Φυσιολογικός ορός: τι είναι και πώς χρησιμοποιείται

«Φυσιολογικός ορός» είναι ο όρος που χρησιμοποιούμε για ένα διάλυμα χλωριούχου νατρίου (αλατιού) σε νερό. Ακούγεται απλό, και γι' αυτό υπάρχουν πολλές παρανοήσεις: ότι ο ορός των νοσοκομείων είναι το ίδιο με τις αμπούλες του φαρμακείου, ότι ο ορός «ενυδατώνει» όποιον τον πιει, ότι μπορεί να γίνει στο σπίτι με νερό της βρύσης. Στο κείμενο αυτό εξηγούμε με απλά λόγια τι είναι, πού χρησιμοποιείται και τι πρέπει να προσέχουμε.

Τι είναι ο φυσιολογικός ορός

Ο φυσιολογικός ορός είναι διάλυμα χλωριούχου νατρίου 0,9%, δηλαδή περίπου 9 γραμμάρια αλατιού σε 1 λίτρο στείρου νερού. Λέγεται «ισοτονικό» επειδή η συγκέντρωση άλατος μοιάζει με αυτήν των υγρών του σώματος. Γι' αυτό δεν «τσούζει» στους βλεννογόνους όπως το νερό ή ένα πολύ αλμυρό διάλυμα.

Οι διαφορετικές μορφές και χρήσεις

Η λέξη «ορός» καλύπτει προϊόντα με πολύ διαφορετική χρήση και διαφορετικό νομικό καθεστώς:

Αν ενδιαφέρεστε για τα προϊόντα ρινικής υγιεινής, δείτε τη σελίδα φυσιολογικός ορός και ρινικές πλύσεις.

Φυσιολογικός ορός για τη μύτη

Η ρινική πλύση με ισοτονικό διάλυμα είναι μια γνωστή πρακτική υγιεινής όταν η μύτη είναι φραγμένη από κρυολόγημα, ξηρότητα ή σκόνη. Βοηθά στο να απομακρύνονται οι εκκρίσεις και να υγραίνεται ο βλεννογόνος. Δεν «θεραπεύει» το κρυολόγημα, απλώς ανακουφίζει από την αίσθηση της συμφόρησης.

Πρακτικές συμβουλές

• Χρησιμοποιήστε προϊόντα που προορίζονται για ρινική χρήση, με στείρα συσκευασία μιας δόσης ή σπρέι με κατάλληλο ακροφύσιο.
• Σε βρέφη και μικρά παιδιά ακολουθήστε τις οδηγίες της συσκευασίας και τις συστάσεις του παιδιάτρου.
• Πετάξτε την αμπούλα μετά τη χρήση. Μην τη φυλάξετε ανοιγμένη.
• Αν χρησιμοποιείτε συσκευή ρινικής πλύσης (π.χ. ρινικό κανάτι), ο FDA και το CDC τονίζουν ότι το νερό πρέπει να είναι αποσταγμένο, στείρο ή νερό που έχει βράσει και κρυώσει, ποτέ νερό της βρύσης χωρίς επεξεργασία, λόγω κινδύνου λοιμώξεων.
• Καθαρίζετε και στεγνώνετε τη συσκευή μετά από κάθε χρήση.

Είναι «μόνο αλατόνερο»; Γιατί δεν το φτιάχνουμε μόνοι

Ένα σπιτικό διάλυμα δεν είναι στείρο και η συγκέντρωση αλατιού ίσως δεν είναι σωστή. Για τα μάτια, τα αυτιά με πρόβλημα και τις πληγές αυτό μπορεί να είναι ανεπιθύμητο. Για τους βλεννογόνους της μύτης, μια λάθος συγκέντρωση προκαλεί ερεθισμό. Προτιμούμε τα έτοιμα, στείρα προϊόντα και μιλάμε με τον φαρμακοποιό για το κατάλληλο.

Ο ορός δεν είναι ποτό ή «ενυδατικό» για το σπίτι

Η ενδοφλέβια χορήγηση ορού στο σπίτι δεν είναι ασφαλής χωρίς ιατρική παρακολούθηση: η λάθος ποσότητα ή ρυθμός μπορεί να επιβαρύνει την καρδιά και τα νεφρά και η ένεση δημιουργεί κίνδυνο λοίμωξης. Για την αφυδάτωση από οξεία γαστρεντερίτιδα (εμετούς, διάρροια), οι διεθνείς οδηγίες (ΠΟΥ, ESPGHAN) αναφέρουν ειδικά διαλύματα από του στόματος αναπλήρωσης υγρών και ηλεκτρολυτών, και όχι τον «φυσιολογικό ορό» που πίνεται. Τα διαλύματα αυτά έχουν συγκεκριμένη σύνθεση, ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας.

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Ο φυσιολογικός ορός σε άλλες περιπτώσεις

• Πληγές: το στείρο διάλυμα μπορεί να ξεπλύνει μια επιφανειακή εκδορά. Για βαθιές ή βρώμικες πληγές, δαγκώματα ζώων ή πληγές που δεν κλείνουν, ζητήστε ιατρική συμβουλή.
• Φακοί επαφής: χρησιμοποιήστε μόνο τα υγρά που προβλέπει ο κατασκευαστής των φακών σας.
• Εισπνοές: το διάλυμα στη συσκευή νεφελοποίησης το ορίζει ο γιατρός.

Πότε να πάτε στον γιατρό

Η ρινική υγιεινή με ισοτονικό διάλυμα δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση. Επισκεφθείτε γιατρό αν:

• η μύτη είναι κλειστή πάνω από 10 ημέρες ή υπάρχει πυώδης έκκριση με πυρετό και πόνο στο πρόσωπο,
• υπάρχει αίμα στη μύτη που επανέρχεται,
• το βρέφος αρνείται να θηλάσει, αναπνέει δύσκολα ή έχει πυρετό (ιδίως κάτω των 3 μηνών),
• υπάρχουν σημάδια αφυδάτωσης: ξηρό στόμα, μειωμένα ούρα, ζάλη, ιδιαίτερη υπνηλία,
• έχετε πονοκέφαλο με δυσκαμψία αυχένα ή έντονο πόνο στο αυτί,
• ο εμετός ή η διάρροια δεν σταματούν, ή είστε έγκυος ή ηλικιωμένος.

Δείτε επίσης την ομάδα κατάρροια και μπούκωμα.

Συχνές ερωτήσεις

Τι περιέχει ο φυσιολογικός ορός;

Χλωριούχο νάτριο 0,9% σε στείρο νερό, δηλαδή περίπου 9 g αλατιού ανά λίτρο. Το προϊόν δεν περιέχει άλλες δραστικές ουσίες, αλλά οι αμπούλες και τα σπρέι μπορεί να διαφέρουν στη σύνθεση, για αυτό διαβάστε την ετικέτα.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω τον ορό του νοσοκομείου για τη μύτη;

Ο ασκός ή η φιάλη ενδοφλέβιας χρήσης προορίζεται για νοσηλευτική χρήση. Για τη μύτη υπάρχουν έτοιμες αμπούλες ή σπρέι, πιο πρακτικά και στείρα σε μικρή ποσότητα, χωρίς να μένει ανοιγμένο υπόλοιπο.

Πόσο κρατά μια ανοιγμένη φιάλη;

Οι αμπούλες μιας δόσης πετιούνται μετά τη χρήση. Για πολυδοσικές φιάλες ακολουθήστε αυστηρά την ένδειξη χρήσης μετά το άνοιγμα στην ετικέτα. Αν δεν υπάρχει ένδειξη, ρωτήστε τον φαρμακοποιό.

Μπορώ να πίνω φυσιολογικό ορό όταν έχω διάρροια;

Όχι ως πρακτική στο σπίτι. Για απώλεια υγρών υπάρχουν ειδικά διαλύματα αναπλήρωσης υγρών και ηλεκτρολυτών από το στόμα. Αν υπάρχουν σημάδια αφυδάτωσης, ειδικά σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους, χρειάζεται γιατρός.

Είναι ασφαλής για μωρά;

Τα στείρα ισοτονικά διαλύματα που προορίζονται για ρινική χρήση χρησιμοποιούνται συχνά σε βρέφη. Ακολουθήστε τις οδηγίες της συσκευασίας και τη συμβουλή του παιδιάτρου.

Πηγές

• NHS, Using a saline nasal rinse και Colds: how to treat.
• FDA, Is rinsing your sinuses with neti pots safe? (ενημερωτικό υλικό για ασφαλές νερό ρινικής πλύσης).
• CDC, Water for nasal rinsing.
• Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), Oral rehydration salts: οδηγίες για αναπλήρωση υγρών στη διάρροια.
• ESPGHAN, Οδηγίες για τη διαχείριση της οξείας γαστρεντερίτιδας στα παιδιά.
• Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία, μονογραφία Sodium Chloride Solution.

Δεν είστε σίγουροι ποιο προϊόν ρινικής υγιεινής ταιριάζει στο παιδί ή σε εσάς; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.