Ανησυχητικές τιμές σακχάρου: πότε χρειάζεται προσοχή

Το σάκχαρο στο αίμα δεν μένει σταθερό όλη μέρα. Ανεβαίνει μετά το φαγητό, πέφτει μετά από νηστεία ή έντονη άσκηση και επηρεάζεται από το στρες, τον ύπνο, μια λοίμωξη ή τα φάρμακα που παίρνει κάποιος. Γι' αυτό η ερώτηση «ποια τιμή είναι επικίνδυνη;» δεν έχει μία μόνη απάντηση: εξαρτάται από το πότε έγινε η μέτρηση, από το αν υπάρχει γνωστός διαβήτης και από το αν υπάρχουν συμπτώματα. Στον πάγκο του φαρμακείου την ακούμε συχνά, γι' αυτό τη δίνουμε εδώ με ηρεμία και με βάση επίσημες οδηγίες.

Το κείμενο είναι ενημερωτικό. Δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή τις οδηγίες του γιατρού σας, και οι αριθμοί που αναφέρονται προέρχονται από τις οδηγίες της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA).

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές σακχάρου

Οι τιμές αφορούν ενήλικες χωρίς εγκυμοσύνη και μετριούνται σε mg/dL. Η διάγνωση προϊδιαβήτη ή διαβήτη γίνεται πάντα από γιατρό, με επιβεβαιωτικό έλεγχο, και όχι από μία μεμονωμένη μέτρηση στο σπίτι.

Η HbA1c δείχνει τον μέσο όρο των τελευταίων περίπου τριών μηνών και δεν επηρεάζεται από το τι φάγατε χθες το βράδυ. Δεν ταιριάζει όμως σε όλους, για παράδειγμα σε ανθρώπους με αναιμία ή αιμοσφαιρινοπάθειες, κάτι που ο γιατρός λαμβάνει υπόψη.

Ανησυχητικά χαμηλές τιμές: υπογλυκαιμία

Σύμφωνα με την ADA, τιμή κάτω από 70 mg/dL θεωρείται «ειδοποιητική» για υπογλυκαιμία και χρειάζεται προσοχή, ιδίως σε άτομα που λαμβάνουν αντιδιαβητική αγωγή. Κάτω από 54 mg/dL η υπογλυκαιμία θεωρείται κλινικά σημαντική. Η πιο σοβαρή μορφή είναι εκείνη όπου το άτομο χρειάζεται βοήθεια από άλλον, γιατί έχει σύγχυση ή έχει χάσει τις αισθήσεις του.

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι τρέμουλο, εφίδρωση, ταχυπαλμία, πείνα, ζάλη, ευερεθιστότητα και δυσκολία συγκέντρωσης. Σε κάποιους ανθρώπους τα προειδοποιητικά σημάδια δεν γίνονται αντιληπτά, και τότε ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος.

Ανησυχητικά υψηλές τιμές: υπεργλυκαιμία

Μια μεμονωμένη τιμή λίγο πάνω από το φυσιολογικό μετά από γεύμα δεν είναι από μόνη της λόγος πανικού. Ανησυχία δικαιολογούν οι επαναλαμβανόμενα υψηλές τιμές, ειδικά όταν συνοδεύονται από συμπτώματα:

• έντονη δίψα και συχνοουρία,
• θολή όραση,
• κόπωση και υπνηλία,
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• συχνές λοιμώξεις ή πληγές που αργούν να κλείσουν.

Σε άτομα με διαβήτη τύπου 1, και σπανιότερα τύπου 2, πολύ υψηλές τιμές μπορούν να οδηγήσουν σε διαβητική κετοοξέωση ή σε υπερωσμωτική κατάσταση, που είναι επείγουσες καταστάσεις. Πολλές οδηγίες συστήνουν έλεγχο κετονών όταν η γλυκόζη παραμένει υψηλή (συχνά αναφέρεται το όριο των 250 mg/dL) ή όταν υπάρχει νόσος, αλλά το ακριβές σχήμα το ορίζει ο θεράπων ιατρός.

Πώς να μετρήσετε σωστά στο σπίτι

Πολλές «ανησυχητικές» τιμές οφείλονται σε λάθος μέτρηση. Λίγες συμβουλές από τον πάγκο:

• Πλύνετε και στεγνώστε καλά τα χέρια. Υπολείμματα φρούτου, κρέμας ή γλυκού στο δάχτυλο ανεβάζουν την τιμή.
• Ελέγξτε την ημερομηνία λήξης των ταινιών και κρατήστε τες κλειστές, μακριά από υγρασία και ζέστη.
• Χρησιμοποιήστε την κατάλληλη ταινία για το μηχάνημά σας.
• Σημειώστε την ώρα και αν η μέτρηση έγινε νηστική ή μετά το φαγητό.
• Αν η τιμή δεν συμβαδίζει με το πώς νιώθετε, επαναλάβετε τη μέτρηση.

Αν χρειάζεστε αναλώσιμα, δείτε τις ταινίες μέτρησης σακχάρου και χοληστερίνης. Για τη διατροφή γενικότερα διαβάστε και το άρθρο μας για τη διατροφική διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη.

Τι μπορεί να ανεβάσει ή να χαμηλώσει το σάκχαρο

Τα φάρμακα χορηγούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού. Διαβάστε προσεκτικά το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Πότε να πάτε στον γιατρό

Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας, ή πηγαίνετε στο πλησιέστερο νοσοκομείο, στις παρακάτω περιπτώσεις:

• Έχετε γνωστό διαβήτη και οι τιμές σας είναι επανειλημμένα εκτός των στόχων που σας έχουν δοθεί.
• Έχετε συμπτώματα υπεργλυκαιμίας (δίψα, συχνοουρία, θολή όραση, κόπωση) χωρίς να έχετε διάγνωση.
• Είχατε υπογλυκαιμία χωρίς προφανή αιτία ή επαναλαμβάνεται.
• Ναυτία, έμετος, κοιλιακό άλγος, αναπνοή με οσμή ακετόνης ή βαθιά, γρήγορη αναπνοή με υψηλό σάκχαρο: ζητήστε άμεσα βοήθεια.
• Σύγχυση, λιποθυμία ή σπασμοί: καλέστε το 166 ή το 112.

Ένας προληπτικός έλεγχος γλυκόζης νηστείας ή HbA1c έχει νόημα ιδιαίτερα αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό διαβήτη, υπερβάλλον βάρος, υπέρταση ή υψηλή χοληστερίνη.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια τιμή σακχάρου θεωρείται επικίνδυνη;

Εξαρτάται από την κατάσταση του καθενός. Κάτω από 70 mg/dL είναι ειδοποιητική για υπογλυκαιμία, ενώ πολύ υψηλές τιμές με συμπτώματα (δίψα, εμετός, υπνηλία) χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Ο γιατρός σας ορίζει τους προσωπικούς στόχους.

Είναι φυσιολογικό το σάκχαρο να ανεβαίνει μετά το φαγητό;

Ναι, μια παροδική άνοδος είναι αναμενόμενη και σε άτομα χωρίς διαβήτη η τιμή συνήθως επανέρχεται σε φυσιολογικά επίπεδα μέσα σε λίγες ώρες. Το όριο των 140 mg/dL στις 2 ώρες που αναφέρει η ADA αφορά τη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης στο εργαστήριο και όχι μια μέτρηση μετά από γεύμα στο σπίτι.

Το σάκχαρο 110 νηστείας είναι προδιαβήτης;

Τιμή νηστείας 100 έως 125 mg/dL εντάσσεται στο εύρος του προδιαβήτη, αλλά η διάγνωση απαιτεί επιβεβαίωση από γιατρό. Συνήθως ζητείται επανάληψη και HbA1c, και συζητούνται αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Μπορεί το άγχος να επηρεάσει τη μέτρηση;

Το στρες ανεβάζει ορμόνες που αυξάνουν το σάκχαρο, οπότε μπορεί να δώσει υψηλότερη τιμή. Αν υπάρχει αμφιβολία, επαναλάβετε τη μέτρηση ήρεμοι και με σωστή τεχνική.

Κάθε πότε πρέπει να μετράω;

Όσοι έχουν διαβήτη μετρούν όσο συχνά τους έχει πει ο γιατρός τους. Για όσους δεν έχουν διάγνωση, ο έλεγχος γίνεται συνήθως στις προληπτικές εξετάσεις, και όχι με καθημερινές μετρήσεις στο σπίτι.

Πηγές

• American Diabetes Association (ADA), Standards of Care in Diabetes: Diagnosis and Classification of Diabetes, Glycemic Goals and Hypoglycemia.
• NHS, Diabetes: Symptoms and Blood sugar levels.
• Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), Diabetes, ενημερωτικό δελτίο.
• Mayo Clinic, Hyperglycemia in diabetes και Hypoglycemia.
• Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία, ενημερωτικό υλικό για τον σακχαρώδη διαβήτη.

Έχετε απορία για τη μέτρηση ή τα αναλώσιμα; Δεν υποκαθιστούμε τον γιατρό σας, αλλά μπορούμε να σας καθοδηγήσουμε: Στείλτε μας μήνυμα και θα σας απαντήσει φαρμακοποιός.