Φυτοοιστρογόνα και ισοφλαβόνες: τι ισχύει για την εμμηνόπαυση

Τα φυτοοιστρογόνα είναι φυσικές ενώσεις που βρίσκονται σε φυτά και μπορούν να μιμούνται τη δράση των οιστρογόνων στον ανθρώπινο οργανισμό. Πιο συγκεκριμένα, αυτές οι ενώσεις μπορούν να δρουν ως ορμονικοί ρυθμιστές που επηρεάζουν τον έλεγχο της αναπαραγωγής και άλλες διαδικασίες στον ανθρώπινο οργανισμό. Ορισμένα φυτοοιστρογόνα βρίσκονται σε φυτά όπως η σόγια, τα φασόλια, τα φρούτα και τα λαχανικά. Πιστεύεται πως η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτοοιστρογόνα μπορεί να έχει ορισμένα οφέλη για την υγεία, αλλά πάντα πρέπει να συμβουλεύεστε έναν ειδικό πριν κάνετε οποιεσδήποτε αλλαγές στη διατροφή σας.

 

Τα φυτοοιστρογόνα μπορεί να παίξουν έναν ρόλο στην εμμηνόπαυση και στα σχετικά συμπτώματα, καθώς αυτή η φάση στη ζωή μιας γυναίκας συνδέεται με μείωση της παραγωγής των φυσιολογικών ορμονών, όπως των οιστρογόνων.

Κατά την εμμηνόπαυση, οι γυναίκες μπορεί να αντιμετωπίσουν διάφορα συμπτώματα, όπως καύσεις,ιδρώτες, άσχημη διάθεση και αλλαγές στον ύπνο και την ενέργεια. Ορισμένες μελέτες έχουν εξετάσει αν τα φυτοοιστρογόνα επηρεάζουν αυτά τα συμπτώματα, με ανάμεικτα αποτελέσματα. Η EFSA αξιολόγησε ισχυρισμούς για τις ισοφλαβόνες σόγιας (εξάψεις, οστά, καρδιά) και δεν τους ενέκρινε· στην ΕΕ δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας για αυτές.

Πιο συγκεκριμένα, η σόγια είναι γνωστή για τις ισοφλαβόνες της, που είναι φυτοοιστρογόνα που μπορούν να δρουν σαν μιμητές των ανθρώπινων οιστρογόνων. Κάποιες γυναίκες έχουν αναφέρει ότι η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε σόγια μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Οι ισοφλαβόνες είναι ένας τύπος φυτικών ενώσεων που ανήκουν στην οικογένεια των φυτοοιστρογόνων. Βρίσκονται κυρίως σε ορισμένα φυτά, όπως η σόγια και άλλα λαχανικά. Ονομάζονται έτσι επειδή η χημική τους δομή είναι ισομερής με εκείνη των φλαβονών.

Λόγω της δομής τους, οι ισοφλαβόνες μπορούν να μιμούνται τη δράση των οιστρογόνων στον ανθρώπινο οργανισμό. Ως φυτοοιστρογόνα, μπορούν να συνδέονται με τους ίδιους υποδοχείς που ανταποκρίνονται στα ανθρώπινα οιστρογόνα.

Διάφορες μελέτες έχουν εστιάσει στον ρόλο των ισοφλαβόνων στην υγεία, ιδιαίτερα όταν προέρχονται από την κατανάλωση σόγιας και παράγονται από σόγια προϊόντα. Οι ισοφλαβόνες έχουν μελετηθεί κυρίως σε σχέση με τις εξάψεις και άλλα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, χωρίς εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας.

Οι ισοφλαβόνες, που βρίσκονται κυρίως στα φυτά όπως η σόγια και άλλα λαχανικά αλλά και στα συμπληρώματα διατροφής που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση έχουν μελετηθεί στα εξής πεδία (χωρίς εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας στην ΕΕ):

-  Συμπτώματα εμμηνόπαυσης: ορισμένες μελέτες δείχνουν μικρή μείωση στη συχνότητα των εξάψεων, άλλες καμία διαφορά. Η ανταπόκριση διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα.

- Λιπίδια αίματος: μικρές επιδράσεις σε ορισμένες μελέτες, χωρίς τεκμηρίωση ότι μειώνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

- Οστά: έχουν μελετηθεί σε σχέση με την οστική πυκνότητα· η EFSA δεν ενέκρινε σχετικό ισχυρισμό. Για τα οστά υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί για το ασβέστιο και τη βιταμίνη D.

- Αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδης δράση: κυρίως εργαστηριακά δεδομένα.

Η υπόθεση για τις ισοφλαβόνες στην εμμηνόπαυση στηρίζεται στο ότι λειτουργούν ως φυτοοιστρογόνα. Κατά την εμμηνόπαυση, η παραγωγή των φυσιολογικών ορμονών, όπως τα οιστρογόνα , μειώνονται στον οργανισμό των γυναικών, και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα όπως καύσεις, ιδρώτες, αλλαγές στη διάθεση, και δυσκολίες στον ύπνο.

Οι ισοφλαβόνες, που βρίσκονται κυρίως στη σόγια και άλλα φυτά, μπορούν να μιμούνται τη δράση των οιστρογόνων και να συνδέονται με τους ίδιους υποδοχείς. Τα αποτελέσματα των μελετών για τα συμπτώματα είναι ανάμεικτα και δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας.

Μιλήστε με τον γιατρό σας πριν από συμπλήρωμα ισοφλαβονών αν έχετε ή είχατε καρκίνο του μαστού ή άλλη ορμονοεξαρτώμενη πάθηση (π.χ. ενδομητρίωση, ινομυώματα), αν παίρνετε ταμοξιφαίνη, ορμονοθεραπεία ή φάρμακα για τον θυρεοειδή, ή αν είστε έγκυος ή θηλάζετε. Πηγαίνετε στον γυναικολόγο αν έχετε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, πολύ έντονα συμπτώματα που επηρεάζουν τον ύπνο και την καθημερινότητα, ή συμπτώματα διάθεσης που επιμένουν. Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που αξίζει να συζητήσετε μαζί του.