Τριγλυκερίδια: τι είναι, φυσιολογικές τιμές και πώς μειώνονται

Οι εξετάσεις αίματος που κάνουμε στο πλαίσιο του τακτικού ελέγχου περιλαμβάνουν σχεδόν πάντα το λιπιδαιμικό προφίλ, και εκεί βρίσκονται και τα τριγλυκερίδια. Πολλοί άνθρωποι βλέπουν μια τιμή με σήμανση «υψηλό» και αναρωτιούνται τι σημαίνει, αν είναι επικίνδυνο και τι μπορούν να κάνουν. Στο άρθρο αυτό εξηγούμε με απλά λόγια τι είναι τα τριγλυκερίδια, ποιες είναι οι τιμές αναφοράς που αναφέρουν οι επιστημονικές εταιρείες, ποιοι παράγοντες τα επηρεάζουν και ποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής προτείνονται. Η ερμηνεία των εξετάσεων ανήκει πάντα στον γιατρό σας.

Τι είναι τα τριγλυκερίδια

Τα τριγλυκερίδια είναι η κύρια μορφή με την οποία αποθηκεύεται το λίπος στον οργανισμό και μεταφέρεται στο αίμα. Προέρχονται τόσο από τα λίπη της τροφής όσο και από το ήπαρ, το οποίο τα παράγει από την περίσσεια θερμίδων, κυρίως από υδατάνθρακες και σάκχαρα. Ο οργανισμός τα χρησιμοποιεί ως πηγή ενέργειας. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν τα επίπεδά τους στο αίμα παραμένουν υψηλά για μεγάλο διάστημα.

Δεν είναι το ίδιο με τη χοληστερόλη, αν και τα δύο ανήκουν στα λιπίδια του αίματος και μετριούνται μαζί. Για περισσότερα σχετικά με τη χοληστερόλη δείτε την κατηγορία χοληστερίνη.

Τιμές αναφοράς

Οι κατηγορίες του πίνακα προέρχονται από τις αμερικανικές οδηγίες (NCEP ATP III / AHA) και αφορούν μέτρηση μετά από νηστεία. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες (ESC/EAS 2019) δεν χρησιμοποιούν τις ίδιες κατηγορίες και αναφέρουν ως τιμή ενδιαφέροντος τα 150 mg/dL (1,7 mmol/L). Ο γιατρός σας μπορεί να προσαρμόσει την ερμηνεία ανάλογα με το συνολικό καρδιαγγειακό σας προφίλ.

Η μέτρηση επηρεάζεται από το πόσες ώρες νηστείας προηγήθηκαν, από ένα πλούσιο γεύμα ή ποτό το προηγούμενο βράδυ και από πρόσφατη ασθένεια. Γι' αυτό ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επανάληψη πριν βγάλει συμπέρασμα.

Τι αυξάνει τα τριγλυκερίδια

• Περίσσεια βάρους και κοιλιακό λίπος.
• Διατροφή πλούσια σε ζάχαρη και εύπεπτους υδατάνθρακες, όπως αναψυκτικά, γλυκά, λευκό ψωμί και χυμοί.
• Αλκοόλ, ακόμη και σε μέτριες ποσότητες σε ευαίσθητα άτομα.
• Καθιστική ζωή.
• Σακχαρώδης διαβήτης ή προδιαβήτης και αντίσταση στην ινσουλίνη.
• Υποθυρεοειδισμός, νεφρικές παθήσεις, κύηση.
• Ορισμένα φάρμακα· μην τα διακόψετε χωρίς να μιλήσετε με τον γιατρό σας.
• Γενετική προδιάθεση (οικογενείς δυσλιπιδαιμίες).

Διατροφή και τρόπος ζωής

Οι οδηγίες των επιστημονικών εταιρειών (ESC/EAS, AHA) δίνουν προτεραιότητα στην αλλαγή τρόπου ζωής. Στην πράξη αυτό σημαίνει:

Μειώστε τα απλά σάκχαρα

Περιορίστε αναψυκτικά, χυμούς, γλυκά και επεξεργασμένα προϊόντα. Προτιμήστε φρούτα ολόκληρα, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης.

Προτιμήστε τα καλά λιπαρά

Η μεσογειακή διατροφή με ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς, λαχανικά και ψάρι θεωρείται κατάλληλο πρότυπο. Περιορίστε το κορεσμένο λίπος (λουκάνικα, βούτυρο, γαλακτοκομικά πλήρους λιπαρότητας) και αποφύγετε τα trans λιπαρά.

Ψάρια δύο φορές την εβδομάδα

Τα λιπαρά ψάρια (σαρδέλα, σκουμπρί, σολομός) παρέχουν ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Συνιστάται η κατανάλωσή τους περίπου δύο φορές την εβδομάδα.

Κινηθείτε τακτικά

Περίπου 150 λεπτά την εβδομάδα μέτριας αεροβικής δραστηριότητας (γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι) συνιστώνται γενικά στους ενήλικες.

Περιορίστε το αλκοόλ και χάστε περίσσεια βάρους

Σε άτομα με υψηλά τριγλυκερίδια, η μείωση ή αποχή από το αλκοόλ και η σταδιακή απώλεια ακόμη και του 5–10% του σωματικού βάρους συνδέονται με αξιόλογη βελτίωση των τιμών. Για υποστήριξη στη διαχείριση βάρους δείτε την κατηγορία χάσιμο βάρους.

Ωμέγα-3 και συμπληρώματα

Το EPA και το DHA (λιπαρά οξέα ωμέγα-3 από ψάρι ή φύκια) διαθέτουν εγκεκριμένο ισχυρισμό της ΕΕ (Καν. 432/2012): συμβάλλουν στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων τριγλυκεριδίων στο αίμα. Ο ισχυρισμός επιτρέπεται μόνο για προϊόντα που παρέχουν 2 g EPA και DHA ημερησίως, με πρόσληψη που δεν υπερβαίνει συνολικά τα 5 g EPA και DHA την ημέρα από συμπληρώματα. Δεν σημαίνει ότι ένα συμπλήρωμα μειώνει υψηλά τριγλυκερίδια ή θεραπεύει την υπερτριγλυκεριδαιμία. Υψηλές δόσεις ωμέγα-3 μπορεί να αλληλεπιδρούν με αντιπηκτική αγωγή ή να μην ταιριάζουν σε όλους, γι' αυτό συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας πριν τη χρήση. Δείτε τα λιπαρά οξέα ωμέγα-3 για να διαβάσετε προσεκτικά τις ετικέτες.

Συχνά λάθη

• Να θεωρούμε ότι φταίνε μόνο τα λιπαρά τρόφιμα, ενώ τα σάκχαρα και το αλκοόλ παίζουν μεγάλο ρόλο.
• Να κάνουμε εξετάσεις μετά από πλούσιο γεύμα ή ποτό και να ανησυχούμε από μία μεμονωμένη τιμή.
• Να ξεκινάμε μόνοι μας υψηλές δόσεις συμπληρωμάτων.
• Να διακόπτουμε από μόνοι μας φάρμακα που μας έχει δώσει ο γιατρός.
• Να παραμελούμε τα υπόλοιπα στοιχεία του λιπιδαιμικού προφίλ και το σάκχαρο.

Πότε να πάτε στον γιατρό

Τα υψηλά τριγλυκερίδια συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα, γι' αυτό η εξέταση είναι το βασικό εργαλείο. Μιλήστε με γιατρό αν:

• η τιμή σας είναι ξεκάθαρα πάνω από το φυσιολογικό σε περισσότερες από μία μετρήσεις,
• έχετε διαβήτη, καρδιοπάθεια, υπέρταση ή οικογενειακό ιστορικό δυσλιπιδαιμίας,
• παίρνετε αγωγή και θέλετε να προσθέσετε συμπλήρωμα.

Άμεση ιατρική φροντίδα χρειάζεται αν εμφανιστεί έντονος, επίμονος πόνος στην πάνω κοιλιά που αντανακλά προς την πλάτη, με ναυτία ή έμετο: σύμφωνα με την AHA, τιμές 500 mg/dL και άνω αυξάνουν τον κίνδυνο οξείας παγκρεατίτιδας.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η φυσιολογική τιμή τριγλυκεριδίων;

Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές οδηγίες, φυσιολογικά θεωρούνται τα επίπεδα κάτω από 150 mg/dL (1,7 mmol/L) σε μέτρηση με νηστεία. Η τελική ερμηνεία ανήκει στον γιατρό.

Πρέπει να κάνω νηστεία για την εξέταση;

Εξαρτάται από την εξέταση που ζητά ο γιατρός σας. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες (ESC/EAS 2019) δέχονται και μέτρηση χωρίς νηστεία για τον συνήθη έλεγχο, ενώ οι τιμές του πίνακα αφορούν μέτρηση με νηστεία. Αποφύγετε το αλκοόλ το προηγούμενο βράδυ και ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού ή του εργαστηρίου.

Τα υψηλά τριγλυκερίδια προέρχονται από τα λιπαρά τρόφιμα;

Όχι μόνο. Η περίσσεια θερμίδων, τα σάκχαρα, οι εύπεπτοι υδατάνθρακες και το αλκοόλ συχνά συμβάλλουν περισσότερο από το λίπος της τροφής.

Μπορώ να τα μειώσω μόνο με συμπληρώματα;

Τα συμπληρώματα δεν υποκαθιστούν τη διατροφή, την άσκηση και την ιατρική παρακολούθηση. Το ωμέγα-3 μπορεί να είναι μέρος του πλάνου μόνο μετά από συζήτηση με τον γιατρό σας.

Κάθε πότε να τα ελέγχω;

Ανάλογα με τα αποτελέσματα και τους παράγοντες κινδύνου. Ο γιατρός σας ορίζει τη συχνότητα, συνήθως κάθε λίγους μήνες μετά από αλλαγή τρόπου ζωής ή αγωγής.

Πηγές

• ESC/EAS: Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση των δυσλιπιδαιμιών (2019)
• American Heart Association: Triglycerides, Why Do They Matter
• NHS: High cholesterol and triglycerides
• Mayo Clinic: Triglycerides, why do they matter?
• EFSA: Επιστημονική γνώμη για EPA και DHA και τριγλυκερίδια αίματος· Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012 για εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά τη συμβουλή του γιατρού. Για απορίες σχετικά με τη διατροφή και τα συμπληρώματα, Στείλτε μας μήνυμα.