Βιταμίνες για μαλλιά: τι ισχύει και τι όχι

«Ποιες είναι οι καλύτερες βιταμίνες για μαλλιά;» είναι από τις πιο συχνές ερωτήσεις στο φαρμακείο, συνήθως μετά από μια περίοδο που τα μαλλιά πέφτουν περισσότερο από το συνηθισμένο. Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει μία «καλύτερη» βιταμίνη για όλους. Τα συμπληρώματα έχουν νόημα κυρίως όταν υπάρχει έλλειψη, και η τριχόπτωση έχει πολλές αιτίες που δεν διορθώνονται με ένα κουτί κάψουλες. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε τι ισχύει επιστημονικά, ποιοι ισχυρισμοί είναι εγκεκριμένοι στην ΕΕ και πότε χρειάζεται δερματολόγος.

Γιατί πέφτουν τα μαλλιά: οι συχνότερες αιτίες

Είναι φυσιολογικό να χάνουμε περίπου 50 έως 100 τρίχες την ημέρα. Όταν η απώλεια γίνεται εμφανώς μεγαλύτερη, οι πιο συχνές αιτίες είναι:

• Τελογενής τριχόπτωση: διάχυτη απώλεια που εμφανίζεται συνήθως 2 έως 3 μήνες μετά από ένα «σοκ» για τον οργανισμό, όπως έντονο άγχος, τοκετό, αυστηρή δίαιτα με γρήγορη απώλεια βάρους, υψηλό πυρετό ή χειρουργείο. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μόνη της μέσα σε μερικούς μήνες, όταν απομακρυνθεί η αιτία.
• Ανδρογενετική αλωπεκία: η κληρονομική αραίωση, στους άνδρες στους κροτάφους και την κορυφή, στις γυναίκες κυρίως στη χωρίστρα. Είναι προοδευτική και δεν οφείλεται σε έλλειψη βιταμινών.
• Θυρεοειδής: τόσο ο υποθυρεοειδισμός όσο και ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να συνοδεύονται από τριχόπτωση.
• Έλλειψη σιδήρου: συχνή σε γυναίκες με έντονη περίοδο, σε εγκύους και σε όσους δεν τρώνε κρέας.
• Άλλες αιτίες: ορισμένα φάρμακα, ορμονικές αλλαγές, γυροειδής αλωπεκία, δερματοπάθειες του τριχωτού και βίαιο χτένισμα ή χημικές επεξεργασίες.

Γι' αυτό το πρώτο βήμα δεν είναι η αγορά συμπληρώματος, αλλά να καταλάβουμε τι προκαλεί την απώλεια.

Ποιες βιταμίνες και μέταλλα έχουν εγκεκριμένο ισχυρισμό για τα μαλλιά

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι ισχυρισμοί υγείας για τρόφιμα και συμπληρώματα επιτρέπονται μόνο αν έχουν αξιολογηθεί από την EFSA και περιλαμβάνονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 432/2012. Για τα μαλλιά, οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί είναι λίγοι:

• Βιοτίνη, ψευδάργυρος και σελήνιο: «συμβάλλουν στη διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών».
• Χαλκός: «συμβάλλει στη φυσιολογική χρωστική των μαλλιών».

Για να χρησιμοποιηθεί ο ισχυρισμός, το προϊόν πρέπει να περιέχει τουλάχιστον το 15% της προσλαμβανόμενης τιμής αναφοράς ανά ημερήσια δόση. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζονται υπερβολικές δόσεις. Περισσότερη ποσότητα δεν σημαίνει καλύτερο αποτέλεσμα: ο ψευδάργυρος σε υψηλές δόσεις για μεγάλο διάστημα μπορεί να μειώσει την απορρόφηση χαλκού, και το σελήνιο έχει ανώτατο ασφαλές όριο πρόσληψης που δεν πρέπει να ξεπερνιέται.

Μπορείτε να δείτε συνδυασμούς με αυτά τα συστατικά στην κατηγορία Βιταμίνες για μαλλιά, νύχια, δέρμα, διαβάζοντας πάντα την ετικέτα για τις ποσότητες ανά δόση.

Σίδηρος, B12, κολλαγόνο, κερατίνη: τι ισχύει και τι όχι

Πολλά προϊόντα «για μαλλιά» περιέχουν συστατικά που δεν έχουν εγκεκριμένο ισχυρισμό για τα μαλλιά:

• Σίδηρος: οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί του αφορούν, μεταξύ άλλων, τη μείωση της κούρασης και της κόπωσης και τον φυσιολογικό σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων. Αν η εξέταση αίματος (φερριτίνη) δείξει έλλειψη, ο γιατρός θα προτείνει τι χρειάζεται. Σίδηρος χωρίς έλεγχο δεν συνιστάται, γιατί η υπερφόρτωση είναι επιβλαβής. Περισσότερα στον οδηγό μας για τον σίδηρο: τροφές, συμπληρώματα και σωστή λήψη.
• Βιταμίνη B12: συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης και στον φυσιολογικό σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων. Δεν έχει ισχυρισμό για τα μαλλιά. Δείτε τον οδηγό για τις βιταμίνες B και το B-complex.
• Κολλαγόνο, κερατίνη, saw palmetto, φύκια, αμινοξέα: δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός ότι βοηθούν την ανάπτυξη ή σταματούν την πτώση των μαλλιών. Όπου δείτε τέτοια υπόσχεση, να είστε επιφυλακτικοί.

Τα συμπληρώματα βοηθούν κυρίως όταν υπάρχει έλλειψη

Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν ότι η συμπλήρωση έχει νόημα σε άτομα με τεκμηριωμένη έλλειψη. Σε κάποιον που τρέφεται ισορροπημένα και έχει φυσιολογικές εξετάσεις, ένα επιπλέον συμπλήρωμα δεν είναι βέβαιο ότι θα αλλάξει κάτι. Η πραγματική έλλειψη βιοτίνης, για παράδειγμα, είναι σπάνια.

Σε ποιους αξίζει να συζητηθεί η συμπλήρωση με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό:

• σε όσους κάνουν περιοριστικές δίαιτες ή έχασαν πολύ βάρος γρήγορα,
• σε χορτοφάγους και vegans (B12, σίδηρος, ψευδάργυρος),
• σε γυναίκες με έντονη περίοδο ή μετά από τοκετό,
• σε όσους έχουν προβλήματα απορρόφησης από το έντερο.

Τα μαλλιά μεγαλώνουν περίπου 1 εκατοστό τον μήνα, οπότε οποιαδήποτε αλλαγή, από συμπλήρωμα ή από απομάκρυνση της αιτίας, χρειάζεται τουλάχιστον 3 μήνες για να φανεί.

Προσοχή: η βιοτίνη αλλοιώνει τις εξετάσεις αίματος

Πολλά συμπληρώματα για μαλλιά περιέχουν βιοτίνη σε δόσεις πολλαπλάσιες των αναγκών. Η υψηλή δόση βιοτίνης μπορεί να παρεμβαίνει σε εργαστηριακές εξετάσεις που χρησιμοποιούν τη μέθοδο βιοτίνης-στρεπταβιδίνης, δίνοντας ψευδώς υψηλά ή ψευδώς χαμηλά αποτελέσματα. Οι πιο γνωστές είναι οι ορμόνες του θυρεοειδούς (TSH, T3, T4) και η τροπονίνη, που χρησιμοποιείται για τη διάγνωση εμφράγματος. Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει εκδώσει σχετική προειδοποίηση.

Αν παίρνετε βιοτίνη, ενημερώστε τον γιατρό και το μικροβιολογικό εργαστήριο πριν από αιμοληψία. Συνήθως συνιστάται διακοπή κάποιες ημέρες πριν, σύμφωνα με τις οδηγίες τους.

Πότε να δείτε γιατρό

Απευθυνθείτε σε δερματολόγο αν:

• η έντονη πτώση διαρκεί περισσότερο από 3 έως 6 μήνες,
• εμφανίζονται κυκλικά σημεία χωρίς τρίχες (πιθανή γυροειδής αλωπεκία),
• υπάρχει κνησμός, πόνος, κοκκινίλα ή λέπια στο τριχωτό,
• η αραίωση είναι προοδευτική στην κορυφή ή στη χωρίστρα,
• συνυπάρχουν κούραση, ωχρότητα, αλλαγές στο βάρος ή ακανόνιστη περίοδος, που μπορεί να υποδεικνύουν θέμα θυρεοειδούς, σιδήρου ή ορμονών.

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις όπως γενική αίματος, φερριτίνη, θυρεοειδικές ορμόνες, B12 και βιταμίνη D, ώστε η αντιμετώπιση να στοχεύει στην πραγματική αιτία.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η καλύτερη βιταμίνη για τα μαλλιά;

Δεν υπάρχει μία καλύτερη για όλους. Εγκεκριμένο ισχυρισμό για τη διατήρηση φυσιολογικών μαλλιών έχουν η βιοτίνη, ο ψευδάργυρος και το σελήνιο, ενώ ο χαλκός συμβάλλει στη φυσιολογική χρωστική των μαλλιών. Η επιλογή εξαρτάται από τη διατροφή και τις εξετάσεις σας.

Σε πόσο καιρό φαίνεται αποτέλεσμα από ένα συμπλήρωμα για μαλλιά;

Επειδή τα μαλλιά μεγαλώνουν αργά, χρειάζονται τουλάχιστον 3 μήνες για να φανεί κάποια διαφορά, και μόνο εφόσον υπήρχε έλλειψη.

Βοηθά το κολλαγόνο στην τριχόπτωση;

Δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας στην ΕΕ ότι το κολλαγόνο βοηθά τα μαλλιά. Το ίδιο ισχύει για την κερατίνη και το saw palmetto.

Μπορώ να πάρω σίδηρο για τα μαλλιά χωρίς εξετάσεις;

Δεν συνιστάται. Ο σίδηρος χρειάζεται μόνο όταν η εξέταση δείξει έλλειψη, και η περίσσειά του είναι επιβλαβής. Ζητήστε πρώτα φερριτίνη και γενική αίματος.

Πρέπει να σταματήσω τη βιοτίνη πριν από εξετάσεις αίματος;

Ενημερώστε οπωσδήποτε τον γιατρό και το εργαστήριο, γιατί η βιοτίνη σε υψηλές δόσεις μπορεί να αλλοιώσει εξετάσεις θυρεοειδούς και τροπονίνης. Θα σας πουν πόσες ημέρες πριν να τη διακόψετε.

Πηγές

• Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 – Κατάλογος επιτρεπόμενων ισχυρισμών υγείας για τρόφιμα
• EFSA – Scientific opinions on health claims related to biotin, zinc, selenium and copper
• EFSA – Overview on Tolerable Upper Intake Levels for vitamins and minerals
• American Academy of Dermatology (AAD) – Hair loss: diagnosis and treatment
• NHS – Hair loss
• U.S. FDA – Biotin (vitamin B7): safety communication on interference with lab tests
• NIH Office of Dietary Supplements – Biotin, Zinc and Iron: Fact Sheets for Health Professionals

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν προορίζονται για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών και δεν υποκαθιστούν μια ισορροπημένη διατροφή. Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.