδη κολλήσει έναν άλλο ιό (κρυολόγημα, κορωνοϊό, RSV) που κυκλοφορεί την ίδια περίοδο, ή να κολλήσατε τις πρώτες ημέρες πριν αναπτυχθεί η προστασία.
• Το εμβόλιο προστατεύει από τα στελέχη της γρίπης, όχι από όλους τους αναπνευστικούς ιούς, και η αποτελεσματικότητά του διαφέρει κάθε χρονιά.

Ποιοι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή

• Όσοι έχουν σοβαρή αλλεργία σε προηγούμενο εμβόλιο ή σε συστατικό του εμβολίου (π.χ. ιστορικό αναφυλαξίας). Ενημερώστε τον γιατρό πριν.
• Όσοι έχουν οξεία νόσο με υψηλό πυρετό την ημέρα του εμβολιασμού. Συνήθως αναβάλλεται μέχρι να βελτιωθείτε.
• Όσοι είχαν ιστορικό συνδρόμου Guillain-Barré μετά από εμβόλιο.
• Έγκυες και θηλάζουσες: συμβουλευτείτε τον μαιευτήρα ή τον γιατρό σας.

Γενικά μέτρα για την εποχή του κρυολογήματος και της γρίπης

Ανεξάρτητα από τον εμβολιασμό, βοηθούν το συχνό πλύσιμο των χεριών, η χρήση μάσκας σε ιδιαίτερα επιβαρυμένους χώρους ή όταν νοσούμε, ο αερισμός των χώρων, η παραμονή στο σπίτι σε περίπτωση πυρετού και η ισορροπημένη διατροφή με επαρκή ύπνο. Για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας δείτε τα θερμόμετρα. Για τα συνήθη συμπτώματα ενός κρυολογήματος: κατάρροος και μπούκωμα. Καμία βιταμίνη ή συμπλήρωμα δεν αντικαθιστά τον εμβολιασμό. Σχετικά μπορείτε να διαβάσετε και το άρθρο γρίπη τύπου Α.

Πότε να πάτε στον γιατρό

• Αν έχετε υψηλό πυρετό που δεν υποχωρεί πάνω από τρεις ημέρες.
• Αν εμφανιστεί δύσπνοια, πόνος ή σφίξιμο στο στήθος, σύγχυση ή έντονη υπνηλία.
• Αν υπάρχει επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση, που μπορεί να υποδεικνύει επιπλοκή.
• Αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου και εμφανίσετε συμπτώματα γρίπης.
• Άμεσα, αν μετά τον εμβολιασμό εμφανιστεί πρήξιμο προσώπου, δυσκολία στην αναπνοή ή εκτεταμένο εξάνθημα: καλέστε το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Επαναλαμβάνεται ο εμβολιασμός κάθε χρόνο;

Σύμφωνα με τις συστάσεις του ΕΟΔΥ, για τις ομάδες που αφορά ο εμβολιασμός επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, επειδή η προστασία μειώνεται με τον χρόνο και τα στελέχη του ιού αλλάζουν. Η σύνθεση του εμβολίου επικαιροποιείται κάθε σεζόν. Την απόφαση την παίρνετε μαζί με τον γιατρό σας.

Μπορεί το εμβόλιο να μου προκαλέσει γρίπη;

Όχι. Τα συνήθη ενέσιμα εμβόλια δεν περιέχουν ζωντανό ιό. Ήπιες παρενέργειες, όπως κόπωση ή ελαφρύς πυρετός για μία έως δύο ημέρες, μπορεί να εμφανιστούν.

Πότε συστήνεται ο εμβολιασμός;

Σύμφωνα με τις εθνικές συστάσεις, το φθινόπωρο, πριν από την έξαρση της γρίπης. Η προστασία αναπτύσσεται σε περίπου δύο εβδομάδες.

Χορηγείται με συνταγή;

Ναι, το αντιγριπικό εμβόλιο χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή. Για τον τρόπο και τον τόπο εμβολιασμού ενημερωθείτε από τον γιατρό σας.

Πηγές

• ΕΟΔΥ (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας): Εποχική γρίπη, ενημερωτικό υλικό και οδηγίες.
• Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών / Υπουργείο Υγείας: Οδηγίες για τον αντιγριπικό εμβολιασμό της τρέχουσας περιόδου.
• Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO): Influenza (Seasonal), Fact sheet / Συνθέσεις εμβολίων γρίπης.
• ECDC: Seasonal influenza vaccination recommendations.
• NHS: Flu vaccine, Who should have it and why.

Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική συμβουλή. Για ερωτήσεις γενικής φύσης, Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.