Τριγωνέλλα (fenugreek): τι είναι, χρήσεις και προφυλάξεις

Η τριγωνέλλα είναι ένα φυτό που θα το συναντήσετε στην ινδική κουζίνα, στην παραδοσιακή ιατρική και, όλο και πιο συχνά, σε συμπληρώματα διατροφής. Επειδή ο όρος «τριγωνέλλα» κρύβει πολλές φήμες, εδώ ξεχωρίζουμε τι ξέρουμε και τι όχι. Σκοπός μας δεν είναι να σας ωθήσουμε σε συμπλήρωμα, αλλά να ξέρετε τι είναι, τι λένε (λίγα) τα δεδομένα και πού χρειάζεται προσοχή.

Τι είναι η τριγωνέλλα

Η τριγωνέλλα (Trigonella foenum-graecum, στα αγγλικά fenugreek, γνωστή και ως τήλις) είναι ετήσιο φυτό της οικογένειας των ψυχανθών (όπως τα όσπρια). Χρησιμοποιούνται κυρίως οι σπόροι, ολόκληροι, σε σκόνη ή ως εκχύλισμα, και πιο σπάνια τα φύλλα. Οι σπόροι έχουν χαρακτηριστικό άρωμα που θυμίζει σιρόπι σφενδάμου, είναι πλούσιοι σε φυτικές ίνες (γαλακτομαννάνες) και περιέχουν σαπωνίνες, φλαβονοειδή και το αμινοξύ 4-υδροξυισολευκίνη.

Παραδοσιακή χρήση

Παραδοσιακά η τριγωνέλλα χρησιμοποιείται ως μπαχαρικό και ως βότανο σε διάφορες κουζίνες και παραδόσεις (Ινδία, Μέση Ανατολή, Μεσόγειος). Σε ορισμένες κουλτούρες πίνεται ως αφέψημα από λοχεύτριες. Πρόκειται για παραδοσιακές χρήσεις· δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ για την τριγωνέλλα (οι ισχυρισμοί για βοτανικά βρίσκονται σε αναμονή), επομένως δεν μπορούμε να πούμε ότι «βοηθά» ή «ρυθμίζει» κάτι.

Τι λένε οι μελέτες

Συνοψίζοντας: υπάρχουν ενδιαφέρουσες αρχικές παρατηρήσεις, αλλά καμία δεν είναι αρκετή για να στηρίξει ισχυρισμό υγείας. Οι μελέτες διαφέρουν στη μορφή και στη δόση, και η ποιότητά τους είναι περιορισμένη. Η καλή ρύθμιση σακχάρου, χοληστερόλης ή γαλουχίας βασίζεται σε ιατρική παρακολούθηση και στρατηγική διατροφής, όχι σε βότανο.

Μορφές στην αγορά

• Σπόροι: ολόκληροι ή σε σκόνη, για μαγείρεμα ή αφέψημα.
• Κάψουλες ή δισκία: με σκόνη ή εκχύλισμα.
• Αφέψημα: από σπόρους που μουλιάζουν ή βράζουν σύντομα.

Ακολουθήστε πάντα τη δοσολογία της συσκευασίας και μην συνδυάζετε πολλά σκευάσματα με την ίδια ουσία. Σε βότανα και συμπληρώματα να προτιμάτε προϊόντα με πλήρη επισήμανση, από γνωστό παρασκευαστή. Δείτε και την κατηγορία φυτοθεραπεία και άλλα συμπληρώματα.

Ποιοι χρειάζονται προσοχή

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Διάρροια, φούσκωμα, ναυτία και αέρια είναι οι πιο συχνές. Σε ορισμένα άτομα υπάρχει αλλαγή στη μυρωδιά του ιδρώτα και των ούρων, που θυμίζει σιρόπι σφενδάμου και δεν είναι από μόνη της ανησυχητική, αλλά μπορεί να μπερδευτεί με ιατρικό σημάδι. Σπάνια εμφανίζονται αλλεργικές αντιδράσεις.

Συμβουλή φαρμακοποιού

Αν σας ενδιαφέρει η τριγωνέλλα ως μπαχαρικό, μπορείτε να τη χρησιμοποιείτε σε μικρές ποσότητες στο μαγείρεμα. Για συμπληρώματα, ρωτήστε μας πρώτα, ειδικά αν παίρνετε φάρμακα. Για θέματα σακχάρου διαβάστε και το άρθρο μας για τον σακχαρώδη διαβήτη και τα συμπληρώματα, και, για ένα άλλο γνωστό βότανο-μπαχαρικό, το τζίντζερ.

Πότε να πάτε στον γιατρό

• Αν εμφανίσετε εξάνθημα, πρήξιμο στο πρόσωπο, δύσπνοια ή ζάλη μετά από χρήση: ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.
• Αν έχετε επίμονη διάρροια ή κοιλιακό πόνο.
• Αν έχετε διαβήτη και παρατηρήσετε υπογλυκαιμία (τρέμουλο, εφίδρωση, ζάλη) ή αστάθεια στις μετρήσεις.
• Αν είστε έγκυος ή θηλάζετε και σκέφτεστε να πάρετε το βότανο.
• Αν ο λόγος που ψάχνετε τριγωνέλλα είναι υψηλό σάκχαρο, χοληστερόλη, δυσκολία στη γαλουχία ή σεξουαλικό πρόβλημα: αυτά χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Συχνές ερωτήσεις

Η τριγωνέλλα είναι το ίδιο με το fenugreek;

Ναι. Το fenugreek είναι η αγγλική ονομασία της τριγωνέλλας (Trigonella foenum-graecum). Στα ελληνικά λέγεται και τήλις.

Μπορώ να την πάρω αν είμαι έγκυος;

Σε μεγάλες ποσότητες αποφεύγεται, γιατί παραδοσιακά θεωρείται ότι μπορεί να προκαλέσει συστολές της μήτρας. Ρωτήστε τον γιατρό σας πριν από οποιοδήποτε σκεύασμα.

Αλληλεπιδρά με φάρμακα;

Ναι, έχει αναφερθεί πιθανή αλληλεπίδραση με φάρμακα για το σάκχαρο και με αντιπηκτικά. Ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Έχει εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας;

Όχι. Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ για την τριγωνέλλα.

Γιατί μυρίζει ο ιδρώτας μου σαν σιρόπι;

Είναι γνωστή παρενέργεια ορισμένων ουσιών της τριγωνέλλας. Συνήθως υποχωρεί με τη διακοπή. Αν υπάρχει και άλλο σύμπτωμα, ενημερώστε τον γιατρό.

Πηγές

• Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ (ισχυρισμοί για βοτανικά σε αναμονή)
• Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), HMPC: Assessment report on Trigonella foenum-graecum L., semen
• NIH, National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH): Fenugreek
• Memorial Sloan Kettering Cancer Center: About Herbs, Fenugreek

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν τη συμβουλή γιατρού. Για απορίες, Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.