Κοξάκι (νόσος χεριού-ποδιού-στόματος): συμπτώματα, ενυδάτωση και πότε γυρίζει το παιδί στο σχολείο

Το «κοξάκι» είναι η καθομιλουμένη ονομασία της νόσου χεριού-ποδιού-στόματος, μιας συχνής ιογενούς λοίμωξης στα μικρά παιδιά, ιδιαίτερα σε παιδικούς σταθμούς και νηπιαγωγεία. Συνήθως είναι ήπια, αλλά ο πόνος στο στόμα κάνει πολλά παιδιά να αρνούνται να πιουν, και τότε η αφυδάτωση είναι το πραγματικό ζητούμενο. Εδώ βλέπουμε τι να περιμένετε και πώς φροντίζουμε το παιδί.

Τι είναι

Προκαλείται από εντεροϊούς, κυρίως ιούς Coxsackie (εξ ου και το «κοξάκι»). Εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά κάτω των 5 ετών, με αυξημένη κυκλοφορία το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, αλλά μπορεί να νοσήσουν και μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες.

Συμπτώματα

• Πυρετός (συνήθως χαμηλός), αδιαθεσία, ευερεθιστότητα, μειωμένη όρεξη.
• Πονόλαιμος και επώδυνα έλκη ή φυσαλίδες μέσα στο στόμα, στη γλώσσα και στα ούλα.
• 1–2 ημέρες μετά, εξάνθημα με επίπεδες κόκκινες κηλίδες ή μικρές φυσαλίδες στις παλάμες, στα πέλματα, συχνά και στους γλουτούς.
• Σιελόρροια στα μικρά παιδιά.

Δεν έχουν όλα τα παιδιά όλα τα συμπτώματα. Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν σε 7–10 ημέρες.

Μετάδοση

Μεταδίδεται με τις εκκρίσεις της μύτης και του λαιμού, με το υγρό των φυσαλίδων και με τα κόπρανα. Είναι πιο μεταδοτικό την πρώτη εβδομάδα, αλλά ο ιός μπορεί να αποβάλλεται στα κόπρανα για εβδομάδες. Γι' αυτό η υγιεινή των χεριών και η αλλαγή πάνας με προσοχή είναι κρίσιμες.

Ενυδάτωση: το σημαντικότερο

Όταν το στόμα πονά, το παιδί πίνει λιγότερο. Βοηθά να:

• Προσφέρετε μικρές, συχνές γουλιές νερό, με καλαμάκι ή κουταλάκι.
• Δίνετε κρύα υγρά και τροφές (παγωτό από χυμό ή γιαούρτι· τα παγάκια μόνο σε μεγαλύτερα παιδιά και υπό επίβλεψη, λόγω κινδύνου πνιγμού), που καταπραΰνουν.
• Αποφεύγετε όξινους χυμούς (πορτοκάλι, λεμόνι), αναψυκτικά, αλμυρά και πικάντικα.
• Προτιμάτε μαλακές τροφές (πουρέ, γιαούρτι, κρέμες, κρύα σούπα).
• Αν το παιδί έχει και διάρροια, ή αρνείται τα υγρά, δείτε τις οδηγίες για διαλύματα επανενυδάτωσης στην σελίδα για τη διάρροια, ή ρωτήστε τον παιδίατρο.

Πόνος στο στόμα και στο δέρμα

• Για τον πυρετό και τον πόνο, ο παιδίατρος ή ο φαρμακοποιός θα προτείνει την κατάλληλη αγωγή ανάλογα με την ηλικία και το βάρος. Μην δίνετε φάρμακα σε παιδιά χωρίς οδηγία.
• Το στοματικό διάλυμα ή ζελέ για μικρά παιδιά να επιλέγεται μόνο έπειτα από συμβουλή φαρμακοποιού, ανάλογα με την ηλικία.
• Στα εξανθήματα: μην σπάτε τις φυσαλίδες, κρατήστε το δέρμα καθαρό και στεγνό, κόψτε τα νύχια για να μην ξύνεται. Για αφθώδεις βλάβες δείτε και τη σελίδα Άφθες, με την επισήμανση ότι το κοξάκι είναι διαφορετική κατάσταση.

Σχολείο και παιδικός σταθμός

Δεν υπάρχει καθολικός κανόνας για όλες τις περιπτώσεις· ακολουθήστε τις οδηγίες του σχολείου και του παιδιάτρου. Γενικά, το παιδί μένει σπίτι όσο έχει πυρετό, νιώθει άσχημα ή δεν μπορεί να φάει και να πιει, και ξαναγυρίζει όταν νιώθει καλύτερα και οι φυσαλίδες έχουν στεγνώσει. Ενημερώστε το σχολείο, ώστε να αυξηθεί η προσοχή στην υγιεινή.

Πρόληψη μετάδοσης στο σπίτι

• Πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό μετά την τουαλέτα, την αλλαγή πάνας και πριν από το φαγητό, για όλη την οικογένεια.
• Καθαρισμός παιχνιδιών, πόμολων και επιφανειών.
• Ξεχωριστά ποτήρια, μαχαιροπήρουνα, πετσέτες.
• Φτέρνισμα και βήχας σε χαρτομάντιλο ή αγκώνα.

Πότε να δείτε γιατρό

• Το παιδί αρνείται να πιει, έχει ξηρό στόμα, κλαίει χωρίς δάκρυα ή ουρεί πολύ λιγότερο (π.χ. καμία βρεγμένη πάνα για 8 ώρες).
• Πυρετός πάνω από 3 ημέρες ή πολύ υψηλός πυρετός.
• Βρέφος κάτω των 3 μηνών με πυρετό ή οποιοδήποτε σύμπτωμα.
• Έντονη νωθρότητα, υπνηλία, σύγχυση, δυσκολία στο ξύπνημα.
• Έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία αυχένα, εμετοί που δεν σταματούν, σπασμοί.
• Δυσκολία στην αναπνοή.
• Δεν υπάρχει βελτίωση σε 10 ημέρες, ή το εξάνθημα μοιάζει μολυσμένο (πύον, αυξανόμενη ερυθρότητα).
• Εγκυμοσύνη με έκθεση κοντά στον τοκετό, ή άτομο με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

Σε δύσπνοια, σπασμούς ή πολύ νωθρό παιδί καλέστε το 166 ή το 112.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο κρατά το κοξάκι;

Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν σε 7–10 ημέρες. Οι κρούστες και το ξεφλούδισμα στα χέρια ή τα πόδια μπορεί να εμφανιστούν λίγες εβδομάδες αργότερα, και είναι αβλαβές.

Μπορούν να νοσήσουν και οι ενήλικες;

Ναι, συνήθως με ηπιότερη εικόνα. Οι γονείς πρέπει να προσέχουν την υγιεινή των χεριών.

Νοσεί κανείς δεύτερη φορά;

Ναι, γιατί υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί ιοί.

Τι τρώει το παιδί με πληγές στο στόμα;

Κρύες, μαλακές τροφές: γιαούρτι, παγωτό, πουρέ, κρέμες. Αποφύγετε όξινες και αλμυρές.

Έχει σχέση με τον αφθώδη πυρετό των ζώων;

Όχι. Είναι εντελώς διαφορετική ασθένεια, που προσβάλλει κυρίως τα ζώα και πολύ σπάνια τον άνθρωπο.

Χρειάζεται αντιβίωση;

Όχι, είναι ιογενής λοίμωξη και τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν. Την όποια αγωγή αποφασίζει ο γιατρός.

Πηγές

• NHS – Hand, foot and mouth disease
• CDC – Hand, Foot, and Mouth Disease
• ECDC – Enterovirus infections
• ΕΟΔΥ – Νόσος χεριού-ποδιού-στόματος

Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή παιδιάτρου, γιατρού ή φαρμακοποιού. Έχετε απορία; Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.