Ανακάτεμα στο στομάχι και τάση για εμετό: Αίτια και τι να κάνετε

Το ανακάτεμα στο στομάχι είναι μια από τις πιο συχνές ενοχλήσεις που ακούω στο φαρμακείο. Συνήθως περνά μόνο του μέσα σε λίγες ώρες, όμως δεν είναι πάντα αθώο. Εδώ θα δείτε τα πιο συχνά αίτια, πώς να ενυδατωθείτε, τι να τρώτε όταν επιστρέφει η όρεξη και, κυρίως, ποια σημάδια σημαίνουν ότι πρέπει να ζητήσετε βοήθεια.

Τι είναι η ναυτία

Η ναυτία είναι η δυσάρεστη αίσθηση ότι θα κάνετε εμετό, χωρίς απαραίτητα να ακολουθεί εμετός. Είναι ένα σύμπτωμα και όχι ασθένεια: ο οργανισμός μας ειδοποιεί ότι κάτι συμβαίνει, από το πεπτικό, το αυτί, τον εγκέφαλο ή το αίμα.

Συχνά αίτια

Πεπτικά

• Γαστρεντερίτιδα: ιογενής ή από τροφή, με ναυτία, εμετό, διάρροια, κοιλιακές κράμπες, συχνά και ελαφρύ πυρετό.
• Τροφική δηλητηρίαση: εμφανίζεται συνήθως λίγες ώρες μετά από ύποπτο φαγητό.
• Παλινδρόμηση και δυσπεψία: κάψιμο, ξινίλα, βάρος μετά το φαγητό.
• Υπερβολικό ή λιπαρό φαγητό, αλκοόλ.
• Δυσκοιλιότητα, με φουσκώματα και δυσφορία.

Μη πεπτικά

• Εγκυμοσύνη: η πρωινή ναυτία είναι συχνή τους πρώτους μήνες.
• Ναυτία κίνησης (αυτοκίνητο, πλοίο).
• Ημικρανία, συχνά με ευαισθησία στο φως και στον ήχο.
• Στρες και άγχος.
• Φαρμακευτικές αγωγές ή συμπληρώματα που ερεθίζουν το στομάχι, ιδίως σε άδειο στομάχι (π.χ. σίδηρος, ορισμένα μέταλλα).
• Ζάλη από προβλήματα του έσω ωτός και θερμοπληξία.

Τι να κάνετε τις πρώτες ώρες

1. Ενυδάτωση, πρώτη προτεραιότητα

Ο κίνδυνος με τον εμετό και τη διάρροια είναι η αφυδάτωση. Πίνετε μικρές γουλιές κάθε 5–10 λεπτά αντί για μεγάλες ποσότητες που μπορεί να προκαλέσουν νέο εμετό. Επιλογές: νερό, ελαφρύ τσάι, διάλυμα ηλεκτρολυτών. Ο ΠΟΥ και οι παιδιατρικές εταιρείες τονίζουν τη σημασία των διαλυμάτων από του στόματος ενυδάτωσης, που περιέχουν νάτριο, κάλιο και γλυκόζη σε σωστές αναλογίες. Μπορείτε να δείτε τα προϊόντα στην κατηγορία Ηλεκτρολύτες και να ζητήσετε τη συμβουλή του φαρμακοποιού για την ηλικία του παιδιού ή τον ενήλικα. Αποφύγετε αναψυκτικά με πολλή ζάχαρη και ενεργειακά ποτά.

2. Ξεκούραση

Ξαπλώστε με το κεφάλι ελαφρά ανασηκωμένο και αποφύγετε τις απότομες κινήσεις. Καθαρός αέρας και δροσερό περιβάλλον μπορεί να ανακουφίσουν.

3. Αποφύγετε ό,τι ερεθίζει

Δυνατές μυρωδιές, καπνός, αλκοόλ, καφές, λιπαρά και πικάντικα προσωρινά καλύτερα να λείψουν.

Τι να τρώτε όταν επιστρέφει η όρεξη

Δεν χρειάζεται μακρά νηστεία. Μόλις περάσει η έντονη ναυτία, ξεκινήστε με μικρές, συχνές μερίδες απλών τροφών:

• ρύζι, βραστή πατάτα, φρυγανιά ή ψωμί,
• μπανάνα, μήλο βραστό,
• βραστό κοτόπουλο, σούπα με λίγο αλάτι,
• γιαούρτι, αν το ανέχεστε.

Επιστρέψτε σταδιακά στην κανονική διατροφή μέσα σε 1–2 ημέρες. Αποφύγετε τηγανητά, πολύ γλυκά και αλκοόλ μέχρι να νιώσετε καλά. Μετά από γαστρεντερίτιδα, ορισμένοι άνθρωποι ρωτούν για προβιοτικά (δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ γι" αυτά)· στην κατηγορία Γαστρεντερική υγεία και πεπτικά θα βρείτε προβιοτικά και πεπτικά συμπληρώματα. Να θυμάστε ότι είναι συμπληρώματα διατροφής και δεν θεραπεύουν τη γαστρεντερίτιδα.

Τζίντζερ και βότανα

Το τζίντζερ χρησιμοποιείται παραδοσιακά για το στομάχι. Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ για αυτή τη χρήση, οπότε το αναφέρουμε μόνο ως πληροφορία. Αν παίρνετε αντιπηκτικά ή έχετε χολολιθίαση ή σάκχαρο, ρωτήστε πρώτα φαρμακοποιό ή γιατρό. Στην εγκυμοσύνη, μην ξεκινήσετε βότανα χωρίς να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Πίνακας: τι σημαίνει το σύμπτωμα

Συχνά λάθη

• Μεγάλες ποσότητες υγρών μονομιάς.
• Πολύωρη νηστεία χωρίς υγρά.
• Λήψη φαρμάκων χωρίς συμβουλή, ιδίως σε παιδιά και έγκυες.
• Αγνόηση συμπτωμάτων αφυδάτωσης στα μικρά παιδιά και στους ηλικιωμένους.

Πότε να δείτε γιατρό

Καλέστε το 166 ή πηγαίνετε άμεσα στα επείγοντα αν:

• κάνετε εμετό με αίμα ή υλικό που μοιάζει με κατακάθι καφέ,
• έχετε έντονο, επίμονο κοιλιακό πόνο ή σκληρή, φουσκωμένη κοιλιά,
• η ναυτία συνοδεύεται από πόνο ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια, ιδρώτα,
• υπάρχει σύγχυση, έντονη υπνηλία, δυσκαμψία στον αυχένα ή πολύ υψηλός πυρετός,
• ο εμετός ακολουθεί χτύπημα στο κεφάλι,
• ο εμετός είναι πράσινος ή κιτρινοπράσινος (χολώδης), ιδίως σε βρέφος,
• πρόκειται για βρέφος με επανειλημμένους ή εκτοξευόμενους εμετούς, πυρετό, ασυνήθιστη νωθρότητα ή χωρίς βρεγμένη πάνα για 6–8 ώρες,
• δεν μπορείτε να κρατήσετε υγρά ή έχετε σημάδια αφυδάτωσης: πολύ λίγα ούρα, ξηρό στόμα, ζάλη, βουλιαγμένα μάτια.

Επισκεφθείτε γιατρό σύντομα αν:

• η ναυτία ή οι εμετοί κρατούν πάνω από 24–48 ώρες στον ενήλικα,
• επαναλαμβάνεται συχνά χωρίς εμφανή αιτία,
• υπάρχει ακούσια απώλεια βάρους, δυσκολία στην κατάποση ή πόνος στο ανώτερο κοιλιακό,
• είστε έγκυος και δεν μπορείτε να φάτε ή να πιείτε (πιθανή υπερεμεσία),
• πρόκειται για βρέφος, μικρό παιδί, ηλικιωμένο ή άτομο με χρόνια νοσήματα (διαβήτης, νεφρική ανεπάρκεια): εδώ ο χρόνος αντίδρασης είναι πολύ πιο σύντομος και πρέπει να ενημερώσετε τον παιδίατρο ή τον γιατρό νωρίς.

Μην παίρνετε φάρμακα κατά της ναυτίας ή της διάρροιας χωρίς να ρωτήσετε φαρμακοποιό ή γιατρό. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή αν χρειάζεται.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο κρατά ένα ανακάτεμα;

Η γαστρεντερίτιδα συνήθως περνά σε 1–3 ημέρες. Αν κρατά περισσότερο ή επιδεινώνεται, δείτε γιατρό.

Πρέπει να μείνω νηστικός;

Όχι για πολύ. Πρώτα υγρά σε μικρές γουλιές και μετά ελαφριά τροφή σε μικρές μερίδες μόλις το ανεχτείτε.

Είναι φυσιολογική η ναυτία στην εγκυμοσύνη;

Είναι συχνή στο πρώτο τρίμηνο. Αν είναι έντονη και δεν κρατάτε φαγητό ή υγρά, μιλήστε άμεσα με τον γυναικολόγο σας.

Έχετε απορίες; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.

Πηγές

• NHS: Feeling sick (nausea) and being sick (vomiting); Gastroenteritis.
• Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO): Oral rehydration salts, κατευθυντήριες οδηγίες.
• ΕΟΔΥ: Οδηγίες για γαστρεντερίτιδα και τροφιμογενείς λοιμώξεις.
• Mayo Clinic: Nausea and vomiting.
• ESPGHAN/ESPID: Guidelines for the management of acute gastroenteritis in children in Europe.